۴ تیر ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


حجت الاسلام محمد صادق یوسفی مقدم در مورد اینکه جایگاه عقل و عقلانیت در فرهنگ دینی ما چیست به خبرنگار مهر گفت: در قرآن کریم در آیات بسیاری مردم به عقل و عقلانیت دعوت شده اند و این نشانگر این است که اساس دین بر اندیشه و تفکر استوار است. اگر انسان در زندگی تعقل کند همیشه مسیر صحیح و درست را طی خواهد کرد. آنقدر جایگاه عقلانیت از نظر اسلام بالاست که عقلانیت و بحث رسالت پیامبران الهی را خداوند متعال در کنار هم قرار داده و مسئله رسالت را به عنوان رسول و حجت ظاهر و عقل انسان را به عنوان رسول و حجت باطن از آن یاد می کند.


وی ادامه داد: تکلیف انسان بر اساس این دو حجت است. از سویی خداوند متعال می فرماید ما هیچ انسان و جامعه ای را عذاب نمی کنیم مگر اینکه پیامبرانی برای آنها فرستاده باشیم و از سوی دیگر باز در آیات بسیار زیادی این مطلب را طرح می کند که ما تمام آفرینش را خلق کردیم برای اینکه انسان تعقل بکند و دو حجت رسولان ظاهری و باطنی را برای آنها قرار دادیم.  بنابراین جایگاه عقل و عقلانیت در اندیشه دینی بسیار رفیع است و بر این باوریم که تمام دین با تعقل فهمیده می شود و با تعقل رشد می یابد هیچ گاه تعصب و تفکر خشک دین را بارور نمی کند بلکه دین را به سوی اضمحلال و نابودی می کشاند.


رئیس مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم در مورد اینکه جامعه ایرانی تا چه میزان عقلانیت را مد نظر قرار می دهد هم تصریح کرد: جامعه ایرانی به لحاظ تأثر از مکتب علوی بیشترین جایگاه را در خردورزی به خودش اختصاص داده است. یعنی اینکه این مکتب علوی با خرد و عقلانیت بسته و آمیخته است و با عقل و عقلانیت ارتقا یافته است و با عقل و خرد هم این کمال را طی خواهد کرد .


وی افزود: در جامعه ایرانی انسانها بیشتر اهل تفکر و تعقل و اهل نقد و نقدپذیری هستند و از حالت های خرافه و تعصب و لجاجت به دور هستند اینها همه به برکت آن اندیشه علوی است که مبنای خردورزی و عقلانیت در جامعه است. اندیشه دینی در ایران در قبل از اسلام هم وحدانی بوده این سابقه تمدنی هم باعث شده که جامعه ایرانی یک جامعه خردورز و بافکری باشد.


یوسفی مقدم در مورد اینکه علل و ریشه های رعایت نکردن عقلانیت در جامعه ایرانی چیست هم اظهار داشت: البته برخی ها به عقلانیت کم توجه هستند که جریانات حاشیه ای هستند جریاناتی که در متن جامعه ایرانی نیستند. اینها بیشتر متأثر از خرافات و تعصب های جاهلی و قومی هستند و برخوردار از یک سلسله افکار غیر خردمندانه ای که از عقلانیت به دور است هستند. هرچه در جامعه خردورزی و عقلانیت را توسعه دهیم خرافات از جامعه رخت می بندند و تعالی و رشد جامعه بیشتر می شود. در انتخابات اخیر عقلانیت جامعه ایرانی را مشاهده کردیم اینکه چطور گفتمان های متعدد و تضارب آرا با یکدیگر کنار آمدند  و از ایجاد چالش در برابرنظام و جامعه خودداری کردند.  


رئیس مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم درمورد اینکه راهکار ارتقای عقلانیت در جامعه چیست هم یادآور شد: وابستگی بیشتر به خردورزی و به اندیشه اهل بیت (ع) راهکار ارتقای عقلانیت در جامعه است. هرچه در زوایای افکار اهل بیت(ع) عمیق تر بشویم خردورزی و عقلانیت ما هم توسعه پیدا می کند. باید در اندیشه های مذهبی و دینی تأمل کنیم تا خردمان ارتقا یابد. باید به عنوان یک جامعه بپذیریم که افکار و اندیشه های گوناگونی در جامعه وجود دارد نمی توانیم جلوی فکر و اندیشه را از ذهن انسان بگیریم به تعداد انسانها جهان بینی وجود دارد و به تعداد جهان بینی ها آراء و اندیشه های گوناگون که ممکن است با هم توافق داشته باشند و ممکن است در بسیاری از جهات با هم اختلاف نظر داشته باشندو باید قدرت تحمل اندیشه های دیگران را داشته باشیم.


یوسفی مقدم عنوان کرد: اساساً تضارب آراء علت ارتقای عقلانیت در جامعه است اگر در جامعه ای افکار متفاوت و گفتمانهای گوناگون و آرای مختلف نباشند آن جامعه به سقط نزدیک می شود.اگر بپذیریم تضارب آراء و دیدگاههای مختلف در جامعه سبب ارتقای عقلانیت می شود خود به خود زمینه برای رشد و ارتقای خردورزی در جامعه فراهم می شود.

مطالب مرتبط :
  1. چرایی تفاوت نظرسنجی‌ها با واقعیت جامعه در انتخابات ریاست جمهوری
  2. جامعه زمینه‌ساز ظهور باید نشانه‌هایی از جامعه مهدوی داشته باشد
  3. وظیفه نخبگان در مواقع حساس/ نقش نخبگان در سازندگی جامعه
  4. معاون علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه: نقش مرکز رشد علوم انسانی در ارتقای پیوست فرهنگی کالاها مهم است
  5. خصوصیات ذاتی و رفتاری نخبگان/ نخبه دردآشنا به مسئولیت خود به خوبی عمل می کند

پارک علم و فناوری قم

zohur