۱۳ خرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، “شایعه” عبارت است از یک گزاره یا موضوع خاص ظنی و گمانی بدون وجود ملاک های اطمینان بخش رسیدگی که معمولا به صورت شفاهی از فردی به فرد دیگر انتقال می یابد. هر شایعه متضمن این معنا است که مقداری از واقعیت در حال انتقال است، حتی اگر شخص شایعه پراکن، مطلب خود را با پیشگفتاری همچون این تنها یک شایعه است، ولی شنیده ام که… شروع کند، باز هم آن مفهوم ضمنی حضور دارد.


وسیله انتقال شایعه، عموما کلام است. البته گهگاه شایعات در روزنامه ها به چاپ می رسند یا از رسانه های صوتی و تصویری پخش می شوند. شایعه معمولا مناسبتی دارد و به همین دلیل عموما از جذابیت موقتی برخوردار است. شایعات می آیند و می روند و گاهی تکرار می شوند، ولی تقریبا همیشه در خصوص حوادث و شخصیت هایی صحبت می کنند.


در بحث شایعه اولا موضوع شایعه باید برای گوینده و شنونده از اهمیت برخوردار باشد و ثانیا وقایع حقیقی باید در نوعی ابهام پوشیده باشند. این ابهام می تواند با نبود اخبار دقیق یا به و سیله برخی تشنجات عاطفی که فرد را مجبور می کند نتواند یا نخواهد واقعیتهایی را که در اخبار مطرح شده بپذیرد، القا شود.


جهت ایجاد اطمینان به واقعی بودن شایعه، غالبا اجزایی از خبر یا “هسته ای از حقیقت”در آن گنجانده  می شود، اما در ضمن انتقال آن، مطالب کذب و جزئیات تخیلی آن قدر دیگر بخشها را تحت الشعاع قرار می دهند که واقعیت و اکاذیب از هم قابل تشخیص نیست. تشخیص دقیق حقیقت نهفته درشایعه و اساسا وجود یا عدم وجود حقیقت در شایعه، تقریبا همیشه غیر ممکن است.


دو شرط “اهمیت” و “ابهام” کم و بیش رابطه ای کمی با هم در انتقال شایعه دارند. برای نمونه، احتمال نمی رود یک فرد شایعاتی را در مورد قیمت کراوات دربازار ایران پخش کند، زیرا در این موضوع “اهمیتی” وجود ندارد، گرچه ممکن است موضوع از میزان بالایی از ابهام برخوردار باشد. ابهام به تنهایی شایعه را پخش یا حفظ نمی کند. البته اهمیت هم به تنهایی، چنین نمی کند.


در زمان های ویژه و حساس شرایط برای نشر و پخش شایعه در کمال مطلوب قرار دارد. مثلا در زمانهایی چون انتخابات امکان اینکه برخی شایعات خیلی زود گسترش یابند وجود دارد. به عنوان مثال شایعاتی درباره زندگی آنچنانی نامزدها، افکار و عقاید آنها یا کناره گیری آنها از رقابت های انتخاباتی خیلی زود رواج می یابد.


معمولا شایعه در بین افراد همفکر رواج می یابد، لذا شایعه در میان جمعیتی با اختلاف نظرهای بالا، دارای ارتباطات ناچیز و گروههای ناهمگن رواج محدوی خواهد داشت. البته برای جاری نشدن شایعه دلایل دیگری هم می تواند وجود داشته باشد. مثلا آگاهی و بینش سد تسری شایعه است.


مردمی که نسبت به شایعه آگاهی دارند احتمال قربانی شدن آن کم می شود. کسانی که ماهیت شایعه را بشناسند می توانند در بسیاری از موارد خود را از افتادن در دام شایعه حفظ کنند؛ اما باید شدیدا مراقب بود تا احتیاط و تشکیک درست، در عمل به منفی بافی تنزل نیابد. فرد مبتلا به بدبینی شدید هر موضوعی را شایعه می پندارد. احتمال بی اعتمادی چنین فردی حتی به دقیق ترین گزارشهای صحیح وجود دارد.


 

مطالب مرتبط :
  1. چگونه ترس کودکان از رفتن نزد پزشک را از بین ببریم
  2. ولادت حضرت علی چگونه رخ داد/ چند پند از مولای متقیان
  3. چگونه با فرزند خود گفتگوی مسالمت آمیز و موثر داشته باشیم
  4. چگونه اعتماد به نفس و بزرگ منشی را در نوجوانان تقویت کنیم
  5. چگونه کمرویی کودکان خود را درمان کنیم/ لزوم رشد اعتماد به نفس در کودک

پارک علم و فناوری قم

zohur