۲۰ مرداد ۱۳۹۳ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، در تبیین لزوم مبارزه جهانی با خشونت و افراط گرایی و تروریسم در شرایط حساس کنونی منطقه و در راستای ارائه نقطه نظرات و دیدگاه های جمهوری اسلامی در عرصه بین الملل و نیز ضمن جلب حمایت و فعال کردن سازمانهای غیردولتی و مردم نهاد و مشخص شدن تهدیدات فراروی خشونت و افراطگرایی در جهان و منطقه خاورمیانه، سفارت جمهوری اسلامی ایران در بخارست ضمن مشارکت در راه اندازی و اجرای مدرسه تابستانی دانشگاه بخارست تحت عنوان امنیت انرژی در خاورمیانه اقدام به برگزاری میزگرد سیاسی بسته تحت عنوان “محیط امنیت جدید: چالشها و فرصتها (سوریه، عراق، افغانستان)” و سمینار سیاسی تحت عنوان “ابعاد جدید امنیتی در خاورمیانه و شمال آفریقا” در هشتم و نهم مردادماه در بخارست به شرح ذیل نمود که اکنون گزارش آن از نظر شما می گذرد


۱) میزگرد سیاسی بسته تحت عنوان “محیط امنیت جدید: چالشها و فرصتها ( سوریه، عراق، افغانستان)”


در روز چهارشنبه هشتم مرداد، به ابتکار سفارت جمهوری اسلامی ایران، نشست مشترک دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه با مرکز مطالعاتی ائوریسک و مرکز مطالعاتی خاورمیانه برگزار گردید که هیئتی از دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی کشورمان به ریاست دکتر زهرانی مدیرکل دفتر نیز در آن حضور داشت. در این نشست دکتر امینیان سفیر جمهوری اسلامی ایران، دکتر زهرانی، مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی امور خارجه، دکتر چگینی استاد دانشگاه از ایران، دکتر کریمی، مدیرگروه اروپا و آمریکای دفتر مطالعات و از جانب رومانی دکتر مورشان، رئیس موسسه  مطالعاتی ائوریسک، فلاویوس کابا، رئیس موسسه سیاسی و اقتصادی خاورمیانه، دان پتره، رئیس موسسه دیپلماتیک رومانی، کریستیان تئودرسکو، سفیر رومانی در تهران ، میرچا پاشکو، نماینده رومانی در پارلمان اروپا، سرجو چلاک، وزیر سابق امور خارجه رومانی، اوآنا پوپسکو، متخصص بخش خاورمیانه، سفیر لبنان، سفیر فلسطین و سایر صاحبنظران و اندیشمندان سیاسی رومانی حضور داشتند.


در این جلسه مدعوین، بر مبنای اعلام آزاد نظرات، مطالبی پیرامون فهم مسائل روز سوریه، عراق و افغانستان ایراد نمودند. لیویو مورشان رئیس اجرایی موسسه ائوریسک طی ارائه مطالب خود، به سابقه همکاری با دفتر مطالعات سیاسی از اجلاس سپتامبر ۲۰۱۳ در بوکارست با عنوان اولین اجلاس اتاقهای فکر ناتو/ اتحادیه اروپا و سازمان شانگهای” و همچنین سفر خود در آبان سال ۱۳۹۲ به تهران اشاره نمود.


در ادامه، وی بر اهمیت مسئله آب تاکید نمود و گفت: حتی در تولید برق و دیگر انرژی ها به مقدار زیادی آب نیاز است و آب مسئله امنیتی محسوب می گردد. در خصوص داعش نیز وی گفت: این گروه ۳۵% از خاک سوریه را در اختیار دارد و تقریبا تمام مناطق نفت و گاز خیز این کشور را به دست گرفته است. در مورد عراق، نامبرده این سؤال را مطرح نمود که نهایتا عراق یک کشور باقی خواهد ماند یا به صورت سه کشور و یا به شکل کنفدرالی درخواهد آمد.


وی اظهار داشت: در آمریکا بین دمکراتها و جمهوری خواهان در مورد دخالت در عراق اختلاف وجود دارد و دسته اخیر مایل نیست که بیش از این ۳۰۰ مشاور نظامی که تاکنون به عراق اعزام شده، افراد بیشتری فرستاده شوند.


