۱۷ مرداد ۱۳۹۳ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


دکتر احد فرامرزقراملکی، استاد فلسفه اخلاق دانشگاه تهران در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به اینکه ضرورت توجه به اخلاق حرفه ای در جامعه ما چیست؟ پیشرفت اخلاق حرفه ای در جامعه به چه اندازه بود، گفت: هر دو سؤال، سؤال بزرگی است، البته جواب هر دو سؤال در کتاب اخلاق حرفه ای که به عنوان اولین کتاب در این زمینه به چاپ رسیده موجود است. جلد چهارم این کتاب با بازنویسی تقریبا کاملی تیرماه ۹۳ به بازار آمد که مفصل شرح داده است.


مؤلف کتاب اخلاق حرفه ای با بیان اینکه قوام اجتماعی و رشد و بالندگی جامعه در گرو مناسبات اخلاقی ما در درون و بیرون جامعه است، تشریح کرد: پیشرفت جامعه در عرصه سیاسی، اقتصادی، تجاری و حرفه های اجتماعی در گرو رشد اخلاقی و سلامت اخلاقی جامعه است. به ویژه در سازمانها، اخلاق پتانسیلی دارد که می تواند بهره وری را افزایش دهد. رعایت و اجرای اخلاق حرفه ای می تواند مدیریت تعارض را بهینه و تهدیدها را به فرصت تبدیل کند و باعث افزایش کار گروهی و تیمی می شود.


وی افزود: جامعه ما در مقیاس بسیار بزرگی از بی اخلاقی ها در حرفه ها لطمه دیده است. بسیاری از شهروندان ما صدمات تلخ ناشی از اخلاق گریزی را تجربه کرده اند. به همین دلیل امروزه گرایش و تشنگی به اخلاق در شهروندان وسازمانها رو به افزایش نهاده است.


قراملکی تصریح کرد: ضرورت اخلاقی سازی در حرفه را می توان با استناد از آیه ای از سوره بقره بیان کرد. این آیه می فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى» ای ایمان آورندگان صدقه های خود را با منت و آزار باطل نسازید. امروز اگر سازمانها در ارائه خدماتشان شیوه غیراخلاقی داشته باشند این خدمات باطل و به جای خدمات صدمات جایگزین می شود. این صدمات مانع رشد منفی جامعه در سیر تکامل و رشد اخلاق حرفه ای می شود. جامعه کنونی ما در بخش خدمات دولتی و یا خدمات صنعتی و تجاری نیاز مبرمی به بهینه سازی اخلاقی در ۳ سطح منابع انسانی، فرآیندها و نظام های حرفه ای دارد.


مولف کتاب “اخلاق سازمانی” در پاسخ به اینکه وضعیت پیشرفت اخلاق حرفه ای در جامعه چگونه است، تشریح کرد: پاسخ به این سؤال چون همراه با ارزش داوری است، نیاز به دقت و استدلال دارد، اما پاسخ اجمالی این است که امروزه به ضرورتها بیشتر پرداخته ایم. از این رو مدیران سازمانهای کسب و کار، مدیران مراکز علمی و سایر مدیران در سطوح مختلف در پی رشد اخلاقی سازمانها هستند. این حرکت سازمانی در اوایل راه خود است و در این راستا به شتاب و سخت کوشی بسیار نیاز دارند.


وی افزود: تدوین سندهای اخلاقی مرحله نخست این حرکت است که در بسیاری از سازمانها به صورت نظام مند و روشمند ایجاد شده ست، اما در گامهای بعدی آموزشهای اثربخش اخلاق برای شهروندان و ممیزی اخلاقی فرآیندها و نظامهای حرفه ای است. باید در تولید دانش و توسعه عملی این گامها تلاش کنیم.


وی در ادامه سخنانش تصریح کرد: به عنوان مثال فرض کنیم امروزه مدیران به این دانش رسیده باشند که برای انتخابات شایستگیهای اخلاقی لازم برای آن منصب را اندازه گیری کنند مثلا مدیران دستگاه برای انتصاب قاضی قبل از جذب بخواهند شایستگیهای اخلاقی لازم را سنجش کنند یا مدیران بانکی برای انتصاب مدیر بانک فضیلتهای اخلاقی لازم را بسنجند. هنوز در کشور دانش کافی برای این سنجش را نداریم و در این باره تجربه و الگویی نساخته ایم. در زمینه این دانش باید دانشگاه ها و مراکز علمی و حوزه های علمیه فعالیت کنند و راه را برای این سنجش باز و دانش آنرا فراهم نمایند.



قراملکی افزود: همچنین در توسعه اخلاق در زمینه های تخصصی همچون اخلاق کشاورزی، اخلاق اقتصادی، اخلاق خدمات عمومی، اخلاق در مدیریت شهری قدمهای جدی باید برداشته شود. اعضای شورای شهرها در تمام شهرها می توانند در انتخاب شهردار بحث طرح رشد اخلاقی را جدی گرفته و اجرا نمایند و از شهرداران مطالبه کنند که برای رشد اخلاق در مدیریت شهری چه کرده اید؟ در واقع این کاستی ها هنوز وجود دارد و می توان آن را پیگیری کرد.


این استاد دانشگاه در راستای چگونگی رسیدن به دانش تخصصی اخلاق حرفه ای بیان داشت: به عنوان مثال امروز در دنیا برای آموزش اثر بخش اخلاق در حوزه های مختلف حرفه ای برخی دانشگاه ها توسعه علمی پیدا کرده اند حتی در سطح دکترای تخصصی آموزش اخلاق برای بزرگسالان رشد کرده است و کتابهایی نیز نوشته شده است. فورمولها و مدلهایی طراحی شده است. امروزه مراکز علمی، سازمان ها و دانشگاه های ما به شدت به این علوم وفنون نیاز دارند.


وی یادآورشد: در اخلاق پزشکی اقدامات خوبی صورت گرفته است هر چند این قدم های اول است اما به انصاف و به نسبت قدم های خوبی بوده است. همچنین آمار گسترش اخلاق حرفه ای در سازمان ها با آمار فزاینده ای روبرو است واین نشان دهنده نیاز به اجرای اخلاق حرفه ای است.


قراملکی در پاسخ به این سؤال که چه موانعی بر سر راه اجرای این طرح است، تشرح کرد: نگرانی این است که عوام زدگی، خوددرمانی و ساده انگاری و توجه نکردن به اینکه اخلاق حرفه ای یک دانش تخصصی است و بدون داشتن تخصص امکان رشد اخلاقی وجود ندارد. عدم توجه به این نکات ممکن است مانع توسعه و اجرای صحیح اخلاق حرفه ای در جامعه شود.


وی در پایان سخنانش اظهارداشت: اخلاق مشتی پند و پیمان نیست. اخلاق دانش، پیشگیری و بهبود رفتار در حوزه های مختلف حرفه هاست و این نیاز به توسعه علمی دارد که لازم است در حوزه های علمیه و دانشگاه ها پیگیری، تحقیق و تدریس شود.

مطالب مرتبط :
  1. مدیر مرکز رشد علوم انسانی : توسعه شهری نیازمند خلاقیت و نوآوری است
  2. راهنمای اخلاق منتشر شد
  3. نتیجه‌گرایی اخلاقی در غرب فراگیر شده است/ اخلاق کانتی مناسب غرب کنونی
  4. ورع، اجتهاد، عفت و سداد منشور اخلاقی اخلاق زمینه ساز است
  5. توسعه اقتصادی زیرساخت توسعه سیاسی قلمداد می شود/نقد نگاه غرب به دانش

پارک علم و فناوری قم

zohur