۵ اردیبهشت ۱۳۹۳ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش خبرنگار مهر، در ادامه نشست نقد و بررسی آثار سید جواد طباطبایی، خود وی با اشاره به بحث قباد منصوربخت که مسئله ایران را مهمترین مسئله نظریه او دانست، خاطرنشان کرد: من راه طولانی آمدم و سر راهم آنچه امکان خوشه چینی بود را انجام دادم و با مسائل مختلف بحث خود را محک زدم. من با “کازلک” چند ماهی در آلمان بحث و گفتگو داشتم و این نبوده که این حرفها را از اینترنت درآورده باشم و بگویم. مسئله ایران جدی است و این مسئله منبع یا چند نفر نیز نیست. هر ملتی در یک زمانی می ایستد و وقتی ایستاد پشتش را نگاه می کند که از کجا آمده و افق پیش رویش چیست، اما متاسفانه ما بررسی نمی کنیم که کجا ایستاده ایم.


وی تصریح کرد: تئوری های متعدد انحطاط مسئله شان این است که در آن شرایطی که بودند نمی توانستند آن مفاهیم که جدید هستند تشخیص دهند. بدیهی است بسیاری از کلماتی که ما بکار می بریم مثل بحران برای همه روشن است و لازم نیست همه چیز را توضیح دهیم و عدم توضیح هر چیزی نمی تواند ایراد یک نظریه تلقی گردد. بحث علمی این است که مفهوم کلیدی را بگیریم و بر روی آن یک نظریه بتنیم. این درست کردن تدوین مفاهیم یک بحث اساسی درباره یک موضوع یا یک مسئله کارِ علمی است، البته یک نفر همه چیز رانمی داند و من نیز ممکن است بعدها برخی منابع را دیده باشم و آن را در گفته ها و یا نوشته هایم تصحیح کرده باشم.


دکتر طباطبایی به دریافت تدریجی خود در باب نظریه اش اشاره کرد و با بیان اینکه من به مخالفان خود پیوستم اعلام کرد: با همه این توصیفات که به آثار من وارد شد در حد نتایجی که می خواستم برسم نیست یعنی من به منابع جدیدتر و مفاهیم دقیق تر دست یافته ام که باید آنها را وارد آثارم می کردم. بسیاری از مفاهیم نامفهوم روشنتر شده و منابع جدیدتری آمده و کوشش اصلی من این بوده که یک انسجامی عین دوره دوم و اول ایجاد کنم و این کار در دست بررسی است و برخی از کتابها نیز در دست بازنویسی است.


همچنین دکتر داریوش رحمانیان پژوهشگر استاد تاریخ دانشگاه تهران طی سخنانی با اشاره به سابقه شاگردی خود نسبت به دکتر طباطبایی گفت: یکی از دغدغه ها و پرسش های اصلی من از دوران کودکی در مواجهه با خارجی ها بحث انحطاط بود. وقتی به دانشگاه وارد شدم کسی جز دکتر طباطبایی به این موضوع نمی پرداخت و پس از ادامه تحصیل در دوره دکتری موضوع رساله ام را “تاریخ علت شناسی انحطاط و عقب ماندگی های ایرانیان و مسلمین” انتخاب کردم که این یک مطالعه بسیار ناقص بود و احساس کردم سیر انحطاط شناسی ما خودش دچار انحطاط و رکود شده است. به این معنا که حرفهایی که سید جمال و ملکوم زده اند خیلی مهمتر از صحبت هایی است که پاره ای از اندیشمندان در زمان  معاصر زدند و اینکه چرا ایرانیان نتوانستند به مرحله نظریه پردازی برسند.


این استاد تاریخ تاکید کرد: با همه انتقاداتی که به اجزاء آثار دکتر طباطبایی وارد است، اما به گمانم ایشان توانسته اند این جریان را به مرحله نظریه برسانند ولو اینکه این نظریه قابل نقد نیز هست. من اعتقاد دارم که تبدیل انحطاط مسلمانان به مسئله کانونی از سید جمال آغاز شد و از این جهت ظهور سید جمال یک حادثه بزرگ است. حقیقتا دکتر طباطبایی ادبیات ما را از این جهت ترقی داد با وجود ضعف ها و کاستی هایی که به ایشان وارد است، اما ایشان دست روی بحث اساسی گذاشتند و سه دهه مدام به آن پرداختند و از این جهت دکتر طباطبایی را مهمترین متفکر امروز می دانم اما در پاره ای از جزئیات، من با دکتر مسئله دارم و اگر خداوند مجالی دهد به آثار دکتر طباطبایی در آینده خواهم پرداخت. منتهی هنوز دکتر طباطبایی تمام نشده و صبر می کنم آن شش یا ۹ جلد از آثار دکتر منتشر شود تا من به موضوع انحطاط بپردازم.


دکتر رحمانیان در پایان تاکید کرد: حمله علمی من به دکتر، ناظر به بخشی است که ایشان به جریان اصلاح فکر دینی می پردازند و متجددان مسلمان را مورد حمله قرار می دهند.


وی به آخرین کتاب دکتر طباطبایی یعنی “نظریه حکومت قانون” اشاره کرد و افزود: بحث نظریه اصلاح دینی را خواندم بسیار ضعیف بود و بلکه یک خوانش بسیار بد از این نظریه و از تاریخ است و دکتر آنهایی که مدافع اصلاح دینی هستند را متهم می کند که اینها انحطاط جامعه خود را به عامل بیرونی منتسب می کنند که به نظرم این بدترین نوع خوانش از نظریه اصلاح دینی است.

مطالب مرتبط :
  1. نشست «شهر ایرانی» در دانشکده علوم اجتماعی علامه طباطبایی برگزار می‌شود
  2. اندیشه‌های علامه طباطبایی در تفسیر المیزان در دانشگاه الزهرا(س) بررسی می شود
  3. بررسی ظرفیت شناسی علم اصول فقه برای علوم انسانی/ برگزاری سومین همایش ملی نظریه مردمسالاری دینی
  4. هنر دینی و هنرمند دینی و کارکردهای آن بررسی می شود/  بین هنر و دین ارتباط بسیار نزدیکی وجود دارد
  5. نظریه‌های «انسان‌شناختی هنر» بررسی می شود

پارک علم و فناوری قم

zohur