به گفته وی، مسئله آوارگان بعنوان یک عامل انسانی بسیار اهمیت دارد. وی همچنین افزود: وضعیت افغانستان با توجه به عدم انعقاد قرارداد مورد نظر آمریکا با این کشور و بلاتکلیفی انتخابات ریاست جمهوری آن، نامعلوم است.


پاشکو نماینده رومانیایی پارلمان اروپا نیز با اشاره به اینکه سازمانها و گروه های غیرحکومتی و غیرقابل کنترل در خاورمیانه تکثیر یافته اند، گفت: این مسئله خطراتی برای اروپا به خاطر مجاورتش با منطقه، دارد ضمن اینکه به موازات افزایش خطرات توانایی مقابله با آنها نیز کاهش می یابد.


وی به دیگر تهدیداتی که وجود دارد مثل مسائل اوکراین و تلاش روسیه برای بازگشت به دوران اقتدار گذشته خود، نیز اشاره نمود. وی افزود: وقتی تهدید خاصی نیست، پاسخ مشترک دفاعی وجود دارد و فعال است ولی وقتی تهدید مشخصی مطرح می شود آن وقت مسئله پیچیده می گردد. مسائل عراق و افغانستان شورش علیه دولت مستقرشان است.


دان پتره رئیس موسسه دیپلماتیک رومانی با تأکید بر اینکه در منطقه خاورمیانه دو چالش ساختاری و بیرونی وجود دارد، گفت: در میان مدت، قدرتهای منطقه ای می باید اختلافات خود را کنار بگذارند.


دکتر زهرانی نیز با اشاره به حضور سفیر فلسطین در جلسه، بابت کشتار اخیر در غزه تسلیت گفت. وی با طرح این سؤال که چقدر کشورهای منطقه مسئول اوضاع کنونی هستند و چقدر کشورهای خارج از آن گفت آیا اگر مسئول را هم شناختیم آیا به یک راه حل واحد نیز می رسیم؟ آیا آمریکا داعش را بوجود آورده یا کشورهای کوچک منطقه؟ ایشان مسئله طالبان در افغانستان را ترکیبی از منطق گروه های جهادی و قوم پشتو دانست و افزود: ما در ایران با این گونه گروه ها سرو کار داشته ایم و می دانیم چطور با آنها برخورد کنیم و این می تواند زمینه همکاری با شما باشد. ایران بخشی از مشکل نیست بلکه بخشی از راه حل است؛ این را آمریکا نیز می داند و در حل مسئله افغانستان، کمک ایران بود که موثر واقع شد. وی تاکید کرد: مردم ایران در زمان جهانی شدن، توقع ندارند که با آنها به عنوان شهروند درجه دو برخورد شود و افزایش تحریم ها راه وارد کردن ایران در روند همکاری نیست.


در ادامه پاشکو وارد بحث شد و گفت: ایران نباید به حملات کلامی خود در مسائل هسته ای ادامه دهد (مدیر کل دفتر مطالعات سیاسی در پاسخ گفت ما لحن خود را تغییر داده ایم اما آیا طرف مقابل لحن خود را تغییر داده است؟)؛ اگر در سال ۲۰۰۰ طالبان و القاعده در افغانستان ایجاد شدند الان در مناطق زیادی موجودیت های مشابه بوجود آمده است.


