۱۳ مرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، طبق آیات قرآن کریم اشرف مخلوقات عالم، انسان است، چرا که برای هیچ موجودی جز خداوند به سجده افتادن مجاز نیست، در حالی که طبق آیه ۳۴ سوره مبارکه بقره خداوند متعال به ملائکه مقربش دستور می دهد که برای انسان سجده کنند: و اذ قلنا للملائکة اسجدوا لآدم؛ یاد کن هنگامی را که به ملائکه فرمان دادیم برای آدم سجده کنید.


در جای خود ثابت شده که این سجده مخصوص آدم نبوده، چنانکه برای همه انسانها هم نیست. این سجده برای انسانهایی است که دارای و یژگی های خاص انسانی باشند. مقام پیامبر عظیم الشان اسلام برتر و بالاتر از مقام آدم ابوالبشر(ع) است، پس سجده برای او هم بوده و به عبارت دیگر سجده برای آدم به خاطر همان مقامی است که فرشتگان از آن بی اطلاع بودند و خدای تعالی آنها را با خبر ساخت. آن مقام هم مخصوص حضرت آدم نبود.


دلیل دیگر بر اینکه انسان اشرف مخلوقات است، این است که خدا او را خلیفه خود در زمین قرار داد، در صورتی که چنین مقامی را به هیچ یک از موجودات اعطا نکرد: “و اذ قال ربک للملائکه انی جاعل فی الارض خلیفة؛ یاد کن وقتی را که خدایت به ملائکه گفت می خواهم در زمین جانشینی بیافرینم”.دلایلی و جود دارد بر اینکه مقصود از خلیفه جانشینی خداست، نه جانشینی برای گذشتگان و انسانهای قبل ازآدم.


آیات فراوانی نیز در قرآن دلالت دارد بر اینکه آفرینش آسمانها و زمین به خاطر انسان است. در سوره دخان آیات شریفه ۳۸ تا ۴۰ می فرماید؛ ما آسمانها و زمین و میانه های آن دو را برای بازیچه نیافریدیم ما آن دو را جز به حق نیافریدیم، ولی بیشتر مردم نمی دانند. راستی روز قیامت میعادگاه همه انسانها است. این آیات برهان بر معاد و نبوت است، اگر معاد و نبوت حق نباشد، آفرینش آسمانها و زمین بی هدف است و نبوت و معاد هم در رابطه با انسان است. پس خلقت آسمان و زمین برای انسان است.


از نظر ادیان الهی به نحو عموم و دین اسلام به طور خاص ارزش انسان به عمل اوست که البته مقصود از عمل تنها حرکت اعضا بر جوارح نیست، بلکه نیت و معرفت انسانی را هم در بر می گیرد. قرآن کریم می فرماید: برای هر انسانی درجاتی است که همان عمل اوست و خدایت ازآنچه می کنند غافل نیست. طبق آیه شریفه ۱۳۲ سوره انعام برای هر انسانی در طول عمرش درجات و مراتبی است که این مراتب را اعمال او می سازد و نیز در آیه شریفه ۱۹ سوره احقاف می فرماید: برای هر فردی درجاتی است که آن راعمل او می سازد و خدا اعمالشان را به طور کامل به آنها ارائه خواهد داد و هیچ گونه ستمی به آنها نخواهد شد.


حقیقت انسان را عمل او می سازد. صالح بودن انسان یا طالع بودن او در گرو عمل اوست و سخن خدا به حضرت نوح (ع) به این حقیقت اشاره دارد: انه لیس من أهلک انّه عمل غیر صالح؛ ای نوح! فرزند تو از اهل تو نیست زیرا او عملی غیر صالح است. نکته لطیف و قابل توجه این است که نفرمود فرزند تو دارای عمل غیر صالح است، بلکه فرمود؛ فرزندت عملی غیر صالح است، این نکته اشاره به این است که قیمت انسان را عمل او می سازد و انسان تجسمی از عمل خویش است. حال اگر اعمال صالح باشد، انسان صالح است و اگر اعمال طالح باشد،انسان نیز طالح است.


در قیامت هم انسان به صورت عملش محشور می شود، بلکه در همین دنیا چهره واقعی انسان، تجسمی از اعمال اوست که جزانسانهای حقیقت بین از درک آن محرومند. اعمالی که از انسان بروز می کند، از بین رفتنی نیست و آثاری دارد که به انسان بر می گردد. این آثار چه خیر و چه شر در جهانی دیگر به نحو کامل و بدون کم و کاست به صاحبش بر می گردد، لکن برخی از آثار در همین دنیا منعکس می شود و صاحبش تلخی یا شیرینی آن را می چشد.


پاداشها و کیفرهایی که در دنیا به انسان می رسد گاهی مادی است و گاهی معنوی. مقصود از پاداشها و کیفرهای مادی آن است که سود و زیانش به دنیای انسان می رسد و رابطه آن با سعادت اخروی ملاحظه نشده است. مقصود از پاداشها و کیفرهای معنوی آن است که سرچشمه سعادت اخروی بشر است، گرچه در دنیا هم بسیار لذت بخش یا اندوه زا باشد. در نتیجه از طرف دیگر پاداشها و کیفرها گاهی نتیجه اعمال فرد است که فقط به خودش می رسد و گاهی نتیجه اعمال جمعی است که سود و زیانش به جامعه بر می گردد.

مطالب مرتبط :
  1. خدایا مرا به اعمال صالح رهنما باش/ اهمیت نیت در اعمال
  2. معنا و مفهوم علم در فرهنگ اسلامی/ آیا علم به خوب و بد تقسیم می شود
  3. چرا اعمال انسان باقی می ماند/ حقیقت عمل از بین رفتنی نیست
  4. بررسی مفهوم دترمینیسم تکنولوژیک/ دترمینیسم خطری برای اراده آزاد انسان
  5. چهره دنیوی اعمال انسان/ هیچ عملی بدون نیت نیست

پارک علم و فناوری قم

zohur