۲۵ مهر ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، بیست و هشتمین جلسه گروه علمی فلسفه اخلاق در مجمع عالی حکمت اسلامی و با ارائه بحث توسط حجت الاسلام والمسلمین حسینعلی رحمتی با موضوع “موانع و چالشهای فراروی اخلاقی شدن فضای سایبر” برگزار شد.

 

وی در ابتدای سخنانش گفت: رشد و توسعه روزافزون فناوریهای ارتباطاتی و اطلاعاتی در دنیای امروز موجب شکل گیری فضای مجازی یا سایبر شده است. فضای سایبر فواید و امکانات فراوانی برای انسان امروز دارد. مثلا سرعت و دقت بسیاری از کارها را بیشتر کرده و زمینه های رشد و پیشرفت علمی، صنعتی، فرهنگی و اجتماعی جوامع را فراهم نموده است.


وی افزود: فضای سایبر در کنار منافع زیاد، دارای پیامدهای منفی و زمینه ساز سوءاستفاده های فراوان نیز هست. این امر موضوعها و پرسشهای گوناگونی را مطرح می کند که لازم است مورد توجه قرار گیرد. همچنین این پیامدها از ابعاد مختلف فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و مانند آن می تواند مورد بررسی قرار گیرد. بررسی آنها از منظر اخلاقی،‌ امروزه موجب شکل گیری شاخه ای از اخلاق بنام «اخلاق فناوری اطلاعات و ارتباطات» (= فاوا) شده که زیرمجموعه اخلاق کاربردی است.


رحمتی با اشاره به اینکه برخی از بی اخلاقیهایی که در فضای سایبر انجام می پذیرد از این قرار است، اظهار داشت: نقض حریم خصوصی دیگران، تولید و توزیع محتوای مستهجن و اشاعه فاحشه،‌ آموزش و تشویق کارهای خطرناک و غیراخلاقی، توهین و تحقیر دیگران، بی احترامی به مقدسات دینی، جاسوسی، هک کردن و انجام حمله های سایبری، اخاذی، نقض مالکیت مادی و معنوی دیگران، ایجاد روابط غیر اخلاقی و نامشروع، دامن زدن به شایعات یا ترویج مطالب دروغ و غیرواقعی، ارسال پیام های ناخواسته (هرزنامه)،‌ سوءاستفاده از دیگران، به ویژه کودکان و افراد ناتوان و… .   


وی تصریح کرد: با توجه به پیامدهایی که موارد ذکر شده در بر دارد، می توان گفت امروزه اخلاقی شدن فضای سایبر (به معنای مراعات هر چه بیشتر اصول اخلاقی در همه شوون مربوط به این فضا) تبدیل به یکی از دغدغه ها و خواسته های همه انسان های اخلاق گرا (اعم از متدین و غیرمتدین) شده است. لکن این امر با موانع و چالشهای گوناگونی مواجه است که بدون شناسایی و تلاش برای رفع یا کاهش آنها دستیابی به چنان مقصودی ممکن نخواهد بود. در بحث حاضر به برخی از مهمترین این موانع اشاره خواهد شد. آن چه ارائه می شود گرچه در مورد همه فناوریهای اطلاع رسانی و ارتباطی کم و بیش صدق می کند ولی مباحث مطرح شده بیشتر ناظر به «اینترنت» به عنوان مؤثرترین و شاخص ترین مصداق این فناوریهاست.


این کارشناس در ادامه سخنانش گفت: بحث حاضر گامی به سوی «رفع مانع» اخلاقی شدن فضای سایبر است، اما این کافی نیست و بایستی روشها و ابزارهای «ایجاد مقتضی» نیز به طور جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. به عبارت دیگر، بایستی روشن شود که برای کاستن از این موانع و تقویت اخلاق گرایی در فضای سایبر چه کارهایی باید انجام داد و از چه شیوه ها و ابزارهایی باید بهره گرفت.


وی با بیان اینکه در بحث حاضر مقصود از «چالش» هر عامل درونی یا بیرونی و فردی یا اجتماعی است که می تواند مانع مراعات اصول اخلاقی در فضای سایبر شده یا این روند را کند نماید، بیان کرد: یا به عبارت دیگر باعث تشدید اخلاق گریزی در این فضا شود. آنچه ارائه می شود بر مبنای یک استقرای ناقص از سوی نگارنده است. برخی از آنچه در این بحث به عنوان موانع مطرح می شوند (مانند روحیه کنجکاوی،‌ دسترس پذیری و ارزان بودن) در واقع از امور مشترکه هستند، به این معنا که اگر در مسیر صحیح قرار گیرند موجب بهره گیری هر چه بیشتر از فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی و رشد وتعالی فردی و اجتماعی می شوند و اگر در مسیر نادرست قرار گیرند به عوامل اخلاق گریزی یا موانع اخلاقی شدن فضای مجازی (و حقیقی) تبدیل می شوند. مباحثی که مطرح می شود نه به قصد توجیه برای محدودسازی دسترسی به فضای سایبر که برای فراهم سازی زمینه استفاده هرچه بهتر، مطمئن تر و بیشتر از مزایا و امکانات این نعمت خداوندی است.


رحمتی در پایان سخنانش گفت: برخی از مهمترین موانع اخلاقی شدن فضای سایبر از این قرارند: معنویت گریزی و پیروی از هواهای نفسانی،‌ سودجویی، منفعت طلبی و طمع ورزی،‌ جذب مخاطب به هر طریق،‌ مبانی نظری توجیه کننده،‌ اختلاف در مصادیق امور اخلاقی و غیر اخلاقی، ضعف اخلاق در فضای حقیقی،‌ جهالت و ناآگاهی، سادگی و عدم بلوغ فکری، کوتاهی یا ناآگاهی والدین، شهرت طلبی، امکان ناشناس ماندن، حس کنجکاوی، دسترس پذیری و ارزان بودن، دین ستیزی،‌ اختلاف ها، کینه‌ها و رقابتها، قدرت طلبی، محدودسازی غیر منضبط و ناموجه،‌ عذرهای بدتر از گناه! و ضعف قوانین یا کوتاهی در اجرای آنها.

مطالب مرتبط :
  1. نتیجه‌گرایی اخلاقی در غرب فراگیر شده است/ اخلاق کانتی مناسب غرب کنونی
  2. قضاوت در مورد برتری هنجارهای اخلاقی نظریه‌های گوناگون اخلاق امری دشوار است
  3. اصول اخلاقی از دیدگاه اسلام ثابت است/ نسبی گرایی اخلاقی سر از هرج و مرج اخلاقی و رفتاری در می آورد
  4. انتخابات ریاست جمهوری ایران فضای جدیدی برای نخبگان می‌گشاید
  5. همه چیز درباره اساتید اخلاق تهران/ نشست تفاوت مشرب اخلاقی علمای تهران با سایر علما

پارک علم و فناوری قم

zohur