۲۷ مرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، «ماشود(مسعود) ای. بادرین» در این اثر در پی مطالعه ردپای اصول حقوق بشر در حقوق اسلامی برآمده و در این میان به نوعی بررسی تطبیقی مباحث حقوق بشر و حقوق اسلامی همت گمارده است. در واقع پرسش نویسنده از سازگاری یا عدم سازگاری حقوق بشر بین المللی و حقوق اسلامی است که مباحث آغازین  این اثر را تشکیل داده است.


با نگاهی اجمالی به مباحث کتاب می توان گفت که نویسنده در صدد ایجاد نوعی گفتگوی نظری میان حقوق بشر بین المللی با حقوق اسلامی بر آمده است که در واقع با تصویر این دیالوگ مجازی به تسهیل ارزیابی سیاست حقوق بشر در کشورهای اسلامی در جهان مدرن مدد رساند.


وی نهایتا به این نتیجه مهم تاکید ورزیده است که می توان مفهوم حقوق بشر را به مثابه مفهومی برآمده از درون محتوای حقوق اسلامی مورد شناسایی قرار داد به جای اینکه حقوق بشر را به مثابه نوعی دیدگاه بیگانه، که از سوی سایر گرایش های حقوقی به حقوق اسلامی تحمیل گردیده است مورد مطالعه قرار دهیم.


واقعیت امر آن است که رویکرد غربی پذیرش جدایی و ناسازگاری تاریخی میان حقوق بشر و حقوق اسلامی درجه ای از پیش داروی را با خود به همراه دارد که امکان بررسی و مطالعه علمی ارتباط میان حقوق بشر و حقوق اسلامی را منتفی نموده است. چنین رویکردی در حالی مطرح گردیده است که دیرینه بودن مفاهیم حقوق بشری در حقوق اسلامی به لحاظ تاریخی و مضمونی در عین حال که جایگاه مباحث بنیادین حقوق بشر را در حقوق اسلامی آشکار می سازد می تواند به زدودن و از میان برداشتن برداشت های ناصواب درباره رابطه میان حقوق بشر و حقوق اسلامی پایان ببخشد.


نویسنده در صفحه هایی از این اثر به تجزیه و تحلیل موردی و مضمونی مباحث مطرح گردیده در میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان در پرتو حقوق اسلامی دست یازیده است.


بادرین کتاب خود را در یک مقدمه و چهار بخش سامان داده است و در مقدمه اثر اظهار داشته است که هیچ گونه از ناسازگاری اساسی میان این دو رهیافت مطالعات حقوقی یعنی حقوق اسلامی و حقوق بشر بین المللی  قابل شناسایی نیست.  


بخش نخست اثر با عنوان «حقوق بشر و حقوق اسلامی» در بردارنده مباحثی از قبیل؛ شکستن موانع سنتی، پاسخ اسلامی به گفتمان بین المللی حقوق بشر و چیستی حقوق اسلامی است.


نویسنده در این بخش تلاش نموده است تا از نگاه غربی غالب درباره نوع ارتباط حقوق بشر و حقوق اسلامی فاصله گرفته و با ژرف نگری ویژه ای ارتباط دقیق و حقیقی میان این دو گفتمان حقوقی را مورد کاوش قرار دهد.


میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی) در پرتو حقوق اسلامی بخش دوم اثر را به خود اختصاص داده است.


