۷ مهر ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


حجت الاسلام سید محمد ثقفی در مورد اینکه در نظریه های نخبه گرایی بحث چرخش نخبگان مطرح است. بر این اساس چرخش نخبگان در جمهوری اسلامی ایران بر اساس چه مکانیسمهایی صورت می گیرد آیا شایستگی و نخبگی باعث این چرخش می شود به خبرنگار مهر گفت: تربیت نخبگان بر عهده دو نهاد یکی احزاب سیاسی و دیگری نهاد دانشگاه است. بنابراین نظام سیاسی و احزاب نخبگان سیاسی را تربیت می کنند و به حوادث نخبه سیاسی بار می آورند.


وی افزود: نظام دانشگاه هم نخبگان علمی که گاهی اوقات نخبه سیاسی می شوند بار می آورد. ولی تعویض نخبگان در ایران بیشتر به حوادث سیاسی بر می گردد. یعنی هردوره ای که می آید بر حسب فضای فرهنگی آن دوره گروه خاصی قدرت را به دست می گیرند. سوسیالیسم، لیبرالیسم، اصولگرا یا محافظه کار، اصلاح طلب، اعتدال گراها اینها هر دوره ای گفتمان خاص خودشان را دارند.


این محقق و پژوهشگر مسائل فرهنگی تصریح کرد: آن گفتمان هم نخبگان خاص خودشان را دارند آنوقت سیاست در ایران وقتی که به بن بست می رسد اگر طبیعی باشد جامعه بوسیله انتخابات نخبگان یک گفتمان را کنار می زند و طرفداران گفتمان بعدی را به قدرت می آورد. دوره شاه، انقلاب، جنگ، رفسنجانی، خاتمی، را ببینید بعد از خاتمی افراطی گرایی هایی مشارکت باعث شد که اصول گراها احمدی نژاد را آوردند و بالاخره ندانم کاری های احمدی نژاد در یک تحول انتخاباتی و سیاسی که عمدتاً اصلاح طلب ها یا اعتدال گراها بازیگرش بودند تبدیل به دولت روحانی شد.


استاد جامعه شناسی دانشگاه آزاد اظهار داشت: دولت روحانی هم معتدل است و قائل به گفتمان اصلاح گرایی است که با غرب روابط برقرار کند حسن ظن دارد منتها از موضع همان عزت و کرامتی که رهبری روی آن تأکید کرده اند. بنابراین تعویض نخبگان در جامعه ایران بیشتر بر حسب امواج سیاسی و جریانات سیاسی پدید می آید و نه به صورت طبیعی.


این محقق و پژوهشگر حوزه جامعه شناسی در مورد اینکه دانشگاه ها و محافل علمی و حوزوی ما چه میزان در تربیت نخبگان مؤثر بوده اند یادآورشد: دانشگاه ها اگر رشد علمی به صورت طبیعی داشته باشند می توانند نخبه بار بیاورند. منتها نخبگان دانشگاهی ما بیشتر تابع فرهنگ مسلط است. فرهنگ مسلط در اوائل قرن بیستم، حزب توده و دو قطبی بودن گرایش چپ را در ایران پدید آورد. اکثر دانشگاهیان گرایش چپ داشتند. یعنی اکثر نخبگان و روشنفکران توده ای و سوسیالیست بودند.


ثقفی عنوان کرد: در وسط که جریان ملی گرایی دکتر مصدق و نهضت آزادی پیش آمد نهضت ملی مذهبی پدید آمد که نخبگان آن بعدها در انقلاب به پیروزی رسیدند. الان نخبه دانشگاهی برای اینکه روند علمی دانشگاه از آن شرایط خاص دوره های قبلی مقداری فاصله گرفته است و افت کرده لذا صاحب نظر به آن معنا پدید نمی آید بلکه واحد پاس کردن و مدرک گرفتن و دوره تمام بشود ملاک شده است.


وی افزود: از نقطه نظر حوزویان هم انقلاب در تحول نخبگان حوزه دخالت داشت. البته حوزه یکسری افراد مذهبی سیاسی را بار آورده بود که باز همان امواج سیاسی بود. دکتر بهشتی، مطهری، رفسنجانی، رهبری انقلاب حتی مصباح و اینچنین نویسندگان بعداً آن نخبه در حوزه به جهت حمایت جمهوری اسلامی سبب شد دانشگاه های علوم انسانی شکل بگیرد و نخبگان دو فرهنگی حوزوی و دانشگاهی پدید آمد.


این استاد جامعه شناسی در پایان یادآور شد: ولی نخبگی فکر سنتی مقداری به افول رفت و لذا حوزه بعد از آن زیاد نخبه فکری پدید نیاورد. ولی نخبه علمی و علوم انسانی پدید آورد. مگر اینکه این دوره در تأثیر خط مشی سومی ایجاد کند مملکت روی خط اعتدال گرا از این اضطراب و تورم و جنگ احزاب بیرون بیاید و یک روند خاصی این دو نهاد را به هم نزدیکتر کند آنوقت نخبگانی پدید بیاید و باز دوره ای نتیجه بگیریم.

مطالب مرتبط :
  1. سازوکارهای مختلفی برای چرخش نخبگان در ایران وجود دارد/ گردش نخبگان بر اساس خواست مردم
  2. افتتاح نمایشگاه قرآن با احمدی نژاد و اختتامیه آن با روحانی/ نمایشگاه قرآن پیوند دولت دهم و یازدهم
  3. وظیفه نخبگان در مواقع حساس/ نقش نخبگان در سازندگی جامعه
  4. انتخابات ریاست جمهوری ایران فضای جدیدی برای نخبگان می‌گشاید
  5. چرایی مشارکت گسترده مردم در انتخابات/ "نه" مردم به سیاستهای دولت مستقر

پارک علم و فناوری قم

zohur