۲ شهریور ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، تلاش برای داشتن یک زندگی دور از تنش و پرخاش و مشکلات رفتاری، موجب آسایش روح و سلامت خانواده است. همه افراد در خصلتهای اخلاقی و شیوه رفتار، یکسان نیستند. این تفاوت در برخی از موارد بروز می کند و مایه اختلاف می شود، اختلافی که البته قابل اجتناب است،آن با “مدارا و سازگاری”در اخلاق و برخورد به دست می آید.


بعضی چه در محیط خانه و محل کار، یا در محله و منطقه سکونت، با دیگران”ناسازگارند”. ناسازگاری با دیگران، نشانه نوعی غرور و خودخواهی و خودبرتربینی نسبت به مردم است و نتیجه آن هم تنها ماندن و انزواست. از سوی دیگر، بی طاقتی در مقابل حالات و رفتار دشوار و ناهنجار دیگران نیز، ریشه در کم ظرفیتی دارد و به تشدید این تعارض و ناسازگاری می انجامد.


اگر در دستورهای دینی ما به “حسن خلق” تاکید شده است یکی از مصداق های بارز آن”مدارا” ست. به قول حافظ آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است؛ با دوستان مروت،با دشمنان مدارا. “مدارا” یک تکلیف اخلاقی در اسلام است. از رسول خدا(ص) روایت شده که فرمود: همان گونه که پروردگارم مرا به انجام واجبات فرمان داده است به مدارا با مردم دستور داده است. در حدیث دیگری چنین آمده است که جبرئیل به محضر رسول خدا(ص) آمد و از سوی خدا چنین پیام آورد که ای محمد!پروردگارت سلام می رساند و به تو می گوید؛ با بندگان من مدارا کن. نیز در حدیث است از پیامبر(ص) که فرمود: نیمی از ایمان مدارای با مردم است و نیمی از زندگی رفق و ملاطفت با آنان است.


حتی خارج از قلمرو دین و آیین هم، آنان که خواستار یک زندگی دلنشین و پسندیده باشند، در سایه همزیستی مسالمت آمیز و رفق و نرمش با دیگران و رفتار شایسته، بهتر به این خواسته می رسند، تا در سایه خشونت و برخورد ناسازگارانه و بهانه جویانه و عیب گیرانه و خودپسندانه. سعه صدر و ظرفیت برای تحمل دیگران، لازمه دست یافتن به یک زندگی خوب است. در مواردی که اختلاف سلیقه و دیدگاه، یا تفاوت در مشی و رفتار و روش وجود دارد، باز هم با وسعت نظر و “مدارا” می توان مانع بروز مشکلات شد.


مدارا یا تولی و تبرّی


تعیین مرزهای دقیق در مباحث اخلاقی و مسایل فرهنگی مهم است. ما به همان اندازه که مدارا و حسن خلق و حلم و معاشرت شایسته ماموریم، به تولی و تبرّی و مرزبندی مکتبی در دوستی ها و دشمنی ها و صف آرایی در برابر دشمن و مقاومت بر سر “مواضع”و بی تفاوت نبودن در مقابل بدیها و بدان موظف هستیم و این دو مساله از هم جداست و هر کدام جای خاص خود را دارد.


درست است که در مسایل اعتقادی نباید کوتاه آمد و ارزشها را نباید فروخت و با دشمنان فکری و مرامی و سیاسی نباید کنارآمد، اما معاشرت با مردم موضوع دیگری است. حتی در ارتباط با دشمن هم بحث”مدارا” تاکید شده است، چرا که گاهی سبب جذب آنان می شود، بی آنکه از مبانی و اصول خویش دست بر داریم.


حضرت علی (ع) می فرماید: با مردم آن گونه معاشرت داشته باشید که اگر مردید با رفتاری که داشته اید بر شما گریه کنند و اگر زیستید، بر شما دلسوزی و شفقت کنند. و این، نه به معنای بی تفاوتی در مقابل حق و باطل و صلاح و فساد یا زیر پا نهادن ارزش های مکتبی و نادیده گرفتن اصول و مبانی است، بلکه “سلوک شایسته”و حسن خلق” و اخلاق نیک و جاذبه رفتاری است،که حتی بیگانه را هم جذب می کند.


از امام صادق(ع)در تفسیر آیه “و قولو للناس حسنا”با مردم نیکو سخن بگویید” نقل شده که فرمود؛ “یعنی با همه مردم، چه مومن چه مخالف “خودی و بیگانه” اما رفتار با مومنان، همراه با چهره گشاده باشد و اما با مخالفان، گفتاری مداراگونه داشته باشد، تا آنان را هم به ایمان و خط فکری خویش جذب کنید، چرا که خیلی با کمترین از اینها می توان شر آنان را از خود و از برادران ایمانی باز داشت.


در نتیجه می توان گفت که سازگاری با محیط و دیگران را می توان نشانه هوش اجتماعی و استعداد فرد محسوب کرد و از سویی دیگر کم طاقتی در مقابل حالات و رفتار دشوار و ناهنجار دیگران نیز، ریشه در کم ظرفیتی دارد.


—————

منابع


وسائل الشیعه، ج ۸


میزان الحکمه، ج۳


نهج البلاغه، حکمت ۱۰


بحار الانوار، ج ۷۲


 

مطالب مرتبط :
  1. خوش بینی به مردم از دید اسلام/ روایتی از همدردی امام صادق (ع) با مردم
  2. نقش اخلاص در پیروزی و گسترش اسلام/ چه زمانی شاخه ایمان سبز نمی شد؟
  3. اخلاق و مدارا؛ اساس استواری خانواده
  4. عواقب آزار مردم از منظر اسلام/ آزار دهنده مومنین مورد لعنت خداست
  5. جایگاه ادب و احترام به دیگران در فرهنگ ائمه اطهار(ع)

پارک علم و فناوری قم

zohur