۱۵ شهریور ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، یکی از صفات ناپسند و ناشایست عیب جویی است. عیب جو به جهت دشمنی و حسادت در پی جستجوی عیب ها و لغزشهای مردم و سپس آشکار ساختن آنهاست و از این کار لذت می برد. در آیات و روایات از این خصیصه پست نکوهش شده و ما با بررسی آنها پی می بریم کسی که در پی عیب جویی و رسوا ساختن دیگران است از خبیث ترین و بدترین مردمان است، چنانکه خداوند می فرماید؛ آنان که دوست می دارند در میان اهل ایمان کار منکری شایع گردد برای آنها در دنیا و آخرت عذابی دردناک خواهد بود و یا پیامبر می فرماید؛ هر کس عمل ناشایست کسی را ظاهر و شایع کند به این می ماند که خود آن عمل را به جای آورده است و هر کسی مومنی را به عیبی سرزنش کند نمیرد تا خود گرفتار و مرتکب آن شود.


از جمله انگیزه هایی که برخی را به عیب جویی از دیگران وا می دارد احساس حقارت است. وقتی انسان کمبود دارد و شخصیتش حقیر و پست است و سرمایه ای ندارد نمی تواند کمالات دیگران را ببیند، از این جهت درصدد بر می آید شخصیت دیگران را خدشه دار کند و کمالات آنها را کم جلوه دهد. سعی می کند نقطه ضعف هایی از دیگران بیابد تا مطرح سازد. هرگاه از کسی سخن به میان می آید، به جای اینکه نقطه های روشن زندگی او را بیان کند عیب هایش را ذکر می کند. در مجلس مومنین وقتی نام مومنی به میان می آید برخی بر اساس آداب اسلامی و تقوا سعی می کنند صفات خوب و پسندیده او را بیان کنند و در مقابل برخی به جهت ضعف ایمان، حسادت و احساس کوچکی نقطه های ضعف و منفی ای که از او سراغ دارند بیان می کنند و به ذکر لغزشهایی که از او سرزده می پردازند.حتی گاهی پارا فراتر گذاشته موارد متشبه و مشکوکی را که به او نسبت داده شده به صورت یقینی و حتمی مطرح می کنند و گاهی تهمت نیز می زنند.


برای اینکه انسان خود را درباره داشتن صفت رذیله عیب جویی آزمایش کند باید بنگرد که وقتی نامی از شخصی به میان می آید دوست دارد صفات خوب او را مطرح کند و او را نزد دیگران بستاید و در چشم مردم محترم بشناساند یا وقتی اسم کسی برده می شود درصدد است که صفات بد او را ذکر کند و او را کوچک و حقیر بنمایاند. عیب جویی صفت بدی است و ریشه اش حسادت و احساس حقارت است، چرا که شخص عیب جو از آنچه دیگران دارند در رنج است و نمی تواند تحمل کند که دیگران از سرمایه هایی برخوردار باشند که او محروم از آنهاست.


این امر پسندیدای است که حال ما چنان باشد که در مقام ذکر نام دیگران خوبی های او را بر شماریم، گرچه گاهی شرایط و انگیزه هایی ایجاب می کنند که انسان عیب دیگران را ذکر کند، مثل اینکه انسان در مقام مشورت است و لازم است عیب کسی که به دنبال تحقیق از او هستند مطرح گردد البته این موارد استثناست.


باید از داشته های دیگران در رنج نباشیم و بدانیم که سرمایه اصلی مومن ارتباط با خداست و مومن سرمایه ای جز آن نمی شناسد و اگر انسان دارای چنین سرمایه ای شد عظمتی در روح خود احساس می کند که دیگر عظمت ها و دارایی در نظر او حقیر می گردند و او به مقامی رسیده است و در دریای بیکران عظمتی غرق گشته و برایش تفاوت ندارد که دیگران به او احترام بگذارند یا نگزارند، او را بستایند یا مذمت کنند مسلما چنین شخصی پرتو ایمان بر دلش تابیده و کسانی که کمبود دارند و سرمایه ای چون ایمان ندارند والایی شخصیت خود و سرمایه وجودی خویش را به میزان احترامی که مردم به آنها می گزارند می بینند همان چیزی که امروزه به آن شخصیت اجتماعی گفته می شود.


علی(ع) در نهی از عیب جویی و غیبت دیگران و غفلت از کاستی های خود می فرماید؛ ای بنده خدا در گفتن عیب کسی که گناه کرده، عجله و شتاب مکن شاید او را بخشیده باشند و بر گناه خویش ایمن مباش که شاید تو را برآن عذاب کنند. پس اگر کسی از شما عیب دیگری را دانست از بیان آن خودداری کند به جهت عیبی که در خود سراغ دارد.


در نتیجه جا دارد که از پرداختن به عیب دیگران بپرهیزیم و خدشه به شخصیت دیگران وارد نسازیم و توجه داشته باشیم که با رواج و گسترش آفت عیب جویی در جامعه روح اتحاد و برادری و یگانگی جای خود را به تفرقه و جدایی می دهد و بر اثر آفت عیب جویی در جامعه حریم های اخلاقی متلاشی می گردند و این آفت روح عصیان و تظاهر به گناه را در میان همه کسانی که به جهت ملاحظات اجتماعی از بسیاری از گناهان خودداری می کردند تحریک و تقویت می کند.


 

مطالب مرتبط :
  1. علل حسادت در کودکان/ تفاوت های فردی در حسادت
  2. مسجد؛ گنجینه‌دار محرمانه‌ترین عرفان ناب و انقلابی ترین تصمیم‌های سیاسی
  3. هویت فکر داوری با حقیقت جویی و خرافه‌سوزی همراه و همزاد است
  4. نگاه غرب به جامعه حداقلی است/ افراد در جامعه اسلامی مانند اعضای یک خانواده هستند
  5. وحدت برای خودبرتربین‌ها معنایی ندارد/ ریشه‌های خودمطلق‌پنداری

پارک علم و فناوری قم

zohur