۱۲ خرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، تبلیغ از عناصری تشکیل می شود که مفهوم آن را عینیت می بخشد. این عناصر عبارتند از “پیام دهنده، پیام گیرنده و پیام” که بدون اینها پیام رسانی تحقق نمی پذیرد. بحث در این است که آیا عناصر دیگری هستند که به عنوان عناصر اساسی در تحقق خارجی تبلیغ دخیل باشند؟ برخی ابزار تبلیغ را بر عناصر فوق الذکر افزوده اند، بدان جهت که بدون آن رابطه بین پیام دهنده و پیام گیرنده تحقق نمی پذیرد. برخی دیگر “تاثیر پیام” را نیز افزوده اند، چرا که تحقق تبلیغ به تاثیر آن است. استاد شهید مطهری “روش و شیوه” را یکی از مهمترین ارکان تبلیغ شمرده اند.


درخطابه ارسطو به سه رکن “گوینده، گفتار و مخاطب” اشاره شده است و در جامعه شناسی رسانه های همگانی به پنج جزء ارتباط توجه شده است؛ دیدگاههایی که طی مدت طولانی تا سالهای ۱۹۴۰ بر جامعه شناسی ارتباطی حکومت می کرد در پنج پرسش “هارولدلاسول” خلاصه می شده است. “کی، چه می گوید، در چه کانالی، به کی و با چه تاثیری؟”. اکثر کارشناسان تبلیغ اتفاق نظر دارند که عناصر تبلیغ عبارت است از پیام دهنده و مبدا پیام، پیام گیرنده، پیام و محتوا.


پیام دهنده یا مبلغ

پیام دهنده یکی ازعناصر تبلیغ و پیام رسانی است. پیام دهنده نخست پیامی را منظور داشته و با ارزشی که بر اساس فرهنگ و تفکر خویش، برای پیام خود قائل است، سعی دارد آن را به دیگران منتقل کرده و گسترش دهد. پیام دهنده با ابزار تبلیغ فرق دارد. ابزارها مانند روزنامه، رادیو، تلویزیون فیلم، کتاب و حتی ابزارهای انسانی وسیله ای هستند در دست پیام دهنده و از خود انگیزه ای ندارند، در حالی که فرد یا گروه یا نهاد تبلیغی با انگیزه و هدفی که دارد به کار تبلیغی دست می زند و در این جهت میان مبلغان تفاوتی نیست.


تبلیغ اعم از دینی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، فکری، اخلاقی و غیره بالاخره آرمانی را تعقیب می کند که پیم رسان حامل این آرمان ممکن است مشخص و آشکار باشد و ممکن است پنهان و نامشخص باشد. قداست عمل مبلغ را نیز همان ایده و آرمان معین می کند و بهایی در خور آن در کفه سنجش می نهد.


پیام دهنده فرد یا گروه یا نهادی است که سعی دارد فکر، عقیده یا رفتاری را با ابزار خاص به دیگران منتقل نموده و بدین وسیله در مخاطب یا مخاطبین دگرگونی ایجاد می کند.


پیام گیرنده

دومین عنصر تبلیغ، مخاطب و “پیام گیرنده” است، زیرا اگر مخاطبی نباشد که پیام را دریافت کند تبلیغ و پیام رسانی معنی پیدا نخواهد کرد. از آن نظر مبلغ به کار تبلیغی دست می زند که می خواهد دیگران را شریک افکار و معتقدات خود سازد و گرنه، هیچ انگیزه و عاملی برای اظهار عقیده یا دعوت به مطلب مورد نظر وجود نخواهد داشت. بنابراین بحث از مخاطب و شناخت وی از مسائل مهم باب تبلیغ به شمار می آید. مخاطب کیست؟ فرد است یا گروه؟ در چه شرایط جغرافیایی زندگی می کند؟در چه محیطی تربیت شده؟ خاستگاه خانوادگی اش چیست؟ در چه مرحله ای از رشد فکری و فرهنگی است؟ چه اندازه ظرفیت و زمینه دارد؟ شرایط اجتماعی و افکار عمومی محیط وی چگونه است؟ از نظر روانی به چه چیز گرایش و دلبستگی دارد؟ چگونه می توان وی را به پیام  توجه داد یا علاقمند ساخت؟ و دهها نکته دیگر از این قبیل در رابطه با پیام گیرنده قابل طرح است.


پیام و محتوای پیام

سومین عنصر تبلیغ “پیام” است. پیام عبارت است از اعتقاد، اندیشه یا گرایشی که پیام دهنده قصد انتقال آن را به پیام گیرنده دارد. پیام در تعابیر اسلامی همان “رسالت” است که پیام آوران الهی آن را ابلاغ نموده و مردم را به پذیرش آن فرا می خوانند.


بی شک هر مکتب یا جریان اجتماعی نیز پیامی دارد و هر نوع تبلیغی خواه با زبان، نگارش، فیلم، سرود، نمایش، خطابه، نقاشی، هنر و هر ابزار و وسیله دیگری صورت پذیرد، بدون پیام نیست. “پیام روح تبلیغ” است و اگر این روح نباشد تبلیغ مفهوم ندارد و پیام بار تبلیغ است که هر جا به گونه ای به نمایش گذاشته می شود.


در نتیجه پیام چیزی است که به وسیله مبلغ یا نهاد تبلیغی القا می شود و این ممکن است بار سیاسی، اعتقادی، اخلاقی، اقتصادی، علمی، مکتبی و غیر اینها را داشته باشد. ارزش و تفاوت پیام ها در همین عناوین نهفته است و نیز در محتوا و اهداف،انگیزه ها و آثار آن.

مطالب مرتبط :
  1. جایگاه معرفت و شناخت در تبلیغ/ اساس تبلیغ اسلامی حجت و برهان است
  2. چه نوع تبلیغی ارزشمند است/ تبلیغ باید قدرت تشخیص و انتخاب مخاطب را بالا ببرد
  3. نقش روانشناسی در پیشبرد تبلیغ/ نمونه قرآنی توجه به روانشناسی تبلیغ
  4. رابطه تبلیغ با آزادی/ تفاوت پروپاگاندا با تبلیغ سالم
  5. کارگاه «معنای آئینهای ادیان (بودایی، زرتشتی، یهودیت، مسیحیت، اسلام) در ارتباط با مرگ» برگزار می شود

پارک علم و فناوری قم

zohur