۲۷ خرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، جهانی شدن در چه زمانی آغاز شد، چگونه در طی زمان گسترش پیدا کرد و آینده آن چگونه خواهد بود؟ این نوع پرسش ها به بحث تاریخ جهانی شدن مربوط می شوند. اگر جهانی شدن را بر حسب گسترش فوق قلمروگرایی تعریف کنیم، در این صورت تاریخ آن هم دیرینه و هم جدید خواهد بود. ریشه برخی از تحولات فوق قلمروگرایی را می توان در چندین قرن قبل ردیابی کرد. اما جهانی شدن سریع و در مقیاس وسیع عمدتا طی دهه های اخیر رخ داده است.


به طور کلی می توان سه مرحله جهانی شدن را مشخص کرد. نخست، هشیاری جهانی حدود پانصد سال قبل شروع شد. دوم، فوق قلمروگرایی از اواسط قرن نوزدهم ظاهر شد و طی سده بعد با آهنگی تدریجی توسعه پیدا کرد. و سوم، روابط جهانی که عمدتا از سال های دهه ۱۹۶۰ گسترش یافته و بیشترین اهمیت را به دست آورده است.


پیش از توضیح این سه مقطع تاریخی، باید اشاره شود که اولا بررسی تاریخی در این بحث با مفهوم جهانی شدن به عنوان گسترش فضاهای فوق قلمرویی همخوانی دارد. اگر جهانی شدن را به عنوان بین المللی شدن، آزادسازی، جهان گستری یا غربی سازی تعریف کنیم در این صورت تاریخچه ها و تقسیم بندی متفاوتی از مراحل مطرح می شود.


دوم اینکه تقسیم بندی مراحل اقدامی مصنوعی است. در عمل تحولات اجتماعی تاریخی را نمی توان به مراحل کاملا متمایز تقسیم کرد. بنابراین گذرهای میان سه مرحله جهانی شدن به طور روشن و کامل و در زمان دقیق رخ نداده اند. با وجود این، ارائه خلاصه تاریخی مرحله بندی جهانی شدن می تواند تصویر کلی سودمندی را فراهم نماید.


سوم اینکه انواع دیگری از تاریخچه در دست است. برای مثال، رولند رابرتسون از اوایل قرن پانزدهم تا اواخر قرن بیستم،پنج مرحله یا دوره را مشخص کرده است.


چهارم اینکه اگر چه جهانی شدن شتاب فزاینده ای را نشان داده، اما این روند ذاتا جنبه خطی ندارد. در واقع ممکن است جهانی شدن درآینده و در مرحله چهارم کندتر، متوقف و یا معکوس شود. با وجود این، در نتیجه نیروهای قدرتمندی که در حال حاضر جهانی شدن را به پیش می رانند. بیشتر علایم موجود نشان دهنده رشد هر چه بیشتر فوق قلمرو گرایی در سال های آینده است.


تعیین دقیق نقطه آغاز جهانی شدن دشوار است و از این لحاظ جهانی شدن خاستگاه ندارد. دوره تکوین این روند بسیار طولانی بوده، اما لحظه دقیق شکل گیری آن مشخص نیست. تکنولوژی لازم برای ایجاد فضای اجتماعی فرامرزی مادی تا پیش از قرن نوزدهم فراهم نشده است. با وجود این، هشیاری جهانی مدت ها پیش از این دوره وارد برخی از تصورات مردم شده است.


مرحله آغاز جهانی شدن دهه ۱۸۵۰ تا دهه ۱۹۵۰


امکانات تبدیل شدن جهان گرایی از تصور به روابط اجتماعی مستقل تر از اواسط قرن نوزدهم به تدریج فراهم شده است. حدود یک قرن پس از دهه ۱۸۵۰ شاهد ظهور نخستین تکنولوژی های ارتباطات جهانی، تحکیم نخستین بازارهای جهانی، برخی از عناصر سرمایه گذاری جهانی و بخشی از جهان گرایی در سازمان های خاص هستیم. این جهانی شدن از نظر وسعت به هیچ وجه با پایدارشدن فوق قلمرو گرایی سریع که از اواسط قرن بیستم شاهد آن بوده ایم، قابل مقایسه نیست. به علاوه، زنجیره های تولید برون مرزی و مشکلات زیست محیطی فراجهانی در این سال ها های اولیه به هیچ وجه وجود نداشتند. با وجود این، در فاصله میان اواسط قرن نوزدهم و اواسط قرن بیستم برای جهانی شدن در مقیاس وسیع اقدامات مقدماتی زیادی انجام شد.


خلاصه تاریخچه مرحله آغازین جهانی شدن (از دهه ۱۸۵۰ تا دهه ۱۹۵۰)


۱۸۵۱-نخستین نمایشگاه بازرگانی بین المللی


۱۸۵۲ – تاسیس نخستین کارخانه خارجی تابع


۱۸۶۳ –آغاز به کار نخستین سازمان کمک های انسان دوستانه فرامرزی.


۱۸۶۴ –تاسیس نخستین سازمان کارگری فرامرزی


۱۸۶۵ –شکل گیری نخستین موسسه حکومت جهانی


۱۸۶۶ –نصب نخستین کابل دایمی تلگراف فرا اقیانوسی


۱۸۷۰ –ظهورنخستین رژیم مالی فرا جهانی


۱۸۷۲ –نخستین گردش مسافرتی دور دنیا


۱۸۹۱-نخستین ارتباط تلفن فرامرزی


۱۸۹۶ –نخستین رویدادهای ورزشی جهانی


۱۸۹۹ –نخستین برنامه رادیویی فرامرزی


۱۹۱۸ –نخستین پرواز بدون توقف بر فراز اقیانوس اطلس


۱۹۲۰ –گشایش جامعه ملل


۱۹۲۶ –نخستین مکالمه تلفنی بین اروپا و امریکا


۱۹۲۹ –شکل گیری نخستین تشکیلات بانکی خارجی


۱۹۳۰ –بنیانگذاری بانک تسویه بین المللی


۱۹۴۴ –تشکیل صندوق بین المللی پول و بانک جهانی


۱۹۴۵ –شکل گیری نظام سازمان ملل متحد


۱۹۴۷ –امضای موافقت نامه عمومی تعرفه و تجارت


۱۹۴۹ –نخستین تور مسافرتی


۱۹۵۴ –ظهور سیگار مارلبوروی کابوی


۱۹۵۶ – نخستین کابل تلفن فرا اقیانوسی.

مطالب مرتبط :
  1. اهمیت اندیشه‌های نوین در آموزش آکادمیک تاریخ/ لزوم پیوند تاریخ با دیگر رشته‌های علوم انسانی
  2. استاندار قم: مجوز تاسیس نخستین مرکز رشد علوم انسانی در قم اخذ شده است و امیدواریم این مرکز فعالیت خود را در دهه فجر آغاز کند.
  3. پیشنیه شایعه در تاریخ بشر/ آیا امروز شایعه کم اثرتر از گذشته است
  4. فیلسوفان به چه موضوعاتی در فلسفه زمان علاقمند هستند
  5. طرح فراگیر تابستانی "قرآن کتاب زندگی" آغاز می شود

پارک علم و فناوری قم

zohur