۴ مرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، حکمت عطیه ای الهی است که خداوند به پاس عبودیت و بندگی به اندکی از بندگان که تشنه معرفت و جویای حقیقت هستند تقدیم می کند و آنها را از این آب زلال و گوارا سیراب می سازد. هیچ سرمایه دنیوی به ارج و منزلت حکمت نمی رسد بلکه تمام دنیا در مقایسه با آن ناچیز است به این معنا که نیل به حکمت ارزشمندتر از نیل به تمام دنیاست. در اینجا به برخی اعمالی که با حکمت در ارتباط است و زمینه ساز آن است می پردازیم.


– سکوت؛ در یک معنا سکوت و به اندازه لازم سخن گفتن از عوامل زمینه ساز حکمت است. پیامبر اکرم (ص) و دیگر معصومان بر ارزش سکوت بسیار تاکید کرده اند و آن را گنجی گرانبها به حساب آورده اند. در مقابل، پرحرفی را نکوهش کرده اند و آن را نشانه بی خردی انسان دانسته اند. سکوت و به مقدار لازم سخن گفتن در سخنان اولیای دین از اسباب افاضه حکمت قلمداد شده است.


حضرت علی (ع) روایت می فرماید که پیامبر اکرم(ص) در شب معراج از خدای سبحان درخواست کرد خدایا کدامین عمل بهتر است؟ خدا فرمود؛ ای احمد! تو را به سکوت سفارش می کنم. زیرا آبادترین دلها، دلهای صالحان و ساکت هاست و ویران ترین دلها، دلهای کسانی است که در امور بی فایده سخن می گویند.۱ همچنین امام صادق(ع) می فرماید: حضرت عیسی فرمود برای آباد کردن دل،زبانت را نگه دار.۲


– گرسنگی یا کم خوری؛ یکی از اموری که زمینه ساز افاضه حکمت است، کم خوری و چشیدن طعم گرسنگی است. به اندازه نیاز خوردن و کم خوری فایده های بسیاری دارد،هم فایده مادی و هم معنوی دارد. فایده مادی اش صحت و سلامتی انسان از مرضهای گوناگون است که هم انبیا و ائمه ازآن خبر داده اند و هم پزشکان آن را تایید کرده اند.


فایده معنوی اش آماده سازی انسان برای درک لذت مناجات با حضرت حق و سرازیر شدن چشمه های حکمت بر قلب آدمی است که بالاتر از هر نعمتی است. کسانی که با عالم غیب در ارتباطند و از اسرار عالم اطلاع دارند خبر داده اند که برای درک مقامات معنوی و چشیدن طعم شیرین حکمت،گرسنگی و کم خوری لازم است.


– تواضع؛ از اعمالی که زمینه ساز تابش نور حکمت در دل انسان است. تواضع و فروتنی است.ت واضع یعنی تسلیم و سر فرودآوردن در برابرحق، سرکشی نکردن در مقابل حقوق خالق و مخلوق. یکی از آثار تواضع، معرفت و حکمت است. تواضع و فروتنی نشانه ظرفیت و وسعت روح آدمی است و از آنجا که خدای متعال بخیل نیست و جواد مطلق است، در هر جا ظرفیت بیابد فیض را دریغ نمی نماید. بنابر این، فروتنی وسیله مناسبی برای درک فیض حق و دریافت حقائق جهان است.


حضرت عیسی(ع)فرمود؛ حکمت به واسطه فروتنی آباد می گردد نه به وسیله تکبر و خود بزرگ بینی، چنانکه زراعت در زمین نرم و هموار می روید، نه در کوهستان.۳


– زهد؛ یکی دیگراز زمینه سازی های حکمت،زهد است. زهد بی رغبتی به دنیا و محزون نشدن به جهت از دست رفته ها و خرسند نشدن به گوارائیهای آن است. از امام سجاد(ع)درباره زهد سوال کردند؛ زهد درآیه ای از کتاب خدا آمده همه چیز به دست خداست تا افسوس نخورید برآنچه از دست شما رفته و به آنچه دارید شادمان نشوید.۴


قرآن کریم به طور مکرر ما را از دل بستن به دنیا و راضی بودن به آن بر حذر داشته است. انبیا و ائمه(ع) از روی آوردن به دنیا و زینت های فریبنده اش به شدت نهی کرده اند. گاهی دنیا را به جیفه تنفرآور تشبیه کرده اند و گاهی به کهنه آلوده به لجن. همه اینها برای آشنا ساختن ما با عالمی زیباتر و ارزشمندتر است. اگر آدمی هم و غمش را از دنیا و زیورهای آن مصروف بدارد و به عالمی گسترده تربیندیشد خدا چشم دلش را باز می کند و معارفی بهجت زا و بس با ارزش به او می چشاند.


نافع بن عمرمی گوید: از رسول خدا(ص) شنیدم که فرمود؛ به حقیقت می گویم لقمان پیامبر نبود و لکن بنده ای بود که بسیار تفکر می کرد. در یقین به مقام والایی رسیده بود. خدا را دوست می داشت در نتیجه خدا هم او را دوست داشت و حکمت را به او ارزانی داشت.


خداوند علم و حکمت را از هر کس خالصانه و صادقانه گام بر دارد،دریغ نمی کند. اگر قابلیت از بنده محقق شود فیض حتمی است. در نتیجه اینکه مشاهده می کنیم که نوع انسانها به مقامات رفیع معنوی نائل نمی آیند، از این جهت است که شرایط را برای افاضه آن مقامات در خود ایجاد نکرده اند.


مگر ممکن است خدا حکمتی را از بندگانش دریغ نماید که پیامبرانش را برای تعلیم آن فرستاده است؟خودش در آیه ۲ سوره جمعه فرموده است: خداوند از میان بی سوادان و مکتب نرفتگان رسولی را بر انگیخت تا آیاتش را تلاوت کند وآنها را ازآلودگیها پاک نماید و به آنها کتاب و حکمت بیاموزد.


————–

۱- بحار الانوار، ج ۷۷، ص ۲۲


۲- بحار، ج ۷۰، ص ۱۱۰


۳- بحار، ج۲، ص ۱۶۲


۴- اصول کافی، ج ۲، ص ۱۲۸

مطالب مرتبط :
  1. صوم الصمت چیست؟/ امر پروردگار بر مریم(س) برای روزه سکوت
  2. اعطای سه خصلت به کسانی که راضی به رضای پروردگارند/ کم سخن گفتن حکمت به بار می‌آورد
  3. دوره آموزشی – پژوهشی حکمت متعالیه برگزار می شود
  4. لزوم استنطاق حکمت ابن سینا/ امکان پاسخ پرسشهای فلسفه های مضاف از آثار بوعلی
  5. مروری بر فعالیتهای بنیاد حکمت اسلامی صدرا

پارک علم و فناوری قم

zohur