۶ شهریور ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


دکتر مصطفی عباسی‌مقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان و عضو شورای پژوهشی مرکز هماهنگی، توسعه و ترویج فعالیتهای قرآنی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر در مورد رویکرد دولت یازدهم به عرصه قرآنی مطالبی را بیان کرد. وی در بخش قبلی سخنان خود، با توجه به ضرورت شناخت سرمایه ها برای برنامه ریزی برای گسترش کمی و کیفی فعالیت‌های قرآنی، سرمایه های موجود را برشمرد و چالشهای این عرصه ها را هم متذکر شد.


وی در این بخش سخنان، راهکارهایی را بیان کرد که اکنون با هم می‌خوانیم. عباسی‌مقدم عضو شورای هماهنگی فعالیت‏‌های قرآنی دانشگاه‏‌های کشور، مسئول کمیته قرآنی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مشاور قرآنی معاونت فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها را در کارنامه فعالیت‌های قرآنی خود دارد.


در کنار چالش‌ها، شرایط و ویژگی‌هایی که فعالیت‌های قرآنی در حال حاضر در کشور دارد قطعا برنامه‌ها و چشم‌اندازهایی هم مطرح است که با توجه به آنها می‌توان امیدوار بود که فعالیت‌های قرآنی و میزان تحقق اهداف قرآنی نظام در دولت یازدهم بیش از پیش شتاب پیدا کند و به نتایج مطلوب‌تر برسد. علی‌رغم همه چالش‌هایی که مطرح شد نقاط مثبتی در عرصه قرآنی کشور وجود دارد که نمی‌توان از آنها گذشت. کثرت مؤسسات قرآنی، اهتمام ویژه نظام در همه سطوح چه به لحاظ اعتباری و مالی و چه به لحاظ اهتمام اجرایی و دستور مقامات مختلف نظام و چه از لحاظ کثرت علاقه‌مندان به فعالیت‌های قرآنی در همه سطوح، وضعیت خوبی داریم. از این لحاظ‌ می‌توان گفت اینها نقاط مثبت و برجسته فعالیت‌های قرآنی در کشور هستند.


در بحث قبلی به چالش‌ها اشاره شد. به نظر می‌رسد در این بحث باید پیشنهادهای کلان یا برنامه‌های کلی که می‌توان برای تحقق اهداف قرآنی در کشور مورد عمل قرار داد مطرح کنیم و إن‌شاء‌الله با عزم و اهتمام ویژه‌ای که دولت جدید برای استفاده از همه نیروها دارد و با تکیه بر مطالعات دینی و عقلانیت جمعی قصد دارد به اهداف نظام نزدیک‌تر شود، با توجه به این شرایط بتوانند برخی از این راهکارها و برنامه‌ها را عملیاتی کنند و به منصه ظهور برسانند.


به نظر می‌رسد اولین پیشنهادی که در این رابطه می‌توان ارائه داد این است که لازم است تنظیم دوباره سیاست‌های قرآنی نظام صورت گیرد. به این ترتیب که باید بازنگری در وظایف و عملکرد ساختاری که در ذیل شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد نهاد مرکزی فعالیت‌های قرآنی در نظر گرفته شد و به‌عنوان شورای توسعه فرهنگ قرآنی نامیده می شود صورت گیرد تا با حضور تمام اعضاء بار دیگر منشور توسعه فرهنگ قرآنی مورد مداقه و نظر و بحث و بررسی قرار دهند و تجدید میثاقی با این منشور کنند و تعهد ویژه ای برای اجرای مفاد آن دهند. اگر هم اصلاحی لازم است در هم‌اندیشی اولیه باید این اصلاح یا تکمیل صورت گیرد.


همچنین باید کمیسیون‌های تخصصی شورای توسعه فرهنگ قرآنی فعال‌سازی شوند، یعنی وظایفی برای کمیسیون‌های تخصصی شورا در نظر گرفته شده است که اکثرا به این وظایف عمل نمی‌کنند و اغلب کمیسیون‌ها به شکل صوری و بدون خروجی مطلوب و تصمیماتی که اجرایی باشد پایان پیدا می‌کند و حتی برخی از آنها جلسات منظم هم ندارند. به عنوان نمونه می توانم بگویم کمیسیون آموزش عالی، فعال نیست. جلساتی در کمیسیون تبلیغی و ترویجی تشکیل می‌شود اما خروجی و نتایج درخور و شایسته ای را نداشته است لذا دستگاه ها هم قدری نسبت به مصوبات آن بی‌تفاوت شدند.


