۲۱ مرداد ۱۳۹۳ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش خبرنگار مهر، جلسه دوم کارگاه «آینده پژوهی مطالعات فرهنگی در شهر»  به همت مرکز مطالعات فرهنگی شهرداری تهران و همکاری پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، صبح امروز سه شنبه ۲۱ مرداد در مرکز مطالعات فرهنگی شهر تهران برگزار شد.


چهار جلسه این کارگاه با حضور استاد محمود دلفانی، درباره مبانی و تعاریف و مطالعات آینده پژوهی است و چهار جلسه بعدی توسط دکتر ابوالحسن ریاضی، دکتر امین متولیان، دکتر احمد شاکری و سینا دادخواه در باره مطالعات موردی برگزار می شود. دومین جلسه، این کارگاه امروز ۲۱مرداد ماه در محل سالن اجتماعات مرکز مطالعات شهر تهران برگزار شد.


 دکتر محمود دلفانی در این کارگاه گفت: با توجه به تعاریفی که جلسه گذشتنه درباره آینده پژوهی ارائه شد نباید این شائبه ایجاد شود که آینده پژوهی ارزشهای سنتی و مذهبی را در نظر نمی گیرد بلکه بر عکس این است. اساس آینده پژوهی بر این است که شما در نقطه ای که مطلوب شما نیست به نقطه ای که مطلوب شماست برسید که این حرکت می تواند مذهبی یا سنتی و یا سیاسی باشد و یا نباشد.


دلفانی تصریح کرد: آینده پژوهی نوعی بهره برداری از آینده است. نوعی آماده سازی آینده است. آینده پژوهی برنامه ریزی یا پیش بینی و یا پیشگیری نیست طرح سناریوهای محتمل در آینده است. ما می خواهیم از روش دلفی که روشی آمریکایی است جدا شویم و به روش فرانسوی برسیم. آینده پژوهی ارزشها را کنار نمی گذارد بلکه آنها را به چالش می گذارد حالا می خواهد هر ارزشی در هر کشوری که وجود دارد مثلا ارزشهای سکولار را در کشورهای لائیک و سکولار و ارزشهای مذهبی را در کشورهای اسلامی و مذهبی به چالش می کشاند که بخشی از این چالشها، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی است.


دلفانی تصریح کرد: در آینده پژوهی سیری واقعی دارید باید سیر مطلوب ایجاد کنید این سیر مطلوب مطلقاً سیر واقعی نیست کاری که آینده پژوهی انجام می دهد آینده را بر اساس سناریوهای مختلفی که نوشته شده است برنامه ریزی و ترسیم کنیم. دو برنامه ریزی برای آینده پژوهی داریم: یکی برنامه ریزی کلاسیک که برنامه ریزی جدید است. در روش کلاسیک هدفمان کاملاً مشخص است همه چیز مشخص و ثابت می کنم برای اینکه می خواهم به آن سمت نقطه مطلوب برویم. آینده پژوهی از نقطه ای که در آن هستیم شروع می شود و با شیبی کم به سمت نقطه مطلوب بر اساس سناریوها حرکت می کنیم. نقطه شروع آن تنظیم هدف نیست بلکه پرسش از شرایطی که اکنون وجود دارد از مسیر، هدف و آینده های محتمل است. نقطه شروع بسیار اهمیت دارد.  


وی در مورد نوشتن سناریو گفت: سناریو مجموعه ای شکل گرفته از توصیفات است که از آینده ارائه می گردد. این توصیف امکان دارد مطلوب ما باشد یا نباشد. توصیف مطمئن و قطعی نیست فقط توصیف است. در این توصیفها روند و سیر رخدادها از نقطه شروع و زمان حال به شرایط آینده را امکان پذیر می سازد. آینده پژوه توجه خاصی به گذشته دارد. آینده پژوه مسئول یا برنامه ریز و تصمیم گیرنده نیست بلکه سناریوها را در اختیار تصمیم گیرندگان و مدیران می گذارد. به سه حوزه در بحث سناریوها باید توجه داشت.۱- فهم گذشته و زمان حال است. فرض این است که این جایی که نشسته ایم جای مطلوبی نیست و باید اتفاقی بیفتد و این اتفاق نمی افتد مگر با دیدن زمان حال و فهم گذشته.


