۲۴ اسفند ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، مدیر گروه جنبش های معنوی پژوهشکده باقرالعلوم(ع) با اعلام این خبر گفت: در این شماره ۷ مقاله با عناوین «نسبت خدا و انسان در عرفان» توسط عیسی جعفری، «علم و معنویت؛ همگرایی یا واگرایی» نوشته حکیمه سادات شریف‌‏زاده ،«علت‏ شناسی جنبش‏های نوپدید دینی» نوشته محمد حسین کیانی، «عقل‏‌گریزی و شریعت‏‌ستیزی در اندیشه پائولوکوئیلو و اشو» از هادی وکیلی، «مسأله زن و زناشویی در عرفان اسلامی» نوشته  علی امینی نژاد ، «آسیب‏ شناسی عشق در معنویت‏های نوظهور» از پریسا گودرزی، «بررسی تناسخ از دیدگاه سهروردی» نوشته علیرضا کاظمی‏‌زاده منتشر شده است.


محمدحسین کیانی افزود: در مقاله «نسبت خدا و انسان در عرفان» آمده است: انسان در نظام عرفان اسلامی، جایگاه ویژه و برجسته ‏ای دارد؛ به طوری‏که او را به‏ گونه‌ی ممتازی از دیگر مخلوقات متمایز ساخته است. انسان با برخورداری از جامعیت اسماء الهی، به مثابه آیینۀ تمام نمای آفریدگار جهان هستی است و از این‏رو، او به تنهایی تمامی کمالات اسمائی حق ‏تعالی را نشان ‌می‌دهد. موجودات دیگر که از این جامعیت برخوردار نیستند، تنها برخی از این کمالات را بروز و ظهور ‌می‌دهند. از سویی انسان به لحاظ قابلیت وجودی خود و توانایی رسیدن به بالاترین مرتبه، تا آنجا پیش می‌رود که در ملاقات حق، حصه وجودی خود را در او می‌بیند و بدین ترتیب حق آیینه‏ای برای حقیقت او می‌شود.


این مدیر پژوهشی با ارائه توضیحاتی در مورد مقاله «علم و معنویت؛ همگرایی یا واگرایی» خاطر نشان کرد: مقاله حاضر به بررسی وجوه همگرایی یا واگرایی بین علم و معنویت می‏پردازد. موضوع ارتباط یا جدایی بین علم و معنویت از گذشته وجود داشته و در حال حاضر نیز منشأ بحث‏های فراوانی بین اندیشمندان است. این پژوهش از حیث ماهیت و روش در زمره تحقیقات توصیفی ـ تحلیلی است. در جهان فراروی ما به علت داشتن روح تنازع در همه سطوح معنوی، فکری و مادی، زمینه پیوندهای مشترک علم و معنویت کم‏رنگ شده است. وجه واگرایی علم و معنویت ناشی از تفاوت در فهم واقعیت است به‏طوری که در علم محدود به امور تجربی است، اما در معنویت، واقعیت امری متعالی و فراتر از ابعاد جسمانی و نفسانی است.


محمدحسین کیانی در مورد مقاله «علت‏ شناسی جنبش‏های نوپدید دینی» نیز گفت: «بحران معنا را می‌توان در پس‌زمینه‌های پیدایش جنبش‌های نوپدید دینی جستجو کرد. لایه رویین بحران، نهفته در رونق معنویت‌گرایی جدید که نشانه آن التقاط و پرگویی خالی از مبانی معرفتی است و لایه زیرین آن، جهانی‌شدن لجام‌گسیخته‌ در حوزه فرهنگ و دین» در این مقاله تلاش می شود تا به بررسی جنبش‌های نوپدید دینی به عنوان محصول جهانی‌شدن در حوزه معنویت پرداخته شود. در باب مولفه‌های پیدایش جنبش‌ها، پژوهشگر ناگزیر به موارد کم و زیادی اشاره می‌کند که همگی– یا اکثر به قریب – آنان در دل جهانی‌شدن و تسریع فرآیند جهانی‌شدن پدید آمده‌اند. از این‌رو، می‌توان اذعان داشت که «جنبش‌های نوپدید در گرو فرایند جهانی‌شدن» برای غلبه بر بحران هویت معنا پدید آمده‌اند. حال آنکه نمونه کامل و سمبل بارز کلیدواژه مذکور، تحقق پارلمان ادیان جهان بوده است.



سردبیر مجله مطالعات معنوی در مورد مقاله «عقل ‏گریزی و شریعت‏ ستیزی در اندیشه‏ پائولوکوئیلو و اشو» اظهار داشت: از جمله ویژگیهایی که نظر پژوهشگران عرصهی مطالعات ادیان جدید را به خود جلب کرده، مواضع رهبران و مروّجان این ادیان در خصوص دو مقولهی عقل و دین و به تعبیری عقل و شرع است. تاریخ تفکر بشری به شکلی عام و تاریخ فلسفه و دین به طور خاص، مشحون از آراء متنوع متفکران و فیلسوفان شرق و غرب درباره جایگاه، اعتبار و وثاقت عقل و شرع و احکام به اصطلاح عقلی و شرعی است. این آثار هم به طور مستقل به این دو موضوع پرداخته اند و هم ارتباط این دو با یکدیگر، از همه مهمتر جایگاه هر یک در حدود دیگری و در مقایسه با یکدیگر را مورد بحث و کاوش جدی خویش، قرار داده اند.


