۱۳ اسفند ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، یکی از اموری که سبب تکمیل و تهذیب نفس و تصفیه اخلاق و تهییج قوا و نیروهای نهفته وجود انسان می شود و در حکم نیروی محرک دستگاه وجود انسان است، شدائد و سختیها و مصیبت هاست. در آیات قرآن و روایات، زیاد این مضمون به چشم می خورد که خداوند فلان پیغمبر و فلان بنده صالح دیگر را در معرض بلاها و شداید قرار داد یا این مضمون که خداوند شداید و بلاها را مخصوصا متوجه کسانی می کند که مورد لطف و رحمت خاصه او هستند، یا این مضمون که شداید و سختی ها تحفه الهی است.


مثلا در حدیث کافی ج ۲ ص ۲۵۵ آمده که خداوند یاد می کند و مورد نوازش قرار می دهد بنده مومن را به و سیله فرستادن یک سختی و مشکل،آن طور که یک مرد وقتی که در مسافرت است با فرستادن یک هدیه خاندان خود را یاد می کند و مورد محبت و نوازش قرار می دهد. در جایی دیگر در کافی ج۲، ص ۲۵۳ وارد شده که خداوند وقتی که بنده ای را دوست بدارد او را در شداید غرق می کند.


سازندگی شداید


این سوال ابتدا به ذهن هرکسی می آید که چگونه لطف و محبت و رضایت خداوند از کسی، اقتضا می کند که او را با شداید و مشکلات مواجه کند؟ لازمه مهر و محبت فراهم کردن موجبات خوشی و آسایش است نه موجبات سختی و عدم آسایش. نوع تعبیر دیگری در زبان قرآن هست که سوال دیگری پیش می آورد و آن تعبیر”امتحان”است. خداوند بندگان را به وسیله شدادید و بلایا امتحان می کند، یعنی چه؟ مگر خداوند از باطن کار مردم بی خبر است که می خواهد با امتحان چیزی را بفهمد؟ مگر نه این است که در خود قرآن مجید آمده که هیچ ذره ای و هیچ حرکتی و جنبشی، بالاخره هیچ امر کوچک یا بزرگی در عالم هستی نیست، مگر آنکه معلوم و مکشوف حق متعال است؟ پس امتحان یعنی چه؟


جواب هر دو سوال آن وقت معلوم می شود که فلسفه بلایا و شداید و سختی ها و اثر آنها در و جود آدمی معلوم شود؛ معلوم شود که به حکم قانون و ناموس خلقت، بسیاری از کمالات است که جز در مواجهه با سختی ها و شداید جز در نتیجه تصادمها و اصطکاکهای سخت جز در خمیدان مبارزه و پنجه نرم کردن با حوادث،جز در روبرو شدن با بلایا و مصائب حاصل نمی شود.


اثر شداید و سختی ها تنها ظاهر شدن و نمایان شدن گوهر واقعی است، به این معنی که هر کس یک گوهر واقعی دارد که رویش پوشیده است مانند یک معدنی است در زیر خاک و اثر شداید فقط این است که آنچا در زیر خاک است نمایان می شود، اثر دیگر ندارد، این طور نیست بالاتر است. شداید و سختی ها و ابتلائات اثر تکمیل کردن و تبدیل کردن و عوض کردن دارد، کیمیاست و فلزی را به فلز دیگر تبدیل می کند، سازنده است، از موجودی موجود دیگر می سازد،از ضعیف، قوی و از پست، عالی و از خام پخته به وجود می آورد. خاصیت تصفیه و تخلیص دارد هوشیاری و حساسیت به وجود می آورد و ضعف و سستی را از بین می برد. پس این گونه امور را نباید قهر و خشم شمرد،لطف است در شکل قهر،خیر است در صورت شر،نعمت است در مظهر نقمت.


امتحان الهی


اما سوال دوم که امتحان در این موارد چه معنی دارد؟ امتحان اگر فقط به معنی به کار بردن میزان و مقیاس برای کشف مجهولی باشد،البته درباره خداوند صحیح نیست. امتحان معنی دیگری هم دارد و آن از قوه به فعل آوردن و تکمیل است. خداوند که به وسیله بلایا و شداید امتحان می کند، به معنی این است که به وسیله اینها هر کسی را به کمالی که لایق آن است می رساند. فلسفه شداید و بلایا فقط سنجش وزن و درجه و کمیت نیست، همچنین زیاد کردن وزن و بالا بردن درجه و افزایش دادن به کمیت است.


خداوند امتحان نمی کند که وزن واقعی و حد و درجه معنوی و اندازه شخصیت کسی معلوم شود، امتحان می کند یعنی در معرض بلایا و شداید قرار می دهد که بر وزن واقعی و درجه معنوی و حد شخصیت آن بنده افزوده شود. امتحان نمی کند که بهشتی واقعی و جهنمی واقعی معلوم شود؛ امتحان می کند و مشکلات و شداید به وجود می آورد که آن کسی که می خواهد به بهشت برود،در خلال همین شداید خود را شایسته و لایق بهشت اند و آن که لایق نیست سر جای خود بماند.


در نتیجه اگر جسم زیاد در آسایش باشد روح فاسد می شود. کسی که درد و رنج را نشناسد، نه لذت شفق را می شناسد و نه حلاوت ترحم را. چنین کسی قلبش از هیچ چیز متاثر نخواهد شد و بدین سبب و بدین سبب قابل معاشرت نبوده مانند دیوی خواهد بود در میان آدمیان.

مطالب مرتبط :
  1. رسیدن به صلح در جهان بدون رهبری عقل ممکن نیست/ چرا حزب الله لبنان تروریست معرفی می شود
  2. چهره دنیوی اعمال انسان/ هیچ عملی بدون نیت نیست
  3. جامعه بدون فلسفه مانند انسان کور است/ خدمت فلسفه به بشر از دید ملاصدرا
  4. حیات و زندگی انسان بسته به فلسفه است/ دیدگاه های رورتی جامع و فراگیر نیست
  5. تنها راه شناخت به هر چیزی جز از طریق علم به خدا ممکن نیست

پارک علم و فناوری قم

zohur