۳ خرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


تحلیل ویژگی های دوران نوجوانی نشان می دهد آنچه بیشتر از تغییرات سنی، نوجوان را تحت تاثیر قرار می دهد، نحوه ارتباط و تعامل اطرافیان با اوست. به این ترتیب، در هر جامعه، کیفیت تعامل با نوجوان، نقش تعیین کننده ای در مسائل نوجوانی دارد. والدین، مربیان و همه کسانی که به نوعی با نوجوانان سروکار دارند باید الگوی مناسبی برای تعامل با نوجوان بیابند. بدیهی است که یافتن چنین الگویی مستلزم بهره مندی از دانش تربیتی، روان شناختی اجتماعی و فرهنگی است.


در جامعه ما در تعامل با نوجوان، آگاهی های فرهنگی بسیار مهم هستند. بر این اساس، در الگوی تعاملی مناسب و موثر با نوجوان مواردی باید مدنظر قرار گرفته و در رفتارها و نگرش های والدین و مربیان اعمال شوند.


احترام و پذیرش


نگرش مثبت به یک موضوع، همیشه دلیل قاطعی برای عمل کردن به آن نیست. همین الان که از احترام سخن می گوییم، شاید همه با اصل موضوع به طور کامل موافق باشیم، اما در عمل ممکن است خواسته یا ناخواسته آن را رعایت نکنیم. وقتی از احترام به شخصیت انسان ها سخن می گوییم، یعنی  همه انسانها به لحاظ انسان بودنشان دارای شان و منزلت هستند و این شان و منزلت وابسته به سن، جنسیت، قوم، نژاد و سایر مسائل نیست. به عبارت دیگر، هر انسان باید به همان گونه که هست مورد پذیرش قرار بگیرد.


احترام و پذیرش بدون قید و شرط، اولین و اساسی ترین مولفه در الگوی تعاملی با نوجوان است. اعتقاد به این اصل و عمل به آن، با ویژگی های شخصیتی و باورهای والدین و مربیان ارتباط مستقیم دارد. منشا بسیاری از مشکلات ارتباطی در مرحله نوجوانی و سایر مراحل زندگی به همین نکته باز می گردد که افراد احساس می کنند مورد احترام نیستند یا احترام به آنان صمیمانه نیست.


تاثیرات دوسویه


ارتباط انسانی موضوعی دو سویه است گاهی دانش آموز یا فرزند نوجوان نشان می دهد که از افکار و رفتارهای ما خوشش نمی آید. بزرگسالان به طور معمول در این گونه موارد به تحلیل های یک سویه روی می آورند و البته به نتایجی یک طرفه می رسند.


روانشناسان تاثیر متقابل والدین و فرزندان بر یک دیگر را اصل دو سویه نامیده اند. با توجه به این اصل، در بررسی مسائل خانواده همان گونه که باید بر تاثیر رفتار والدین بر فرزندان تکیه کرد تاثیر فرزندان بر والدین نیز دارای اهمیت است.


اگر والدین و مربیان با این تلفی مسائل نوجوانی را تحلیل کنند که آنها مشکلی در افکار و رفتارهایشان ندارند و هر نوع کاستی و ایرادی متوجه نوجوان و گستاخی های اوست. به طور حتم به نتایج چندان موثری نخواهد رسید. حتی در بدترین شرایط و دشوار ترین مسائل، باید اصل دو سویه فراموش نشود، فراموش نکنیم به همان شیوه ای که ما با تحلیل هایمان، نوجوان را متهم می کنیم، او نیز ممکن است با همان شیوه به تحلیل هایی که به نفع خودش است بپردازد.


تغییرات دوسویه


هم زمان با تغییرات رشدی نوجوانی و تاثیرات آن، والدینی که از تحلیل و درک شرایط جدید عاجز هستند، با این ادعا که رفتار آنان تغییر نکرده، تغییرات نوجوانی را عامل مشکلات معرفی می کنند. باز هم فراموش نشود که گذر زمان هم بر نوجوان و هم بر والدین تاثیر می گذارد.


روزآمدی و انعطاف


یکی از الزامات درک دنیای نوجوانی و تعامل موثر با او روزآمدی و انعطاف پذیری والدین و مربیان است. منظور از روزآمدی، همراهی در مد، لباس و دکوراسیون و لوازم جدید نیست؛ بلکه آگاهی از الگوهای جدید فکری و اجتماعی جذاب برای نوجوان است. همان گونه که در دهه های اخیر شاهد بوده ایم، الگوهای فکری خارجی در قالب موسیقی، نوع پوشش، تبلیغ ها و گاهی تحمیل های رسانه ای، کتاب شعر و داستان، گروههای نوجوان و جوان را تحت تاثیر قرار داده اند.


در اغلب این موارد، جامعه و فرهنگ ها فقط تدافعی عمل کرده است. بسیاری از پدیده های شوم مانند انواع قرص های روان گردان و مواد مخدر، وقتی به مرحله خطرناک و بحرانی رسیده اند، موجب تحریک نظام اجتماعی شده اند؛ در صورتی که نباید چنین فاصله ای بین دانسته های نوجوان و جوان با دانسته های والدین و مربیان به وجود آید.


تربیت در دنیای امروزی بیش از هر زمان دیگری نیازمند روزآمدی و انعطاف پذیری والدین و مربیان است و می توان گفت این موضوع، یکی از نقطه ضعف های والدین و مربیان امروزی است.


داشتن حوصله و بردباری


حوصله و بردباری والدین و مربیان در همه دوره های انتقالی رشد، لازم ولی در دوره نوجوانی لازم تر است. اگر مشکلات هیجانی نوجوانان با هیجانات و رفتار های احساسی والدین همراه شود. فضایی غیر قابل کنترل در خانواده به وجود خواهد آمد.


در مدرسه نیز رفتار های یک طرفه و سختگیرانه بیش از آن که به حل مشکلات کمک کنند، تنش را در محیط افزایش می دهند. به این ترتیب مربیان ووالدین باید بر رفتارهای شخصی خود اشراف و تسلط داشته باشند


گاهی رفتارهای هیجانی، تصادفی و پیش بینی نشده از سوی بزرگسالان به قدری زمینه های تعامل با نوجوان را تضعیف می کنندکه بازگشت به حالت عادی و رسیدن به نقطه ی تفاهم بسیار دشوار می شود.


در نتیجه می توان گفت که والدین به جای دخالت مستقیم در امور فرزندانشان، بیشتر نقش ناظر را داشته باشند. در الگوی تعاملی موثر، والدین باید به این باور برسند که فرزندانشان نیاز به استقلال عمل دارد و دخالت مانع چنین هدفی است.

مطالب مرتبط :
  1. مشکلات هیجانی نوجوانان و راه های برخورد صحیح با آن
  2. مدیر خانه علوم و فنون آموزش و پرورش: همکاری و تعامل نخبگان فرهنگی با مرکز رشد علوم انسانی یک اصل اجتناب ناپذیر است
  3. چگونه اعتماد به نفس و بزرگ منشی را در نوجوانان تقویت کنیم
  4. رئیس مرکز رشد علوم انسانی:اساس فعالیت ما ارتباط سازنده با نخبگان حوزه و دانشگاه است

پارک علم و فناوری قم

zohur