وی سئوال کرد: آیا ایران می خواهد جزء کسانی باشد که مایلند نظام کنونی بین المللی را سرنگون کنند یا در جهت حمایت از آن حرکت کند؟ ایران از حماس و امثالهم حمایت می کند و اینها مخالف نظام بین المللی هستند. سفرای لبنان و فلسطین نیز وارد بحث شده و سخنانی ایراد نمودند که خلاصه آن این بود که اگر کشوری مثل ایران نظرات غرب را قبول نداشته باشد و بگوید من مسائل را به تشخیص خود انجام می دهم، به این کشور برچسب تروریسم زده می شود؛ دولت های فرانسه و انگلیستان منطقه خاورمیانه را به کشورهای مختلف تقسیم کرده اند و غرب تنها نفت آن را می خواهد، برخی از صاحب نظران و مطلعین گفته اند که داعش مولود آمریکا، انگلستان و اسرائیل است؛ وقتی که غربیها می گویند که اسرائیل حق دفاع از خود را دارد یعنی می تواند برود و مردم را بکشد؛ اگر به سنی ها نوعی مشارکت در قدرت در بغداد داده شود آنها از داعش دست خواهند کشید. ۸۰% از افراد داعش از خارج منطقه به آنجا آمده اند تا زمانی که شهروندان غربی در عراق و سوریه دست به کشتار مردم می زنند غربی ها هیچ ناراحت نیستند و وقت نگران بازگشت انها به کشورهای غربی هستند؛ در زمان اشغال افغانستان توسط شوروی، آمریکا تحت عنوان گروه های جهادی علیه کفار امثال القاعده را بوجود آورد و آنها را گرامی می داشت، ولی زمانی که اینها علیه غرب وارد عمل شدند، تروریست شدند. آقای مورشان نیز گفت ۱۱ هزار شهروند عربی که در خاورمیانه مشغول جنگ هستند در واقع ۱۱ هزار عنصر بالقوه بوجود آورنده ۱۱ سپتامبر دیگری هستند.



دکتر کریمی رئیس گروه مطالعات اروپای دفتر مطالعات نیز طی سخنانی با اشاره به مقاله ای در یک روزنامه ترکیه گفت: یکی از دلایل حمله اخیر اسرائیل به غزه وجود ذخایر گاز در سواحل این منطقه است.


وی با اشاره به آمار منتشره در خصوص تعداد عملیاتهای تروریستی در سال های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ گفت: این حملات در سال ۲۰۱۳ کاهش داشته است و این یعنی که فعالیت این گروه ها به جای دیگری منتقل شده است؛ برای حل مسئله تروریسم، باید راه حل جامع پیدا کرد، اگر چالشهای مشترک داریم باید راه حل مشترک نیز داشته باشیم؛ اتحادیه اروپا تجربه گسترش جغرافیایی و کاهش اختلاف سطح زندگی در میان اعضای خود را دارد و می تواند این تجارب را در اختیار منطقه خاورمیانه نیز قرار دهد.


دکتر چگینی زاده، استاد دانشگاه از ایران نیز گفت: نمی خواهم کسی را سرزنش کنم همه ما قابل سرزنش کردن هستیم؛ من نماینده دولتی نیستم ولی خاورمیانه در حال سوختن است و این منطقه به اروپا نزدیک است؛ مسائل را به شرق و غرب، مسلمان و غیر مسلمان تقسیم نکنیم، ما همه یک تن واحد هستیم.


یوهانا ماتش دبیرکل اتاق مشترک ایران و رومانی و رئیس مؤسسه اسلام و مسیحیت نیز گفت: داعش یک بازیگر غیرحکومتی است که از سوی برخی کشورها تغذیه مالی و تسلیحاتی می شود؛ کشورهای ترکیه، ایران، لبنان و مصر قابلیت نفوذ کمتری توسط این گروه دارند؛ در قضیه افغانستان و قاچاق مواد مخدر، اروپا باید به ایران کمک نماید چرا که این کشور هزینه های مالی و جانی زیادی در راه مقابله با قاچاق می پردازد. یکی دیگر از حضار  نیز با اشاره به مسئله بنیادگرایی گفت: فقط یک بنیادگرایی وجود ندارد و بنیادگرایی های زیادی ازجمله مسیحی و غیره وجود دارند که باید به طور یکسان به همه آنها نگاه شود؛ دیدگاه گذشته مبنی بر اینکه پیشرفت کشوری مانعی برای کشور دیگر است باید کنار گذاشته شود.


دکتر زهرانی در پایان سخنانش گفت: نگاه امنیتی غرب به منطقه خاورمیانه صرفا در جهت تأمین امنیت اسرائیل، انرژی و حکومتهای گوش به فرمان است و هیچ امنیتی برای مردم منطقه قائل نیست؛ چند تا قطعنامه در مورد فلسطین صادر شده و بعضا علیه اسرائیل ولی کسی به دنبال اجرای آنها نیست اما در مورد ایران، اصرار دارند قطعنامه ها اجرا شوند؛ بدانید عوامل ضد سیستم از داخل خود سیستم تغذیه  می شوند.


تئودورسکو سفیر رومانی در تهران نیز به این جلسه آمده بود اظهار داشت: من با همتاهای عرب خود در تهران پیرامون بهار عربی صحبت کرده ام ولی تقریبا تمامی آنها نسبت به مفید بودن آن تحفظ دارند.



