۲۸ تیر ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، خصوصیات کامل برزخ و عوالم دیگر در فهم و بیان انسان نمی گنجد، اما در آیات قرآن و در روایات وارده از معصومین (ع) اشاراتی آمده است بر اینکه ما انسانها نمی دانیم و نمی توانیم بدانیم که در عوالم اخروی چه هست و چه خواهد شد. آیات قرآنی پر از این قبیل تعبیرات است که می توان به آیه ۴۱ سوره توبه، آیه ۹۵ سوره نحل، آیات ۱۸۴، ۱۸۸ و ۲۳۲ سوره بقره، آیه ۶۴ سوره عنکبوت و آیه ۱۷ سوره سجده اشاره کرد.


این آیات در مجموع از این حقیقت حکایت می کند که انسانها در حیات دنیوی خود نه تنها آن ظرفیت علمی را ندارند که بتوانند عوالم اخروی و خصوصیات آنها را عینا درک کنند و صور اعمال و عقاید و اخلاق دنیوی خود را در آن عوالم مشاهده کنند، بلکه این ظرفیت را هم ندارند که از طریق تفهیم و تعلیم به همه ابعاد آنچه در آن عوالم وجود دارد پی ببرند و نمی شود به انسانها در این دنیا همه جوانب آنچه را که در آن عالم می گذرد و احکام و آثار خاص و معیارهای مخصوص آنها را خبر داد و تفهیم نمود.


تعبیرات و اشارات موجود در آیات و روایات به خوبی دلالت بر این حقیقت دارد که آنچه از عوالم اخروی و خصوصیات آنها به انسانها گفته شده و خبر داده شده نمونه ای است از آن عوالم و حقایق و اسرار آنها، آن هم در حد معین و در یک محدوده خاص و به اندازه ای که الفاظ و کلمات اداء آن را دارد. آیه ۱۵ سوره محمد(ص) می فرماید: مثل بهشتی که به متقین وعده داده شده این است که درآن نهرهایی ازآب صاف و نهرهایی از شیر که طعم آن تغییر نکرده است، وجود دارد و نیز نهرهایی از شراب خاص که سراپا لذت برای نوشندگان است و نهرهایی از عسل مصفی و همچنین از همه میوه ها در آن وجود دارد و بالاتر از همه اینها مغفرت و عنایات و الطافات الهی است که بزرگترین نعمت از نعمت های بهشتی می باشد.


تعبیر”مثل الجنه” حاکی از این است که آنچه در این آیه و نیز آنچه در آیات دیگر از بهشت ها و نعمت های آنها خبر داده است، همه آنها به نحو”مثل” از حقیقت بهشت ها و نعمت های آنها است و نه اصل حقیقت آنها و همه آنچه در آنهاست، زیرا که حقیقت بهشت ها و نعمت های آنها، خیلی بالاتر ازآن است که برای انسانها در دنیا با محدودیت علمی و ضعف درک و شعوری که دارند،تفهیم گردد، آنهم با الفاظ و کلماتی که در اصل، قاصر از اداء حقایق بالاتراست و نمی شود با آنها حقایق برتر و مجرد از حدود زمانی و مکانی و مادی را آن چنانکه باید خبر داد و حکایت نمود و نمی شود با آنها احکام ناشناخته و معیارهای ناشناخته را بیان کرد.


تعبیر مخصوص”ما ادریک” که به معنی”توچه میدانی”می باشد و در خصوص روز قیامت و عوالم اخروی است و در موارد متعددی در قرآن آمده است با وضوح و صراحت، حکایت از این معنی می کند که قیامت و عوالم اخروی و خصوصیات آنها از محدوده ادراک و شعور انسانها در حیات دنیوی خارج بوده و خبر دادن از آنها هم آن چنان که هست، به لحاظ محدودیت ادراک انسانها و به لحاظ قاصر بودن الفاظ امکان ندارد.


آیات ۱۸ و۱۷ سوره انفطار می فرماید: و ما ادریک ما یوم الدین،ثم ما ادریک ما یوم الدین؛ وتو چه میدانی که چیست روز جزا و باز تو چه میدانی که چیست روزجزا و روزقیامت؟. آیه ۱۹ سوره المطفقین هم می فرماید؛و ما ادریک ما علیون؛ و تو چه میدانی که عوالم عالیه و بهشتی چیست؟


در آیات دیگری هم همین تعبیر”ما ادریک” در خصوص آخرت و عوالم اخروی به کار رفته است که حکایت از بالاتر از فهم عادی بودن آن عوالم می کند و حکایت ازاین معنی که نمی شود آنها را آن چنانکه هست به انسان دنیوی تفهیم نمود دارد. البته انسانها بعد از مرگ و بعد از ورود به برزخ، این معنی را آرزو می کنند که چه خوب بود از عالم جدیدی که تازه به آن وارد شده اند به انسانهای دنیوی خبر می دادند و از آنچه دیده اند و شنیده اند و یافته اند، به انسانهای موجود در دنیا و با آنها که از آنچه می گذرد، بی خبر هستند و از آنچه به آنها احاطه دارد و لکن نمی دانند، خبر داده و آنها را در جریان می گذاشتند.


آنها که در برزخ از وضع خوبی برخوردارند، آرزوی این معنی را می کنند که چه خوب بود می توانستند از حیات جدید و حیات سعیده ای که بعد از مرگ و در برزخ ازآن بهره مند هستند، به انسانهای خوب و پاک دنیوی که حیات سعیده برزخی در انتظار آنان نیز هست، خبر می دادند و حیات جدید برزخی را آن چنان که هست،به آنها تفهیم می کردند. اینها می بینند آنچه در زندگی دنیوی از برزخ و حیات آن می دانستند،یک علم بسیار ناقص و یک تصور کاملا مبهم و کلی بوده و خیلی پایین تر از واقعیت هایی بوده است که با آنها مواجه گشته اند و اصولا آنچه اینها در دنیا تصور می کرده اند، یک تصور کلی و مبهم و نارسا و ناقص بوده است.

مطالب مرتبط :
  1. عالم برزخ از دید قرآن/ انسان قدرت درک سختی برزخ را ندارد
  2. وضع زمین، آسمان و انسان در روز قیامت/ اوصاف روز رستاخیز در قرآن
  3. منطق قرآن درباره رابطه انسان با دنیا/ چرا خدا دو دل به انسان نداده است
  4. وابستگی معاد به حقیقت انسان/ مثال های قرآن درباره معاد
  5. حقیقت انسان از دید قرآن/ پس از مرگ چیزی از حقیقت انسان در زمین نمی ماند

پارک علم و فناوری قم

zohur