۵ مرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، مرگ به معنای مردن و بی جان شدن موجود جاندار است و همانگونه که در زبان عرب به زمینهای مرده و غیرقابل کشت”موات” می گویند به مرگ هم موت می گویند. وفات یعنی به طور کامل دریافت شدن، مترادف”موت” نیست، زیرا موضوع موت، بی جان شدن جسم است و موضوع وفات، دریافت شدن”روح” است. اینکه گاهی موت و وفات را یکی می دانند نه به علت ترادف این دو واژه است، بلکه به علت ملازمت این دو با هم است، یعنی لازمه انتقال روح از عالم مادی به عالم ملکوت، موت و مرگ جسم است. تا جسم نمیرد روح به نشئه اصلی خود یعنی ملکوت بر نمی گردد. پس موت حد فاصل دو حالت روح است؛ روح به هنگام تعلق به عالم ماده زمین و روح به هنگام عروج به عالم ملکوت.


قرآن کریم درآیه ۲ سوره ملک در مورد فلسفه خلقت، مرگ را چنین بیان می فرماید: همان که مرگ و زندگی را پدید آورد تا شما را امتحان کند که کدامتان نیکوکارترید و او است عزّتمند و آمرزگار.


مرحوم “طبرسی” در تفسیراین آیه می گوید؛ مقصود از خلقت موت این است که بنده به وسیله صبر در برابر تلخی مرگ خداوند را بپرستد و مقصود از مرگ زندگی “حیات” این است که بنده به وسیله شکر در برابر نعمت حیات، به کار بندگی بپردازد.* با این بیان ترس از مرگ یک توهم بی اساس بیش نیست، اکثر کسانی که ازمرگ می ترسند، علتش این است که روح آنها رشد نیافته و ماهیت خویش را که موجودی جاودانی است درنیافته اند و اگر در زبان ائمه معصومین و کملین، ترس از مرگ مشاهده می شود، به خاطر لوازم و تبعات مرگ است نه خود مرگ به معنای نیستی.


اینان کسانی هستند که به جای پیمودن راه کمال در راستای اطاعت از فرمان خداوند،دل به زخارف دنیا و خواسته های جسمانی و مادی مشغول داشتند و روح آسمانی آنها به قدری به نشئه زمینی خو گرفته که لحظه مرگ را که لحظه مفارقت روح از ماده است، تلخ ترین و وحشتناک ترین لحظات زندگی خود تلقی نموده اند.فرار از مرگ،بر خلاف تصور بسیاری از ما،عدم معاد نیست،زیرا معاد جاودانگی انسان را مطرح می سازد،بلکه علتش این است که انسان سرگرم به دنیا تصور می کند که آن حیات جاودانی همین حیات فعلی است. لذا مرگ را خط پایان حیات خویش می داند. انسان فراری از مرگ، اگر باور کند که مرگ یک تحویل و تحول است از خود مرگ نخواهد ترسید، بلکه خوفش از تبعات آن است.


قوم بنی اسرائیل، ترس و فرارشان از مرگ به خاطر عدم اعتقاد به معاد نبود، آنها دائما به رخ مسلمانان می کشیدند که این ماییم که زندگی اخروی به طور خالص و در بست در اختیار ماست.ترس آنها از مرگ به خاطرحرص وولعشان به دنیا بوده و از اینکه مرگ آنها را از متعلِّقاتشان جدا می سازد نگران بودند و هستند.


فکر مردن همواره بشر را رنج داده و همواره از خود می پرسد چرا پس از این زندگی شیرین مرگ تلخ وجود دارد؟ چرا به دنیا آمدم و چرا باید بروم؟ یکی از علل پیدایش بدبینی های فلسفی، ناخشنودی از مرگ است. فیلسوفان بدبین حیات و هستی را بی هدف و پوچ انگاشته اند و دچار حیرت و سرگردانی گشته اند.تا آن اندازه که به فکر خودکشی افتاده اند و اگر دست به انتحار نزده اند به قدری به اندام جهان و حوادث آن پوزخند زده اند که به مرگ زودرس رسیده اند و یا برآلام و مصائب بشر گریسته تا مرده اند. ذو النون مصری و دموکریت یونانی، فیلسوفان خنده و گریه، از این فلسفه دانان بوده اند.


از ویژگی های انسان ترس از مرگ است. حیوانات درباره مرگ نمی اندیشند. آنچه در حیوانات دیده می شود، غریزه فرار از خطر و میل به حفظ حیات است. البته علاقه به بقا و عشق به زندگی، از خصایص جدا نشدنی موجودات به شمار می رود، ولی آدمی غیر از علاقه به حفظ حیات خویش آرزوی خلود نیز دارد. او می خواهد به حیات ابدی دست یابد و جاودان و ماندگار بماند. از این رو با تمام توان با عوامل پیری و مرگ می جنگد و برای دستیابی به چشمه حیات می کوشد.


ابدیت خواهی منوط به تصور ابدیت است و اندیشه جاودان زیستن از مختصات انسان است. بدین دلیل خوف و هراس از مرگ همواره فکر او را مشغول کرده و وی را به کوشش در کشف اسرار حیات و بقای آن واداشته است.


در نتیجه کسی که در نشئه دنیوی روح خود را به خداوند مشغول داشته از اینکه جاذبه های زمینی و مادی او را از اتصال به خداوند باز می دارد برای رسیدن به مرگ لحظه شماری می کند این جاذبه به قدری شدید است که آنها وا می دارد برای یک لحظه هم که شده از پذیرش مرگ کراهت به خرج دهد. خلاصه کلام اینکه آرزوی مرگ، آرزوی فنا نیست بلکه آرزوی حیات جاودانه آنهم حیات طیبه و سعادتمندانه است و یک امر فطری و جبلّی است.    


——————-

* بحار الانوار، ج ۶، ص ۱۱۶

مطالب مرتبط :
  1. حقیقت انسان از دید قرآن/ پس از مرگ چیزی از حقیقت انسان در زمین نمی ماند
  2. منطق قرآن درباره رابطه انسان با دنیا/ چرا خدا دو دل به انسان نداده است
  3. چرا انسان به خدا و دین نیاز دارد/ بررسی حس کمال طلبی انسان
  4. پیوند انسان با خدا در رمضان تقویت می شود
  5. هویت انسان در گرو نیایش و دعاست/ تعبیر آیت الله بهجت از مفاتیح الجنان چه بود

پارک علم و فناوری قم

zohur