سومین پیشنهاد این است که باید به فعالیتهای قرآنی تنوع دهیم. نهادهای قرآنی ما اکنون بیشتر سرگرم آموزش هستند و اکثر فعالیت‌های آنها صبغه آموزشی دارد. نهادهای قرآنی اعم از مؤسسات، انتشارات، تشکل‌ها، انجمن‌ها و کانون‌ها باید به سمت تنوع فعالیت‌ها بروند و فعالیت‌های پژوهشی و فرهنگی، متنوع و ترکیبی و فعالیت‌های اردویی، هنری و ادبی همه اینها کارهایی است که می توانند انجام دهند و ساختار یا اتاق فکری در نهادهای مرکزی قرآنی کشور باید این تنوع را پشتیبانی و حمایت کند.


پیشنهاد دیگر، ضرورت هماهنگی بیشتر میان نهادهای اصلی قرآنی کشور است یعنی معاونت قرآن و عترت(ع) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان اوقاف و امور خیریه، رسانه های قرآنی و حتی آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که در این کار دستی دارند باید هماهنگی ویژه ای داشته باشند که فعالیت‌ها و برنامه‌های همدیگر را تکمیل کنند نه اینکه موازی‌کاری صورت گیرد و فعالیت‌های یکدیگر را خنثی کنند.


پیشنهاد بعدی بررسی و برنامه‌ریزی جشنواره‌های ملی قرآنی است، البته جشنواره‌هایی مانند جشنواره آیات اجرا شده و می‌شود اما قدری صبغه ادبی و هنری آن بیشتر است. به نظر من جشنواره‌های مطالعاتی و جشنواره‌هایی با هدف مطالعه معارف قرآن و حفظ آیات و مضامین قرآنی لازم است تا ما به هدف متعالی افزایش حافظان قرآن در کشور هم برسیم البته حفظ قرآن؛ فقط حفظ کل قرآن نیست و حفظ بخش‌هایی از قرآن یا آیات قرآن به صورت موضوعی هم می‌تواند باشد. خلاصه اینکه جشنواره‌های ملی با حداکثر مشارکت مردم باید انجام شود که این با سیاست‌گزاری و مرکزیت نهادهای قرآنی و با مشارکت همه مؤسسات قرآنی امکان پذیر است.


مورد دیگر در زمینه اطلاع‌رسانی فعالیت‌های قرآنی است. در این زمینه به‌خصوص در فعالیت‌های تبلیغی ترویجی در راستای کیفیت‌بخشی به فعالیت‌های قرآنی کار چندانی نکردیم یعنی طرح‌ها و ایده‌های نو، روش‌های جدید و ابتکار و نوآوری در زمینه فعالیت‌های قرآنی باید اطلاع‌رسانی شود، یعنی اگر گروهی، انجمنی یا … در جایی فعالیت خوبی انجام می‌دهند بیان شود تا برای دیگران قابل ارزش و قابل آموزش باشد. برای این منظور اطلاع‌رسانی جامع فعالیت‌های قرآنی نیازمند است هم به شکل سایت و هم بانک اطلاعات و ….؛ این امر می‌تواند به شکل‌های مختلف ، حتی به شکل مجلات فعال در عرصه نوآوری و ابتکار قرآنی صورت گیرد. در عرصه اطلاع رسانی هم باید اطلاع رسانی و تلاش ویژه در این امر صورت گیرد.


پیشنهاد دیگر در این ارتباط فعال کردن یا تشکیل مرکز فعالیت‌های قرآنی در دستگاه‌های مهم و تأثیرگذار مانند وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه پیام نور، بسیج، سازمان اوقاف و امور خیریه و .. است، البته سازمان اوقاف و امور خیریه و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مرکز فعالیت‌های قرآنی دارند ولی مرکز فعالیت‌های قرآنی در دستگاه‌های مهم و تأثیرگذار باید فعال‌تر شوند تا فعالیت‌های آنها دامنه‌دارتر شود و این امر می‌تواند برای تعمیم فعالیت و فضای قرآنی و طرح‌های قرآنی و ایجاد فضای مؤثر قرآنی در کشور در میان همه اقشار مؤثر باشد.


پیشنهاد بعدی این است که برنامه‌ریزی ویژه و همه‌جانبه برای ارتقای سطح تألیفات، نوشته‌ها و کتب قرآنی که در جامعه منتشر می‌شود باید صورت گیرد. واقعا در سال‌های اخیر علی‌رغم کثرت چاپ کتاب‌های مربوط به قرآن، کتاب‌هایی که معارف عمیق قرآن و تفسیر قرآن برای اقشار مختلف را عرضه کند خیلی کم است و اقشار مختلف تقاضا دارند که در این زمینه آثار بهتری به آنها معرفی شود.