۱- سمینار سیاسی  تخت عنوان “ابعاد جدید امنیتی در خاورمیانه. پنلهای سمینار: افراط گرایی – تروریسم (سوریه، عراق و داعش) ، فلسطین، امنیت انرژی در خارمیانه ، مذاکرات ایران و ۱+۵


در روز چهارشنبه هشتم مرداد به ابتکار سفارت جمهوری اسلامی ایران و با همکاری  دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه و مؤسسه مطالعاتی ائوریسک، مؤسسه سیاسی و اقتصادی خاورمیانه ، سمیناری تحت عنوان ابعاد جدید امنیتی در منطقه خاورمیانه برگزار گردید . در این نشست دکتر امینیان سفیر جمهوری اسلامی ایران، دکتر زهرانی، مدیر کل دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی امور خارجه، دکتر چگینی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، دکتر کریمی، مدیرگروه اروپا و آمریکای دفتر مطالعات و از جانب رومانی دکتر مورشان، رئیس موسسه  مطالعاتی ائوریسک، فلاویوس کابا ، رئیس مؤسسه سیاسی و اقتصادی خاورمیانه، دان پتره، رئیس مؤسسه دیپلماتیک رومانی، کریستیان تئودرسکو، سفیر رومانی در تهران، اوآنا پوپسکو، متخصص بخش خاورمیانه، سفرا و دیپلماتهای مقیم رومانی اندیشمندان و صاحبنظران رومانی، دانشجویان دانشکده سیاسی و بین المللی دانشگاه  بخارست و جمعی از فرهیختگان سیاسی رومانی  حضور داشتند.


در این جلسه پس از سخنان کوتاه آقای فلاویوس کابا ـ ماریا رئیس موسسه سیاسی و اقتصادی خاورمیانه مبنی بر اینکه مشکلات امنیتی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به اروپا سر ریز خواهد کرد، گفت: حل مسئله هسته ای ایران به تثبیت امنیت در منطقه کمک خواهد نمود.


دکتر زهرانی مدیر کل دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی در رابطه با مذاکرات ایران و ۱+۵ طی سخنانی گفت: مذاکرات فعلی پس از حضور ۷۳% مردم در انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته آغاز شده که به منزله اجرای خواست مردم مبنی بر عدم تقابل با جامعه جهانی می باشد؛ تیم فعلی هسته ای حدود ۱۰ سال قبل نیز مذاکرات با اروپایی ها را هدایت می کرد ولی به خاطر عدم همکاری اروپایی ها به نتیجه نرسید؛ اینکه چرا ایران قرارداد موقت ژنو را امضاء کرد صرفا به خاطر این بود که رهبری و دولت مایل هستند به دنیا نشان دهند که ایران نیازی به بمب اتمی ندارد و دلایل آن عبارت است از: – از داخل کشور و از سوی مردم هیچ فشاری برای کسب بمب اتمی وجود ندارد؛ – بمب اتمی برای ایران اعتباری بوجود نمی آورد و ما نیز احتیاجی به این اعتبار نداریم؛ – داشتن بمب اتمی جایگاه بهتری برای ایران در صحنه بین المللی به وجود نمی آورد؛ – بعضی ها می گویند که ایران در منطقه ای واقع شده که چند کشور دارای بمب اتمی هستند و اسرائیل دارای ۲۰۰ کلاهک اتمی می باشد و چرا ایران؛ نه؛ اما به فرض که چند تا بمب هم داشته باشیم، برای ما امنیتی ایجاد نخواهند کرد.؛ – ایران همین الان نیز دارای اقتدار در منطقه است و از لحاظ نظامی به اندازه کافی سلاح متعارف دارد و نیازی به بمب اتمی ندارد؛ اینها برخی از دلایلی است که چرا ایران به دنبال سلاح اتمی نیست ضمن اینکه از لحاظ مذهبی، رهبر کشور به حرمت داشتن بمب اتمی فتوا صادر کرده است.