وی تصریح کرد: بیگمان نقش عقل و شرع در زندگی همه آدمیان و به خصوص دینداران، نقشی خطیر و قابل توجه است و از این رو توجه دوباره به این دو مقوله آن هم از منظر مطالعات ادیان و معنویتهای جدید، تأکیدی دوباره بر اهمیت جایگاه آنها در دین پژوهی معاصر است. بررسی دیدگاههای دو تن از رهبران جنبشهای معناگرای نوظهور، پائولوکوئلیو و اشو درباره عقل و شرع با رویکردی انتقادی و برپایه معارف معنوی و مبانی عرفان اسلامی، نشان دهنده سلطه تفکر جدایی طلبانه دینی و اجتماعی در نگرش آنان است.


کیانی درباره مقاله «مسأله زن و زناشویی در عرفان اسلامی» گفت: افراط و تفریط در روش‏های سلوکی از نشانه‏ های انحراف در مکتب‏های معنویت‏گرا است. موضوع زن و زناشویی از جمله مواضع حساس افراط و تفریط در این مکتب‏ها است. این مقاله بر آن است تا نشان دهد عرفان اسلامی تحت تعلمیات پیامبر اکرم(ص) نگاهی متعالی در عین اعتدال و همراهی با فطرت در مساله زن و زناشویی ارائه کرده است. این در حالی است که غالب مکتب‏های سلوکی پیش از اسلام، مانند رهبانیت مسیحی دچار تفریط در مساله زناشویی بوده و بسیاری از آیین‏های نوپدید معنویت‏گرا دچار افراط‏های هولناک در این مسیر شده‏ اند.


وی با اشاره به مقاله «آسیب‏ شناسی عشق در معنویت‏های نوظهور» نیز گفت: از آموزه های عمده و مسائل اساسی در عرفانهای جهان، مساله عشق است. این مسئله از دیرباز محل توجه عموم و موضوع نقض و ابرام اصحاب دین و عرفان بوده است؛ همچنین از سوی اصحاب عرفانهای نوظهور نیز از موضوعات اصلی و مورد توجه آنان قرار داشته و دارد. طبیعی است که تعاریف عارفان و عرفانهای گوناگون از عشق، متنوع باشد، زیرا عرفا در تعریف عشق و انواع آن تابع عوامل متعدد و پیچیدهای از قبیل: موقعیت خاص مخاطب، موقعیت معرفتی – سلوکی خود، هنجارهای دینی – فرهنگی جامعه و غیر آن بوده اند. پائولوکوئلیو و اشو در موضوع عشق، عقاید خاصی دارند. عشق در بیشتر داستانهای کوئلیو معطوف به جنس مخالف است و در مابقی آنها نیز متعلقی ناسوتی دارد. عشقی را که اشو ترویج می کند و قابل احترام می داند، هیچگونه متعلقی ندارد و بسیار مطلق و مبهم است. عشق مورد نظر او سمت و جهتی نداشته و متوجه هیچکس نیست.


این مدیر پژوهشی درباره آخرین مقاله شماره اخیز فصلنامه «مطالعات معنوی» گفت:درباره مقاله «بررسی تناسخ از دیدگاه سهروردی» باید یادآور شویم که «تناسخ» از موضوعاتی است که در فلسفه اسلامی به جهت ارتباط با موضوع معاد، مورد توجه فیلسوفان و متکلمین مسلمان واقع شده است. با توجه به اینکه تناسخ، سابقه ای پیشین نسبت به اسلام، در بین اقوام و ادیان دیگر داشته است؛ همواره محل مناقشه و مداقه قرار گرفته است. حتی در دوران جدید، با توجه به تغییر روش در فلسفه و نظریه های نوین در کلام جدید، همچنان موضوعی است که طلب می کند بیشتر پیرامون اثبات یا نفی آن، دلایل متقنی از طرف فیلسوفان و متکلمین ارائه شود.

مطالب مرتبط :
  1. انتشار شماره جدید فصلنامه «مطالعات معنوی»/ بررسی ریاضت مشروع
  2. انتشار شماره چهارم فصلنامه مطالعات معنوی
  3. شماره جدید فصلنامه «مطالعات تاریخ اسلام» منتشر شد
  4. انتشار شماره جدید فصلنامه "حسنا"/ بررسی نقش امام هادی (ع) در جهت دهی مباحث فکری پیرامون قرآن
  5. انتشار دومین شماره فصلنامه «سیاست متعالیه»/ راهبردهای عدالت سیاسی از منظر قرآن کریم

پارک علم و فناوری قم

zohur