وی در ادامه سخنانش گفت: ۲- بحث تصویرسازی آینده های محتمل است. با سناریوهای موجود آینده را دستکاری می کنیم ممکن است سناریوها برای چندماه بعد یا چند سال بعد نوشته شده باشند. در ایران ما می خواهیم خیلی زود به نتیجه برسیم  و زود به نتیجه رسیدن هدف شده است اگر زود به نتیجه نرسیم فکر می کنیم شکست خورده ایم. برای اینکه به نقطه مطلوب برسیم باید برنامه ریزی طولانی مدت با شیب کم داشته باشیم نه اینکه با تغییر مدیران فقط در مسیر افقی حرکت کنیم.


رئیس آموزشکده عالی روش شناسی علوم انسانی در پاریس ادامه داد: بعد از فهم گذشته و حال و تصویر سازی ۳- بحث آینده های محتمل وجود دارد. بحث در مورد آینده محتمل برای ترسیم نتیجه گیری کنیم.آینده پژوه کنشگر یا مسئول نیست بلکه جهت ها را نشان می دهد. می گوید نه بر اساس ضوابط و آیین نامه ها و یا آنچه که از بالا از او خواسته اند عمل کند بلکه باید بر اساس سناریوهای مختلف برطبق محتمل ترین سناریو جلو برود. وظیفه آینده پژوه این است که بر اساس آنالیز داده ها و سناریوها و تصویرسازیها آینده های محتمل را بر اساس فرضیه ها بیابد و برای تصمیم گیری به مدیران ارائه دهد.


دلفانی در مورد ویژگیهای سناریوها هم گفت: سناریوی خوب چند ویژگی دارد: اول باید تناسب با کلیدی ترین بخش آینده پژوهی یعنی«زمان» داشته باشد. ضریب تناسب با آینده مطلوب باید بالا باشد. ۲- سناریو باید دارای اهمیت باشد. هر آینده پژوهی باید بتواند از هر سناریوی که نوشته است دفاع کند. سناریوها باید ساده و روان باشند و تعدادشان زیاد باشند نه اینکه کم و پیچیده و مبهم باشند. ۳-سناریو باید شفاف باشد،  یعنی نباید آینده پژوه از چیزی بترسد یا او را از چیزی ترساند. ۴- سناریو باید غیر قابل پذیرش باشد یعنی از ذهن خیلی دور باشد. شاید دور از عقل و منطق هم باشند. بهترین سناریوها، سناریوهای دور از ذهن است برای اینکه سبب می شوند آینده پژوه و مدیان غافلگیر نشوند. هر سناریویی بایدفرضیه های کلیدی داشته باشد.  


وی در پایان سخنانش گفت: دو سناریو داریم. ۱- سناریوی اکتشافی و ۲- سناریوی پیشرو. سناریوی اکتشافی نقطه شروعی دارد که زمان حال است زمان حالی که مسیرش از گذشته است و می خواهد به آینده برسد. ولی سناریوی پیشرو اساسش سیر نیست بلکه فقط تصویر است.آن هم تصویر آینده.

مطالب مرتبط :
  1. اهمیت تاریخ در آینده پژوهی است/ آینده پژوهی در ایران بدون پیشینه علمی آغاز شد
  2. گزارشی از فعالیتهای گروه آینده‌پژوهی پژوهشکده مهدویت و آینده‌پژوهی در سال ۹۲
  3. نشست آینده پژوهی و خانواده برگزار شد/ وظایف حوزه های علمیه در قبال خانواده
  4. کارگاه «آینده پژوهی مطالعات فرهنگی در شهر» برگزار می‌شود
  5. نشست علمی آینده پژوهی دینی در پژوهشکده مهدویت برگزار شد

پارک علم و فناوری قم

zohur