پیشنهاد بعد برنامه‌ریزی و تلاش ویژه همه دستگاه‌ها برای افزایش تولیدات قرآنی است. منظور از تولیدات، تولیداتی است که به‌روز و مطابق نیاز و ذائقه مردم برای همه سنین و اقشار جامعه باشد یعنی کتابچه‌ها و نرم‌افزارها، آثار هنری قرآنی و نرم‌افزارها و حتی لوازم‌التحریر قرآنی که ملهم از ارزش‌های قرآنی و مروج نگاه و مطالعه قرآن باشند. بروشور، کتابچه، بلوتوث، تبلیغات محیطی، تابلوهای هنری جذاب قرآنی، داستان و داستانک، فیلم، فیلم کوتاه، کلیپ، کارتون‌ها و انیمیشن‌ها برای کودکان و نوجوانان … نیاز است که در همه این عرصه‌ها ملهم از قرآنی تولیداتی منتشر شود و به صورت انبوه در اختیار جامعه قرار گیرد.


کیفیت‌بخشی به مدارس قرآن که وزارت آموزش و پرورش راه‌اندازی کرده است نیز از ضروریات است. این مدارس حتما نیازمند کیفیت بالاتر هستند و این فقط از عهده آموزش و پرورش بر نمی آید و همه نهادهای قرآنی باید در این زمینه وارد عمل شوند و کمک کنند. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر دستگاه‌ها.


توسعه پژوهش‌های قرآنی و هماهنگ‌سازی پژوهش‌های قرآنی کشور به‌خصوص از طریق ایجاد هماهنگی بین بخش‌های مهم وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حوزه و دانشگاه ها و مؤسسات پژوهشی دینی و قرآنی صورت گیرد. هماهنگی بین اینها می‌تواند ساماندهی و هم‌افزایی بین پژوهش‌های قرآنی کشور ایجاد کند تا بعد از این همه سرمایه‌گذاری و تلاشی که در عرصه پژوهش‌های قرآنی صورت گرفته به دستاوردهای روشن و مشخصی برسیم و شاهد رنسانس پژوهش‌های قرآنی در کشور باشیم.


آخرین پیشنهاد در ارتباط با تقویت ارتباطات بین‌المللی قرآنی است. ما باید فرهنگ دینی و انقلابی خود را از طریق آموزه‌های دینی و بر بستر اندیشه‌های ناب قرآنی و آموزه‌های وحیانی به دنیای اسلام و دنیای بیرون از کشور خودمان معرفی کنیم. اگر آرما‌ن‌های جمهوری اسلامی بر مبنای قرآن و عترت به دنیا عرضه شود احتمال تأثیرگذاری و نفوذ بیشتری خواهد بود. نهادهایی که در این زمینه فعال هستند سازمان اوقاف و امور خیریه، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، جامعة المصطفی(ص) العالمیة، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و رسانه‌ها هستند که می‌توانند در این زمینه فعال‌تر عمل کنند و با هماهنگی بیشتر دستاوردهای قرآنی کشور را بهتر در جهان عرضه کنند و تجارب بزرگ جمهوری اسلامی را در عرصه قرآن چه به لحاظ قرائت و حفظ و چه به لحاظ مفاهیم و معارف قرآن و چه به لحاظ نفوذ قرآن در فرهنگ‌سازی و جامعه‌سازی و تدوین قوانین و … به دنیا نشان دهند و این تجربه را در اختیار آنها قرار دهند.


به هر حال وظیفه داریم از هر طریق سعی کنیم سطح تحقق آرمان‌های قرآن و آموزه‌های قرآنی را در داخل کشور و در جهان به پیش و بالا ببریم و در این زمینه سعی کنیم وظیفه و دین خود را نسبت به قرآن عزیز ادا کنیم تا مشمول شکایت رسول خدا(ص) نشویم که می‌فرمایند: «یَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا: پروردگارا قوم من این قرآن را رها کردند.»

مطالب مرتبط :
  1. نامزدهای ریاست جمهوری برنامه های قرآنی خود را نیز اعلام کنند/ حماسه در سایه قرآن ممکن است
  2. مدینه فاضله اسلامی با سبک زندگی قرآنی محقق می‌شود/تجلیل از ۲۰ فعال و خادم قرآن
  3. تکمیل قرآن آنلاین سایت عرفان برای ماه مبارک رمضان/ ترجمه قرآن به ۵۰ زبان
  4. برخی تصور می‌کنند اتصال معرفت قرآنی با علم بشری کفر است
  5. کار ارزنده نمایشگاه قرآن پیگیری شعار سبک زندگی قرآنی است

پارک علم و فناوری قم

zohur