وی در ادامه افزود: حالا که معلوم است ایران بمب اتمی نمی خواهد باید مسئله هسته ای را حل کنیم و لذا مذاکرات ژنو انجام شد. ایران سال ها است که تحت تحریم واقع شده است و چیز جدیدی نیست. در زمان جنگ ایران و عراق، ژاپنی ها حتی وانت لندکروز به ایران نمی دادند به این بهانه که کاربرد دوگانه در جنگ دارد، لذا ایران تلاش کرده است که روی پای خود بایستد و فناوری اتمی را با زحمت به دست آورده است و حاضر نیست از دست بدهد و ضمن استفاده از این فناوری، حاضر است آنرا در اختیار دیگران نیز قرار دهد؛ ایرانی ها نمی خواهند شهروند درجه دوم در جهان باشند و ایران ۷ هزار سال سابقه تمدنی دارد؛ البته فناوری هسته ای به نوعی برای ما افتخار و غرور محسوب می شود.


زهرانی با مثبت خواندن فضای مذاکرات ایران و ۱+۵ در وین، گفت: البته در مسائل محتوایی اختلافات زیادی وجود دارد و مسئله اصلی غنی سازی است؛ ایران بر اساس متن قرارداد موقت ژنو، بر نیاز عملی خود تاکید دارد که تامین سوخت نیروگاه بوشهر است ولی  آمریکایی ها به مسئله زمان گریز فکر می کنند و از دید آنها هر چه این زمان طولانی تر باشد، بهتر است؛ آمریکایی ها به برآوردهای سازمان سیا استناد می کنند ولی همه می دانیم که چقدر ارزیابی های سیا در جاهای مختلف غلط از آب درآمده است. ایشان همچنین یادآور شد در مذاکرات گذشته با اروپایی ها در حدود ۱۰ سال قبل، ایران درخواست کرده بود که ۲۰۰ سانتیریفوژ داشته باشد که آنها قبول    نمی کردند و حالا ما ۱۹ هزار سانتیریفوژ داریم.


وی تاکید کرد: تحریم ها مهم هستند ولی نتوانسته اند که ایران را به زانو در آورند؛ در رابطه با تحریم ها، ما می گوئیم که آنها باید لغو گردند ولی طرف آمریکایی می گوید که آنها را تعلیق می کنیم که مورد قبول ما نیست؛ البته با توجه به فضای مثبت مذاکرات، ناامید نیستیم.


رزوان بوزاتو از مؤسسه مطالعات پیشرفته نیز طی سخنانی گفت: ما نیز امیدواریم مذاکرات هسته ای به طور مثبت به پیش برود؛ طرف غربی در مسائل مربوط به اراک، فردو و نطنز تا حدودی انعطاف نشان داده است و قرار است تحریم ها را بمرور کاهش دهد؛ ایران بمانند آمریکا و اروپا قدم های مثبتی برداشته است؛ من دو ماه قبل با وزیر اقتصاد ایران صحبتی داشتم و ایشان می گفت اقتصاد ایران ظرفیت های زیادی دارد و در زمینه های پتروشیمی، نفت وگاز و اتومبیل امکان جذب زیاد سرمایه خارجی را دارد که بعد از برداشته شدن تحریم ها می توان آن را عملیاتی نمود.


کریمی رئیس گروه مطالعات اروپای دفتر مطالعات نیز تأکید کرد: سیاسیون باید توضیحات لازم را بدهند تا جلوی سوء برداشت ها گرفته شود. وی با نمایش نمودارهایی از وضعیت کشورهای مختلف اروپایی از جمله میزان بهره برداری آنها از انرژی اتمی گفت: اروپا با بحران اقتصادی، بحران انرژی، گرایشات ملی گرایانه مخالف اتحادیه اروپا و نفوذ روز افزون روسیه روبرو است. به گفته وی، البته اروپا تلاش دارد تا تهدیدات را به فرصت تبدیل نماید ولی ناتو در حال حاضر مسئول دفاع از اروپا شده است و آمریکا نقش زیادی یافته است.


مورشان رئیس اجرایی موسسه ائوریسک نیز سخنانی با استفاده از صفحه نمایش ایراد کرد که نسبت به مطالب قبلی ایشان تفاوت چندانی نداشت.



