۱ شهریور ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، کمتر ملت و جامعه ای را می توان یافت که در ارتباطات مردم، چیزی به نام “شوخی” وجود نداشته باشد. لازمه زندگی اجتماعی و داشتن ارتباطات سالم مزاح است. البته گاهی هم مزاح به کدورت و کینه تبدیل می شود و نتیجه معکوس می دهد.


بعضی ها شوخی و مزاح را چه با گفتار و چه رفتار، به عنوان شاخصه خود قرار داده اند، برخی هم میانه خوبی با آن ندارند و اهل شوخی نیستند. از آنجا که این نوع برخورد، در میان مردم متداول است و نمی توان به کلی آن را مردود دانست و نه می توان بی حد و مرز طرفدارآن بود. خستگی جسم و روح با تفریحات سالم و مزاح و لطیفه گویی بر طرف می شود. پرداختن به نشاط روحی و شادابی روان، در سایه لطایف و ظرایف امری طبیعی و مقبول و مورد حمایت شرع و دین البته با مراعاتهای خاص است.


بر خلاف تصور یا القا آنان که می کوشند چهره ای خشن و عبوس از اسلام ارایه دهند در فرهنگ دینی مساله خوشحالی و شادی و خرسند سازی و “ادخال سرور” و شاد کردن دیگران، جز خصلت های مثبت و پسندیده به شمار آمده است.


از مزاح و شوخ طبعی به عنوان یک خصلت مومنانه یاد شده است. اولیای دین و بزرگان مکتب نیز در عمل، این گونه بوده اند. امام صادق(ع) می فرماید: هیچ مومنی نیست مگر اینکه در او “دعابه” است. راوی از امام پرسید دعابه چیست؟ حضرت فرمودند: یعنی مزاح و شوخی.


شوخی کردن اگر در حد و مرز مجاز و معقول باشد، شادی آور است و شاد کردن مردم به فرموده پیامبر (ص) کاری پسندیده است و در روایات از ادخال سرور در دل اهل ایمان تمجید شده است و از محبوب ترین کارها نزد خدای متعال، وارد ساختن شادمانی بر دل مومنان است.


در سیره رهبران الهی نمونه هایی که از مزاح ها و رفتارهای لطیفه آمیز و سخنان مطایبه انگیز از پیامبر اسلام (ص) روایت شده نشان می دهد که آن حضرت در عین حال که خوشرفتاری و گشاده رویی وبذله گویی داشت از مرز حق و سخن درست فراتر نمی رفت و شوخی هایش باطل و لغو و ناروا نبود. در روایت است که پیامبر فرمود: “من مزاح می کنم، ولی جز حق نمی گویم”. این سخن هم نشان دهنده مزاح در سیره رسول خداست هم رعایت حد و مرز آن.


درباره امام صادق(ع) نقل شده که آن حضرت، بسیار خنده رو و شوخ طبع بود. در برخی از روایات هم توصیه شده که در مسافرت یا یک جمع، برای سرور و رفع خستگی از مزاح و شوخی های سالم استفاده شود و این از آداب سفر بیان شده است.


شوخی و تفریحات سالم و مزاح های بدون آزار و دور از تحقیر دیگران و پرهیز از استهزا مردم،به زندگی فردی و اجتماعی نشاط می بخشد و موضوع مهم”طنز” نیز به نحوی در قلمرو شوخی و مزاح قرار می گیرد،به شرط آنکه نگاه جدی به زندگی،آسیب نبیند و حیات بشری به بازیچه و لودگی و هرزگی کشیده نشود.


شوخی در گفتار و مطایبه در رفتار نباید فلسفه حیات را به پوچی و خامی مبدل سازد و نگاه آدمی را در قشر نازکی از حقایق هستی متوقف سازد. اساسا مرز شوخی و جدی پنداشتن زندگی در همین نگرش و زاویه دید نهفته است. باید شوخی کنیم اما ضمنا باید بدانیم که این شوخی در حقیقت مانند بیرون آمدن از کشتی است که در سطح اقیانوس زندگی در حرکت است و گام گذاشتن به صندوق مقوایی است که در روی امواج اقیانوس بی اختیار جست و خیز می کند. ممکن است این کار خنده آور، تلخی یکنواخت بودن حرکت کشتی و تماشا به دستگاه و ساکنین کشتی را به دست فراموشی بسپارد،اما نباید فراموش کرد که در نوردیدن پهنه بیکران دریا، احتیاج به همان کشتی مجهز دارد که حتی کوچکترین پیچ و مهره اش هم به طور جدی منظور شده است.


البته در شوخی انسانها از نظر تحمل یکسان نیستند، بعضی ها ظرفیت لازم برای مزاح ندارند در نتیجه شوخی به جای دلشاد کردن، کینه و کدورت می آورد و به جای غم زدایی، اندوه زا می شود، پس باید مراقب بود.


منابع :

– بحار الانوار، ج ۷۳


– کافی، ج ۲، ص ۱۸۹


– بحار الانوار، ج ۱۶


– نهج البلاغه،خطبه ۸۴


– بحار، ج ۴۱


– تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی، علامه محمد تقی جعفری، ج ۱۶


 

مطالب مرتبط :
  1. عناصر سه گانه تبلیغ؛ از مبلغ تا محتوای پیام/ معنای رسالت در تعبیر اسلامی
  2. روایات اهل سنت درباره وجود مهدی(عج) بیش از روایات شیعه/ انتقاد از مصداق‌یابی عصر ظهور
  3. اصلاح جامعه در شعاع اقتصاد سالم/ ارزش درآمد حلال از دید روایات
  4. هویت انسان در گرو نیایش و دعاست/ تعبیر آیت الله بهجت از مفاتیح الجنان چه بود
  5. کارگاه «معنای آئینهای ادیان (بودایی، زرتشتی، یهودیت، مسیحیت، اسلام) در ارتباط با مرگ» برگزار می شود

پارک علم و فناوری قم

zohur