۲۸ خرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، در مقاله «تبیین و تحلیل علم دینی از دیدگاه شهید صدر» به قلم فاضل حسامی (عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی) آمده است: علم دینی در مکتب علامه صدر، یکی از نخستین نظریه های علوم انسانی اسلامی است. شهید صدر هم به تبیین این پارادایم پرداخته و هم آن را در عرصهء اقتصاد اسلامی پیاده کرده است. این نظریه نشان داده است که رسالت اسلام به عنوان یک دین، کشف پدیده‌های عینی و خارجی و روابط بین آن‌ها نیست. کشف و توصیف این‌گونه موارد که بعد خارجی و تجربی دارند، بر عهده‌ٔ علم است که همواره در معرض تغییر و دگرگونی قرار می‌گیرند. رسالت اسلام طراحی مبانی و چارچوب‌های اساسی ساخت جامعه و بایدها و نبایدهای اصولی و چشم‌اندازی است که جامعه باید در مسیر تعیین شده و اصول پذیرفته شده، به سوی آن حرکت کند. «علم» تا زمانی که جنبه‌ء توصیف‌گری محض داشته باشد، متّصف به اسلامی و غیراسلامی نمی‌شود؛ زیرا فقط بیانگر واقعیت‌های خارجی و تجربی در حال وقوع و یا واقع شده قبلی است. امّا اگر ابعاد و عرصه‌های متفاوت جامعه‌ای بر اساس مذهب اسلام تحقّق عینی یافت، دانشمندان و عالمان می‌توانند از ابعاد و زوایای متفاوت دربارهء آن جامعه مطالعه و مداقه کرده، پدیده‌ها، روابط عینی بین آن‌ها و آثار و نتایج‌شان را کشف و تبیین کنند. دانش و آگاهی حاصل از ماهیت و چگونگی پدیده‌های مورد مطالعه و تحلیل چنین جامعه‌ای، علم اسلامی است که درواقع توصیف و تبیین پدیده‌ها و روابط بین آن‌ها را در جامعه اسلامی برعهده دارد.


محمد تقی سبحانی(استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) در مقاله خود با عنوان  «ایده «بلاکیف» در کشاکش دو خوانش وجودی و مفهومی» آورده است: ایده «بلاکیف» نظریه‌ای است که دو گرایش اهل حدیث ـ و در ادامه آن‌ها جریان سلفیه ـ و اشاعره، برای فرار از تشبیه در مباحثِ اسماء و صفات از آن بهره گرفته‌اند. واژه «بلاکیف» هرچند میان سلفِ از اهل حدیث، حداقلی مطرح شده اما معنا و محتوای آن، بویژه در حل مسئله صفات خبری خداوند بسیار پر بسامد است. ابوالحسن اشعری، به سان احیا‌گر تفکر اهل حدیث در سدۀ چهارم، و برخی از هواداران تفکر او از همین ایده در حل مشکل تشبیه، استفاده کرده‌اند. سلفیه هم به دلیل پیرویِ روشی و محتوایی از سلف، امروزه از این ایده در تبیین دیدگاه خویش در توحید اسماء و صفات خداوند بسیار سود جسته‌اند. اما آیا بهره‌برداری جریان‌های فوق‌الذکر در حل مشکل تشبیه از این ایده، تا چه اندازه یکسان است؟ این نوشته در صدد است رویکردِ سلف، اشاعره و جریان سلفی‌گری را نسبت به کاربست ایده «بلاکیف» واکاوی کند.


نقد نظریهء تحویل قضایا به موجبهء کلیه بتّاته در منطق اشراقی عنوان مقاله ایست که عسکری سلیمانی امیری )استادیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره))  آن را نگاشته است، وی در این مقاله به بررسی موضوعاتی همچون شیخ اشراق، منطق اشراقی، اشکال اربعه، شکل اول، قیاس استثنایی، قیاس اقترانی، افتراض، عدول، موجهات، ضروریه پرداخته است.  احمد عسگری(استادیار دانشگاه آزاد واحد چالوس) در این شماره از جاودان خرد مقاله خود را به  بررسی «جایگاه‌ ثتا(Θ) در مابعدالطبیعه» اختصاص داده است. مقاله «دشواره‌ٔ تعریف «جنس» و «نوع اضافی»،و دیگر مفاهیم متضایف: ارسطو، فرفوریوس، فارابی، ابن‌سینا» عنوان مقاله ای ست به قلم مهدی عظیمی (استادیار دانشکده الهیّات دانشگاه تهران) که در این شماره از مجله جاویدان خرد به چاپ رسیده است.


لیلا کیان خواه؛ (استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران) نیز در این شماره مقاله‌ای با عنوان «تعریف و موضوع مابعدالطبیعه از دیدگاه توماس آکوئینی: ضرورت وجود الهیات مقدس» نگاشته است و در چکیده مقاله خود چنین نگاشته است:  توماس آکوئینی به عنوان یک متأله مسیحی، فراگیری و پژوهش در حوزه مابعدالطبیعه را برای عالمان الهیات مسیحی ضروری می داند و به همین دلیل است که نه به عنوان یک فیلسوف، بلکه به عنوان یک متأله مسیحی دارای آرائی در حوزه مابعدالطبیعه است. البته اعتقاد به تعالیم مسیحی سبب شده تا او رویکرد خاصی به تعریف و موضوع مابعدالطبیعه داشته باشد. از دیدگاه او، مابعدالطبیعه علم موجود بما هو موجود است ولی مصادیق موجود بما هو موجود تنها موجودات مخلوق بوده و هرگز شامل خدا نمی‌شود؛ بنابراین، موضوع مابعدالطبیعه، موجود مخلوق است. اما از آن جائیکه خداوند، بالذات موجود کاملی است، در علم دیگری به عنوان موضوع، مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. توماس این علم را «الهیات مقدس» می‌نامد و جایگاهی بالاتر از مابعدالطبیعه برای آن قائل است. از نظر توماس وجود الهیات مقدس ضروری است و دلایل متعددی برای اثبات ضرورت آن وجود دارد.

 

مطالب مرتبط :
  1. جدیدترین شماره اخبار شیعیان منتشر شد
  2. تحلیل اسناد و منابع علمی و پژوهشی در مباحث نظری محتوایی زائر و زیارت
  3. معاون علمی و پژوهشی معاونت علمی ریاست جمهوری: تجاری سازی علوم از وظایف علوم انسانی است
  4. چهلمین شماره فصلنامه شیعه شناسی منتشر شد
  5. شماره ۷۱ فصلنامه خردنامه صدرا منتشر شد

پارک علم و فناوری قم

zohur