وی گفت: امنیت انرژی فقط مسئله دستیابی به انرژی نیست بلکه مسئله ایمنی انتقال آن نیز مطرح است و علاوه بر انرژی و مواد سوختی، مسائلی مثل آب، زلزله و حتی توفان های خورشیدی نیز در موضوع امنیت انسانها نقش زیادی دارند. جایگزینهای گاز روسیه برای اروپا از جمله خطوط لوله گاز از شمال آفریقا به اروپا، قابل اطمینان نیستند.


آندرئا- پائولا ایبانسکو مدیر طرح در مؤسسه سیاسی و اقتصادی خاورمیانه نیز به مسائل روسیه پرداخت و گفت: روسیه در سالهای اخیر تلاش دارد تا مجددا در خاورمیانه، جنوب قفقاز، آسیای میانه و حتی شرق دریای مدیترانه نفوذ کند. به گفته نامبرده، لیبی، مصر، عراق، سوریه و ایران هم پیمانان سنتی روسیه بوده اند ولی بعد از بهار عربی، روسیه فرا تر از ابعاد دیپلماتیک موضع گیری نکرده است؛ روسیه در سال ۲۰۱۲ قرارداد استخراج گاز با اسرائیل امضاء کرده است. قراردادهایی نیز با مصر و عراق بعد از صدام منعقد نموده است و اخیرا از طریق سرمایه گذاری روز افزون تلاش دارد تا در قبرس و یونان جای پا پیدا کند.


وی افزود: از جمله اهداف روسیه در خاورمیانه می توان به بازیابی نفوذ سابق، ایجاد پایگاه دریایی دائمی، رونق تجارت اسلحه و مدیریت چالشهای ناشی از حضور ۱۵ میلیون مسلمان در قلمرو خود، نام برد.


پائولا ایبانسکو با اشاره به وابستگی ۲۵ درصدی بازار انرژی اروپا به گاز روسیه و اینکه اگر خط جنوبی نیز عملیاتی شود، این مقدار به ۳۰% خواهد رسید گفت البته روسیه نیز به میزان ۷۰% برای تامین درآمدهای صادراتی خود به بازار اروپا وابسته است.


وی تصریح کرد: زیرساختهای موجود از زمان شوروی و با توجه به وضعیت آن زمان ایجاد شده اند و نیاز است در شرایط فعلی تغییراتی در آنها داده شود. به گفته وی، روسیه نمی تواند در سیاست خارجی خود، در بلند مدت، کماکان بر روی منابع انرژی خود مانور دهد و به همین خاطر متوجه شده است که باید تغییراتی بوجود آورد.


دکتر چگینی زاده استاد دانشگاه علامه طباطبایی تهران نیز در سخنان خود تاکید کرد: دوران فعلی در سیاست بین المللی، دوران انتقالی و گذر است؛ دیدگاه های راهبردی کوتاه مدت هستند و تمام اتحادها و ائتلافها فرصت طلبانه و محدود می باشند و هیچ کشوری نمی تواند دیدگاه راهبردی بلند مدت داشته و یا به ائتلاف یا اتحادی تکیه نماید. به گفته ایشان، در وضعیت فقدان راهبرد بلند مدت برای مبارزه با تروریسم، این تروریسم است که منتفع می گردد.


وی تصریح کرد: باید رابطه ملت ـ دولت در خاورمیانه استقرار یابد هر چند که این کار سخت می باشد چرا که معنی درستی از حکومت مناسب در خاورمیانه وجود ندارد.


وی افزود: یکی دیگر از مشکلات منطقه، رقابت راهبردی بین قدرتهای منطقه ای است که لازم است اینها گرد هم آیند و مشترکا مسائل را مورد رسیدگی قرار دهند. آمریکا مشکلات فراوانی در منطقه ایجاد کرده و بعد هم خداحافظی کرده و رفته است؛ آمریکا از تروریسم بعنوان ابزار سیاست خارجی برای مدت هایم دید استفاده نموده است.


وی گفت: خانم بوتو نخست وزیر سابق پاکستان، طالبان را محصول آمریکا، انگلستان و پاکستان نامیده بود. سیاست قدرتهای بزرگ در خاورمیانه تروریسم را بوجود آورده است. وقتی که آمریکا جان یک فلسطینی را به اندازه جان یک یهودی محترم شمارد، مسئله حل خواهد شد همان طور که در میان مسلمانان، یک نفر شیعه در مورد جان یک نفر سنی و بالعکس. فلاویوس کابا – ماریا رئیس مؤسسه سیاست و اقتصاد خاورمیانه نیز با ارائه مطالبی نتیجه گرفت که مشکلات منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا می توانند به مناطق اطراف از جمله اروپا سر ریز نمایند.        


