۱۱ خرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، وی در این راستا به مطالعه مبانی حقوق اسلامی در کنار مفهوم حقوق مدرن پرداخته است. نویسنده مباحث خود را از نخستین بارقه های پیدایش دین اسلام آغاز نموده است و در این رابطه به مطالعه و بررسی نزول وحی بر پیامبر اسلام (ص) پرداخته است. به باور وی بسیاری از آیات قرآن کریم و به تبع آن احکام مندرج در حقوق اسلامی را باید با توجه به شان نزول آیات مورد مطالعه قرار داد. نویسنده معتقد است که اتخاذ چنین رویکردی در رویارویی جهان اسلام و مدرنیته می تواند نقشی مهم و مؤثر داشته باشد. نویسنده در این روش مطالعاتی با انجام بازخوانی و بازیابی دلایل وجود اجکام مندرج در حقوق اسلامی به مطالعه امکان جاری بودن آنها در جهان مدرن می پردازد.


احمد قدری کتاب «فقه اسلامی در جهان مدرن» را در نه بخش تنظیم نموده است. ذیلا مروری بر مباحث بخش های این اثر خواهیم داشت: وی در بخش نخست کتاب، که به معرفی حقوق اسلامی اختصاص یافته است، به بررسی منابع حقوق اسلامی همت گمارده است. وی حقوق اسلامی را مجموعه ای متشکل از وحی همراه با قیاس و اجماع فقها تعریف نموده است. به بیان او وحی منبع اصلی فقه و حقوق اسلامی است.


همان طور که تلویحا اشاره گردید انور احمد قدری در کتاب خود رهیافت تاریخی را برگزیده است. وی در بخش دوم از کتاب با عنوان توسعه تاریخی به مطالعه و بررسی فقه و حقوق اسلامی در بستر زمان پرداخته است. در کتاب او حقوق اسلامی امری تاریخمند قلمداد گردیده و بنابراین در طول تاریخ با تحولاتی همراه بوده است. با وجود حفظ و نگهداری هسته اصلی فقه و حقوق اسلامی در هر دوره زمانی ما شاهد پیدایش شکل ویژه ای از فقه اسلامی بوده ایم. به گفته وی وجود این دست از تحولات در طول تاریخ خود نمایانگر توانایی سازگاری حقوق اسلامی با نیازها و مطالبات جهان مدرن است.


نویسنده بخش سوم را به بررسی مکتبهای مختلف فقهی در جهان اسلام اختصاص داده است. وی که این بخش را با عنوان مکاتب و فرق نامگذاری نموده است، در این بخش، به مطالعه و بررسی مکاتب و مذاهب فقهی اهل سنت پرداخته است. علاوه بر این بررسی تحولات تاریخی هریک از مکاتب فقهی اهل سنت خود مبحث جداگانه ای را در صفحاتی از این بخش به خود اختصاص داده است.


بخش چهارم به امکان به روز گردیدن منابع فقه اسلامی اختصاص دارد. به باور نویسنده منابع فقه اسلامی از استعداد به روز گشتن برخوردارند. وی در سخنانی تشریح نموده است که بهره بردن از تفسیر می تواند به امکان به روز نمودن وحی به عنوان منبع اصلی فقه و حقوق اسلامی جامه عمل بپوشاند. در عین حال منابع دیگر نیز از استعدادهایی ذاتی برای به روز گردیدن برخوردارند. وی اظهار داشته است که اجماع، به عنوان یکی از منابع اصلی فقه اهل سنت، بدون تردید همواره منبعی زنده و حاضر در روند زندگی روزمره مسلمانان بوده است.


بخش ششم اثر به مطالعه چگونگی تکامل فقه اسلامی اختصاص یافته است. نویسنده  ضمن مطالعه و بررسی پیدایش فقه اسلامی به مطاله و بررسی چگونگی تطور سازوکارهای خاص فقه و حقوق اسلامی در راستای اجرای احکام اسلامی پرداخته است. در این بخش همچنین رابطه میان حقوق اسلامی و حاکمان جهان اسلام در دوره های مختلف تاریخی مورد بررسی قرار گرفته است.


حقوق اسلامی در اندیشه احمد قدری، حقوقی چند بعدی بوده و صرفا محدود به احکام و مسائل فردی مسلمانان نیست. به گفته مؤلف در مطالعه حقوق اسلامی می توان به شناسایی دانش حقوق عمومی ذیل مطالعات فقه و حقوق اسلامی دست زد. این ادعا از آن روی مطرح گردیده است که فقه و حقوق اسلامی دربردارنده مباحثی در خصوص سیاست و حقوق مردم است. مطابق اظهارات نویسنده وجود مباحثی در خصوص حقوق عمومی، که به مطالعه مناسبات حقوقی و قانونی میان حکومت و جامعه می پردازد، خود نمونه ای از به روز بودن حقوق اسلامی است، زیرا اندیشه حقوق عمومی نمی تواند جدای از بستر تاریخی و اجتماعی جوامع وجود داشته باشد.


بخش هشتم به حقوق خصوصی اختصاص یافته است. حقوق خصوصی دربردارنده مطالبی همچون ارث، دیه، احول شخصیه، شهادت، تجارت، حدود و مجازاتهاست. نویسنده در بحث از حقوق خصوصی به مباحثی همچون قضاوت و نقش علما در جامعه نیز پرداخته است.  


اهمیت حقوق خانواده نویسنده را بر آن داشته است که این موضوع را در بخش جداگانه ای مطرح و بررسی نماید. هم از این روی وی بخش نهم اثر را به حقوق خانواده اختصاص داده است. وی در این مبحث به طرح مباحثی همچون ازدواج، طلاق، سرپرستی، ارث زوج و زوجه، ارث فرزندان، حقوق والدین و حقوقی دارایی و اموال در خانواده پرداخته است.  


سرانجام می توان گفت نویسنده در این اثر به بازشناسی استعدادهای نهفته در حقوق اسلامی در مواجهه با مسائل جدید پرداخته است. به گفته او فقه اسلامی با دارا بودن چنین توانایی می تواند، با بهره بردن از سازوکارهایی که همواره از آنها در چنین روندی سود جسته است، همچنان به حیات خود در جامعه اسلامی علیرغم وجود مباحث مدرن ادامه دهد.

مطالب مرتبط :
  1. به همت مرکز رشد علوم انسانی؛ دوره آموزش کاربردی اصول حقوق تجارت برگزار شد
  2. ایران در دوره اشکانی بررسی می شود
  3. «حقوق مخاطب در برابر رسانه‌های جمعی ایران، انگلیس و آمریکا» منتشر شد
  4. مرکز رشد علوم انسانی برگزار می کند؛ برگزاری دوره آموزشی اصول حقوق تجارت شامل قوانین کار، تجارت و بیمه
  5. مدیرانجمن مدیریت حوزه علمیه قم: نیازهای پژوهشی باید با خواسته های جامعه اسلامی سازگار باشد

پارک علم و فناوری قم

zohur