۱۲ مرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش خبرنگار مهر، نخستین گام برای ترجمه متون غربی در زمان منصور خلیفه عباسی برداشته شد و او دستور داد تا ترجمه کتب یونانی را شروع کنند و بقولی حتی بغداد را نیز به همین دلیل بنانمود. دومین قدم در عهد هارون‌الرشید برداشته شد. به دستور او عده‌ای ازعلماء اسلامی به قسطنطنیه رفتند و به ترجمه و تهیه کتبی که در بلاد اسلامی یافت نمی‌شد پرداختند.


به قولی دیگر هارون پس از چیره شدن بر سپاهیان بیزانس در جنگ آنکارا و عموریه کتابهای یونانی رابه چنگ آورد و یوحنای ماسویه را به ترجمه آنها برگماشت. بعضی از محققین تأسیس بیت الحکمه رابه هارون نسبت می‌دهند و معتقدند که این مرکز علمی در زمان او تأسیس شده و در دوره مأمون با افزودن تأسیسات جدید توسعه یافت.


نقطه اوج ترجمه دردوره خلافت مأمون بود که به دستور وی گروهی از مترجمان برجسته در بیت‌الحکمه گرد آمدند و تحت ریاست یوحنای ماسویه به امر ترجمه پرداختند.


از رهگذر همین ترجمه‌ها بود که غرب در بازگشت به میراث فکری گذشته و عقلانیت یونانی توانست با آرای پیشینیان خود ارتباط مجدد برقرار سازد. در خصوص تأثیر فلسفه اسلامی بر فلسفه غرب و اینکه نهضت ترجمه چه تأثیری بر فلسفه غرب داشته دیدگاه پروفسور الیزابت اندرسون را جویا شدیم که در ادامه از نظر می‌گذرد.


پروفسور الیزابت اندرسون استاد فلسفه دانشکده جان رالز دانشگاه میشیگان است. او دانش آموخته دانشگاه هاروارد و استاد پیشین این دانشگاه است. حوزه تخصصی و مطالعاتی اندرسون معرفت‌شناسی، اخلاق، فلسفه علوم اجتماعی و فلسفه سیاسی است. اندرسون از فیلسوفان اخلاق معروف معاصر است. “ضرورت یکپارچگی” از جمله آثار او به شمار می رود.


تأثیر فلسفه غرب از فلسفه اسلامی چه بوده است؟


فیلسوفان اسلامی بر آرای فیلسوفان غربی تأثیرات قابل توجهی داشته اند. این تأثیرگذاری در قرون وسطی خیلی زیاد بوده است. فلسفه غرب در آن دوران تأثیرات زیادی از فلسفه اسلامی گرفت.


تأثیر نهضت ترجمه بر فلسفه غرب چه بوده است؟


زمانی که غرب دوران تاریک قرون وسطی را طی می‌کرد جهان اسلام قلب تپنده حوزه اندیشه و فلسفه بود. بسیاری از آثار فلاسفه یونان باستان توسط مسلمانان ترجمه شده بود و فیلسوفان اسلامی بر آن شرحها و حواشی نوشته بودند.


بسیاری از آثار ارسطو در مغرب زمین تا قرن ۱۳ میلادی ناشناخته بود و از طریق فیلسوفان اسلامی این آثار به مغرب زمین دوباره معرفی شد.


وقتی غرب دوباره به عقلانیت یونان باستان مراجعه می‌کند برخی از آن آثار در اختیار آنها نبود و از طریق ترجمه‌های فیلسوفان اسلامی آن آثار را در اختیار می گیرد. این جهان اسلام بود که آثار فیلسوفان یونان باستان از جمله ارسطو را حفظ و نگهداری کرد و در اختیار نسلهای آتی قرار داد.


باید توجه داشت که خدمت فیلسوفان اسلامی به فلسفه غرب محدود به ترجمه نبوده بلکه این فیلسوفان با تفسیرهای خود منابع قابل توجهی در اختیار فلسفه غرب قرار دادند.


کدام فیلسوفان اسلامی تأثیر شایان توجه‌تری بر فلسفه غرب داشته‌اند؟


فیلسوفانی چون فارابی، ابن سینا، ابن رشد و الکندی فلسفه یونان باستان را با فلسفه اسلامی ترکیب کردند. آثار این فیلسوفان در پیشرفت و توسعه فلسفه غرب بسیار قابل توجه است.


این تأثیر را بر روی فیلسوفی چون توماس آکوئیناس قدیس که از بزرگترین و مهمترین فیلسوفان آن دوران است شاهد هستیم. در واقع تلاش و ابتکار فیلسوفان اسلامی در پیوند میان عقل و ایمان سرلوحه فیلسوفان غربی از جمله آکوئیناس قرار گرفت.


بدون وجود فیلسوفان اسلامی از جمله ابن سینا و ابن رشد امکان توسعه و گسترش سنت مدرسی (اسکولاستیک) و درپی آن توسعه و پیشرفت علوم مدرن در غرب امکانپذیر نبوده است.


………..


گفتگو از جواد حیران نیا

مطالب مرتبط :
  1. فهم فلسفه قرون وسطی بدون ابن‌سینا امکان ندارد/ ابن سینا اجمال تفکر فلسفی مسلمانان است
  2. آرای اسکوتوس در استنفورد بررسی می‌شود/ تأثیر اسکوتوس از ابن سینا
  3. حد وسطی از وظیفه‌گرایی و فایده‌گرایی اخلاقی در اسلام قابل تعریف است
  4. غرب با ترجمه آثار ابن سینا و ابن رشد از خواب جهل و جمود بیدار شد
  5. تکفیری ها بزرگترین تهدید برای جهان اسلام هستند/ علمای الازهر هوشیار باشند

پارک علم و فناوری قم

zohur