۲- کلاس تابستانی مؤسسه سیاسی و اقتصاد خاورمیانه تحت عنوان “دیدگاه های جدید امنیت انرژی در خاورمیانه و شمال آفریقا “


همچنین در روز سه شنبه هفتم مرداد به دعوت فلاویوس کابا ـ ماریا رئیس موسسه سیاسی و اقتصادی خاورمیانه، زهرانی مدیر کل دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی کشورمان به همراه چگینی از اساتید دانشگاهی در کلاس تابستانی مؤسسه که با حضور تعدادی از دانشجویان و برخی شخصیتها برگزار گردید شرکت و پیرامون مسائل خاورمیانه سخنرانی کردند.


در ابتدا دکتر چگینی با دسته بندی موضوع به ۴ بخش اظهار داشت مفهوم خاورمیانه خیلی مشخص و دقیق نیست و هر کس برداشت خاصی از آن دارد؛ برخی از آن به عنوان جهان عرب یاد می کنند، برخی تلقی جهان اسلام از آن دارند و عده دیگری آن را مترادف شرق در برابر غرب گرفته اند. در مورد چرایی اهمیت خاورمیانه، اینکه در دهه های ۶۰ و ۷۰ میلادی، بیشتر توجه به این منطقه از لحاظ مسائل توسعه ای بود و عده ای نیز به تفاوتهای فرهنگی آن نسبت به غرب توجه داشتند.


در رابطه با خصوصیات خاورمیانه امروزی، وی با اشاره به اینکه افغانستان و پاکستان را نیز جزء خاورمیانه می داند، گفت: مفهوم ملت ـ دولت در این منطقه تقریبا وجود ندارد؛ عناصر غیرحکومتی در منطقه حضور قابل توجه دارند؛ درک درستی از نوع حکومت مناسب برای منطقه نیست؛ سلاحهای نسبتا پیشرفته در دستان عناصر غیر حکومتی قرار دارند؛ خاورمیانه به محلی برای دخالت قدرتهای فرامنطقه ای درآمده است؛ رقابتهای راهبردی میان قدرتهای منطقه ای مثل ایران، عربستان و ترکیه وجود دارد؛ دیدگاه راهبردی واحدی در منطقه نیست و بالاخره هیچ اتحاد میان و بلندمدتی در منطقه قابل دوام نیست. ایران و ترکیه تنها بازیگران در منطقه هستند که دارای بنیانهای محکم می باشند.


در بخش چهارم این تقسیم بندی، چگینی در خصوص چگونگی فهم مسائل منطقه خاورمیانه به مسئله انتقال قدرت و سلطه؛ توازن قدرت منطقه ای و تأثیر قدرتهای خارجی بر آن و پیچیدگی امنیتی منطقه اشاره نمود.


دکتر زهرانی نیز به عنوان دومین سخنران، مسائل منطقه خاورمیانه را به نوعی تابعی از موضوع جهانی شدن دانست و گفت: بعد از پایان جنگ سرد، بحثهایی در گرفت مثل خاتمه تاریخ، جنگ تمدنها و گفتگوی تمدنها. آمریکا موتور جهانی شدن بوده است و ۱۱ سپتامبر حمله ای علیه این موتور بود.


وی به سخنان جرج بوش پسر اشاره نمود که بعد از ۱۱ سپتامبر گفته بود که ۱۱ سپتامبر جنگی در خاک ما بود و ما این جنگ را به سرزمین آنها خواهیم برد که متعاقب آن، جنگهای افغانستان و عراق پیش آمد.


