۱۲ مرداد ۱۳۹۳ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، نویسنده در این کتاب نگاهی نو و جامعه به آثار فارابی، با اشاره به دیدگاه مشهور فارابی در بحث “مدینه فاضله” یادآور می شود که او هنرمندان را در کنار خطیبان و سخنوران دینی در مرتبه دوم مدینه فاضله گنجانده است به طوری که این دو گروه، نقش دو بال یا دو بازوی حکومت فاضله را ایفا می کنند و آنگاه با پرداختن به دیگر آراء او در آثار مختلف با تفسیرهای متناسب فلسفه هنری فارابی را ترسیم و تدوین می کند.


محققان آثار فیلسوف نامور ابونصر فارابی، مشهور به معلم ثانی، بعدی از تفکر وی را مورد کم توجهی یا غفلت کامل قرار داده اند؛ اندیشمندان ایرانی، عرب، ترک، افغان و قزاق هرکدام او را از آن خود دانسته و درباره اش بسیار نوشته و سمینارها برپا داشته اند. با این حال او در کتابهای “فلسفه هنر” غریب و مهجور است. نویسندگان و محققان این گستره، اعم از داخلی و خارجی، آثار فیلسوفانی چون افلاطون، ارسطو، افلوطین، کانت، هگل، نیچه، هیدگر و … را مورد توجه قرار می دهند اما از آرای فارابی در این حوزه برنمی خورند و از او یاد نمی کنند.


فارابی و فلسفه هنر دینی در هفت نگاره تنظیم شده است. سخن در نگاره نخست، بنام زیبای مطلق، با زیبایی آغاز شده که کهن ترین مسئله فیلسوفان هنر است. در این فصل تبیین جایگاه اجتماعی ـ سیاسی هنرمندان و اینکه چرا هنرمندان چنین منزلت بلندی در مرتبه مدینه فاضله فارابی به خود اختصاص داده اند، ضمن بیان کارکردهای هنر مورد توجه قرار گرفته است.


در نگاره دوم چیستی هنر، نحوه ارتباط هنر و دین تببین شده است. پس از مقام چیستی هنر و مفهوم سازی هنر دینی، نوبت به بررسی وجودشناسی هنر می رسد. به این ترتیب نگاره سوم کتاب به ابعاد وجودشناختی هنر و هنر دینی اختصاص دارد و مسائلی چون ؛ خلاقیت های هنری از کجا ناشی می شود؟ ابداعات هنری و صور خیالی ذهن هنرمند چه مرتبه ای از عالم وجود را تشکیل می دهند؟ مورد توجه قرار گرفته است.


پس از آنکه ماهیت هنر دینی یا هنر فاضله و نقش هنر و هنرمند در مدینه فاضله بررسی می شود جا دارد به مباحث انتزاعی بسنده نکنیم و به مصادیق هنر فاضله عطف توجه کنیم. به این سبب، نگاره پنجم به بررسی نمونه ای از این هنر می پردازد و در ای باب نمایشنامه مارزنگی بررسی شده است.


نگاره ششم به مسئله حساس و مهم نقد و سنجش عنصر مقوم هنر، یعنی خیال اختصاص دارد تا با شفاف کردن ملاکها و ترازوهای گوناگون نقد، همچون ترازوی خوب و بد، ملاک راست و دروغ یا معیار زشت و زیبا، جهان و حیثیات مختلف نقد هنری را از یکدیگر تفکیک کند. توجه به ملاکها و ترازوهای نقد می تواند راهگشای نقد روشمند و اخلاقی باشد و مقدمه ای برای اخلاق مداری در هنر به شمار آید.


ارتباط تنگاتنگی که مسئله ماهیت هنرمند فاضله و هویت هنر دینی و نقش اجتماعی هنر و هنرمند با نظریه حکومت در مدینه فاضله دارد، اقتضا می کند که در نگاره هفتم به مسئله حکومت و سیاست و ساختار اجتماعی در مدینه فاضله عطف توجه شود.


این مباحث به منزله مقدمه ای برای تحقیقات آینده در مسائل تقتصاد هنر، هنر دولتی یا غیر دولتی، هنر سفارشی یا غیر سفارشی، جامعه شناسی هنر و جایگاه هنر در تعلیم و تربیت و آموزش و پرورش، خالی از اهمیت نیست.


چاپ نخست کتاب “فارابی و فلسفه هنر دینی” در ۲۹۴ صفحه و با قیمت ۱۳۵۰۰۰ ریال از سوی انتشارات سروش روانه بازار نشر شده است.

مطالب مرتبط :
  1. انتقاد از کاهش ارائه کتابهای دینی/ کتابهای حوزه دین در رتبه پنجم است
  2. موسوعه شهید ثانی به زودی منتشر می شود
  3. کتابهای «چون شمع» و «مسالک الیقین» منتشر شد
  4. جلد یازدهم دائرةالمعارف قرآن کریم در دسترس علاقه مندان قرار گرفت/ درآمدی بر فلسفه سیاسی صدرالمتألهین منتشر می شود
  5. کتابهای ضیافت حقیقی و صفای رمضان منتشر می شود

پارک علم و فناوری قم

zohur