۶ آبان ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، زمانی که انسان درباره چگونگی احساسات خود فکر می کند، خود به خود بحث چگونگی به وجود آمدن واکنش های هیجانی پیش می آید، اما بیشتر افراد مایل هستند فکر کنند که خودشان در بوجود آمدن آنها دخالت چندانی ندارند، از این رو همیشه صحبت از این می کنیم که دیگران ما را عصبانی،خوشحال یا غمگین می کنند. گفتار ما پراست از جملاتی چون؛ با اطمینان پیش خودش فکر می کرد که من زیر بار می روم و این مرا خیلی عصبانی کرد؛ عمدا این کار را می کند،چون می داند این کار مرا عصبی می کند؛ واقعا خوش حال و سرحال بودم که یکدفعه وارد شد و با آه و ناله و دلسوزی برای خودش،حالم را گرفت.


همه ما غالبا طوری از هیجانات عاطفی خود حرف می زنیم که گویی هیچ تسلطی روی آنها نداریم؛گاهی خوشحال،گاهی غمگین،گاهی هم عصبانی می شویم و این حالات همین طوری پیش می آید،مثل رگباری که روی سرمان ببارد. باید قبول کنیم که هیجان های عاطفی به خودی خود پیش نمی آید، بلکه ما در ایجاد واکنش های عاطفی خود نقش فعالی داریم. در اینجا قصد داریم به بررسی واکنش های ناخودآگاه بدن در مقابل حوادث تنش زایی که عواطف ما را دگرگون و آشفته می کنند، بپردازیم.


ما هنگامی که به شدت مضطرب هستیم، فیزیولوژی بدن، اختیار را به دست می گیرد. این وضعیت موقعی پیش می آید که احساس کنیم به نحوی مورد تهدید قرار گرفته ایم. خواه از نظر جسمی، خواه روانی، بدن در هر حال تمایزی قائل نمی شود. این واکنش ریشه زیست شناختی دارد و ما هیچ کنترل اساسی بر هیجانات خود نداریم و در اینجا ابتکار در دست بیولوژی بدن است. بدن ما دارای یک سامانه درونی است که برای پاسخگویی به اضطراب و فشار عصبی بسیج شده است. این سامانه به هنگام وقوع پیشامدهای به شدت تنش زا، موجب بروز واکنش هشدار دهنده اولیه می شود که این بخشی از دستگاه عصبی خود مختار ماست.


دستگاه عصبی خودمختار متشکل از عصب هایی است که وظیفه پیام رسانی دو طرفه به غدد و اندام های احشایی قلب، معده، روده ها و غیره را به عهده دارند. این دستگاه سه کارکرد اصلی دارد. اول؛ اعمال حیاتی بدن از قبیل ضربان قلب، تنفس، هضم، تعرق و تحریکات جنسی را کنترل می کند. دوم؛ در تنظیم هیجان های عاطفی، یعنی همان چیزی که دغدغه اصلی را در این مبحث تشکیل می دهد.نقش مهمی دارد. هیچ گاه از خود پرسیده اید چرا به هنگام برآشفتگی های عاطفی ضربان قلبتان شدید می شود و دچار تهوع یا سردرد می شوید؟ به این دلیل که دستگاه عصبی خود مختار هم کنترل هیجان های عاطفی ما را در دست دارد و هم عملکرد اندام های داخلی را. وقتی با یک عامل تنش زای عمده درگیر می شویم، دستگاه عصبی خودمختار از نظام طبیعی خود خارج می شود و در نتیجه کارکردهای بدن ما را مختل می کند. با وجود این تقریبا به محض اینکه خود را با وضعیت تازه وفق می دهیم، این واکنش بیولوژیک به طور طبیعی فروکش می کند و دستگاههای بدن کارکرد عادی خود را از سر می گیرند.


سومین وظیفه دستگاه عصبی خودمختار، کنترل انگیزه هاست. این کار علت بعضی عوارض یا رفتارهای ما را به هنگام عصبانیت و برآشفتگی روشن می کند؛ عوارضی چون پرخوری تسلی بخش یا از دست دادن اشتها، بیش فعالی و بی قراری یا بر عکس، خستگی شدید، رخوت و کسالت به خصوص اگر درگیری ما با فشار روانی، طولانی شود.


تحقیقات نشان داده که بدن در مقابل تهدیدات کم و بیش یکسان عمل می کند، خواه آن تهدید جسمی باشد مانند یک عفونت یا غده، خواه روانی باشد مانند احساسات ناسالمی که از یک رنجش و لطمه روحی سرچشمه بگیرد. منشا فشار روانی هر چه باشد بدن با بسیج امکانات دفاعی خود به آن پاسخ می دهد؛ با احساس خطر به حالت آماده باش در می آییم و دستگاه عصبی خودمختار به کار می افتد. ضربان قلب تندتر می شود، فشار خون بالا می رود، عرق می کنیم و غدد بدن هورمون بیشتری وارد جریان خون می کند که حاصل آن بالا رفتن قند خون است. حال آماده مقاومت در برابر عامل تنش زا هستیم، یعنی همان پاسخ حفاظتی معروف یا جنگ یا گریز و چنانچه مسئله را به نحوی حل نکنیم یا نتوانیم حل کنیم و تنش ادامه پیدا کند.

مطالب مرتبط :
  1. واکنشهای شدید عاطفی کودکان/ چگونه کودک هیجانات خود را تخلیه می کند
  2. رابطه ترس با هوش در کودکان/ عوامل موثر در اضطراب کودک خود را بشناسیم
  3. چرا افراد دچار استرس می شوند/ منابع استرس را بشناسیم

پارک علم و فناوری قم

zohur