مدیر کل دفتر مطالعات وضعیت کنونی منطقه خاورمیانه را این طور ترسیم کرد که حاکمیت کشورها با چالش مواجه شده است؛ مرزها بی معنی شده اند و لذا امکان تردد و گسترده شدن برای گروه های تروریستی فراهم شده ضمن اینکه تروریستها به سلاحهای کشتار جمعی نیز دست یافته اند؛ اطلاعات کشف و جاسوسی نیز مورد استفاده این گروه ها قرار گرفته؛ برخلاف سابق که تروریستها تلاش می کردند از رسانه ها برای انتقال پیام استفاده نمایند. امروزه ضمن تولید اطلاعات و پیامها در امر انتقال آنها نیز راسا اقدام می کنند؛ برخلاف سابق که وجود سازمان برای گروه های ترویستی حیاتی بود، بعد از جهانی شدن، اهمیت سازمان کم شده است؛ در دوران جدید، از اهمیت رهبری نیز کاسته شده است و وجود شخصی مثل بن لادن دیگر خیلی لازم نیست.


به گفته وی، امثال القاعده و داعش جنبه های منفی و تاریک جهانی شدن محسوب می گردند.



زهرانی افزود: اگر جهانی شدن را یک روند مثبت بدانیم باید تبعات مثبت آن را برای خاورمیانه نیز قائل شویم و معیارهای دوگانه کنار گذاشته شوند. ایشان همچنین گفت که امنیتی که آمریکا و انگلستان برای منطقه در نظر دارند در واقع امنیت انرژی برای خود و امنیت اسرائیل است و نه امنیت مردم منطقه ضمن اینکه حکومتها در این منطقه براساس رانت تشکیل شده اند و همه مردم از دولتها درخواست کمک دارند و نه حکومتها از مردم و به همین خاطر، دمکراسی در منطقه جایگاهی ندارد.


مورشان رئیس اجرایی موسسه ائوریسک رومانی که گرداننده نشست بود طی سخنان کوتاهی گفت: ما در اینجا اغلب مسائل خاورمیانه را بدرستی درک نمی کنیم. مسائل مالی و سایبری را نیز باید امروزه جزء سلاح های کشتار جمعی محسوب کرد. مسائل اخیر در عراق و فروپاشی سریع ارتش این کشور در مقابله با گروه کوچکی از تروریستها علیرغم دیدن سالها دوره و آموزش قابل توجه می باشد. مسائل مربوط به امنیت انرژی، غذا و آب باید مورد توجه قرار گیرند. مسئله بازگشت صدها و شاید هزاران جنگنده اروپایی به کشورهایشان در آینده می تواند مشکل ساز شود.


در پایان جلسه، چند سؤال نیز از سوی حضار مطرح گردید که از سوی سخنرانان ایرانی پاسخ ارائه شد. در پاسخ به سؤالی در مورد همکاری ایران و روسیه، دکتر زهرانی گفت: به دنبال وضع تحریمهای مختلف که به گفته اوباما رئیس جمهور آمریکا گسترده ترین مجموعه تحریم علیه یک کشور تاکنون بوده است، بخشهای مختلف اقتصاد ایران خود را با این شرایط تطبیق داده و با چین و روسیه همکاری می کنند.


وی افزود: به دنبال حوادث اوکراین، روسها به فکر استفاده از تجارب ایران در مقابله با تحریم ها افتاده اند و غرب نیز حالا برای رهایی از وابستگی به گاز روسیه، به همکاری با ایران فکر می کند.


چگینی نیز با اشاره به سرمایه گذاری گسترده چینی ها در خاورمیانه از جمله در عراق و اسرائیل گفت: چین بازیگر مهمی در آینده منطقه است و مسائل اقتصادی خود را دنبال می کند هر چند که ممکن است نگاه راهبردی نداشته باشد، ولی روسها دید راهبردی دارند.


مورشان نیز گفت: تحریم غرب علیه روسیه، باعث نزدیکی این کشور با چین چه از طریق دوجانبه، مجموعه بریکس و سازمان شانگهای شده است.

مطالب مرتبط :
  1. تلاش فعالان مدنی ایران و عراق برای مقابله با افراط گرایی مذهبی
  2. آمریکا ایرانی قابل کنترل در منطقه می خواهد/ برچسب یهودی‌ ستیزی به منتقدان اسرائیل دیگر کارایی ندارد
  3. برگزاری نشست جهان عاری از خشونت و افراط‌گری از نگاه مولانا در اندونزی
  4. آسیب شناسی جهانی سازی با مدل جهانی گرایی مهدویت
  5. راههای علمی و عملی مبارزه با سلفی گرایی تکفیری/ چه نوع از سلفی گرایی به کشت و کشتار مردم می رسد

پارک علم و فناوری قم

zohur