نویسنده پس از بیان مطالبی مقدماتی درباره مباحث مطرح گردیده در این بخش به ارائه مباحثی از این دست همت گمارده است؛ حقوق تضمین شده تحت میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، حق تعیین سرنوشت، برابری حقوق مردان و زنان، حق زندگی، ممنوعیت شکنجه و رفتارهای بیرحمانه، غیرانسانی و اهانت آمیز مجازات، آزادی از بردگی، بردگی و کار اجباری، حق آزادی و امنیت فرد، آزادی از زندان، حق آزادی رفت و آمد و انتخاب محل اقامت، آزادی بیگانگان از اخراج خودسرانه، حق دادرسی عادلانه و دادرسی قانونی، حق آزادی از عطف به ماسبق قانون کیفری، حق حریم خصوصی، حق آزادی فکر، وجدان و مذهب، حق آزادی عقیده و بیان، حق آزادی انجمن، حق ازدواج و تشکیل خانواده، حقوق کودکان، حقوق سیاسی، حق برابری در مقابل قانون و حقوق اقلیت های قومی، مذهبی یا زبانی.


نویسنده در بخش سوم به موضوع «اهمیت حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در پرتو حقوق اسلامی» پرداخته است. وی در این بخش پس از ارائه مقدمه ای اجمالی به ارائه مطالبی در خصوص  مباحث اصلی مطرح گردیده در میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پرداخته است.


وی در این باره به نوعی تحلیل محتوا اقدام نموده است که سعی دارد هر یک از مواد این میثاق نامه را تحلیل نماید. رئوس این مطالب عبارتند از: حقوق به رسمیت شناخته شده تحت میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، هدف و منظور از میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تعهدات از طرف دولت تحت میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حق کار، حق برخورداری از شرایط منصفانه و رضایت در محل کار، حق برخورداری از امنیت اجتماعی و بیمه اجتماعی، حق بهره مندی از استاندارد مناسب زندگی، حق برخورداری از بالاترین استاندارد قابل حصول از سلامت جسمی و روحی، حق آموزش و پرورش و حق زندگی فرهنگی و مزایای پیشرفت علمی.  


نتیجه گیری یا بخش پایانی کتاب به ارائه جمع بندی نهایی مطالب ارائه گردیده در کتاب اختصاص یافته است. نویسنده در این بخش به ارائه توضیحاتی درباره ابزار درونی یا ظرفیت ویژه حقوق اسلامی درباره مفاهیم اصلی مطرح گردیده در مباحث حقوق بشر پرداخته است. علاوه بر این وی اعتقاد دارد که بهره از حقوق اسلامی می تواند به بهبود و ارتقای حقوق بشر جهانی یاری رساند. وی در نتیجه گیری اثر به مطالعه این همانی میان حقوق بشر بین المللی و حقوق اسلامی با محوریت مفهوم مصلحت نیز پرداخته است.


بادرین بر این باور است که توجه به مصلحت مسلمانان اعم از مصلحت جامعه اسلامی و فرد مسلمان در مطالعات حقوق اسلامی می تواند دریچه ای برای مطالعه حقوق بشر در بستر حقوق اسلامی فراهم آورد.


وی در این تلاش فکری مفهوم مصلحت را با رفاه و منفعت همسان انگاشته و آنرا به مثابه تضمینی برای اجرای حقوق بشر در جهان اسلام مطرح نموده است. دیدگاه های برجسته و شاخص در حقوق اسلامی به عنوان نمونه های برگزیده از متون حقوق اسلامی مورد تحلیل و بررسی واقع گردیده اند. نهایتا باید یادآوری نمود که مطابق دیدگاه نویسنده در عمده مباحث نظری در رابطه با حقوق بشر و حقوق اسلامی اختلاف مهمی مشاهده نمی شود.

مطالب مرتبط :
  1. استعداد سازگاری حقوق اسلامی با نیازها و شرایط جامعه در دوره های تاریخی گوناگون بررسی و مکتوب شد
  2. ویژگی «جنایت و مجازات در حقوق اسلامی» منتشر شد
  3. «مطالعاتی در فقه و حقوق اسلامی مدرن» منتشر شد
  4. مروری بر کتاب «مقدمه ای بر حقوق اسلامی» اثر جوزف اسکات
  5. بررسی چالشها و موانع پیش روی حقوق بشر در کشورهای در حال توسعه

پارک علم و فناوری قم

zohur