۸ بهمن ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


حجت الاسلام و المسلمین محسن غرویان عضو هیئت علمی جامعة المصطفی(ص) در مورد سخنان آیت الله جوادی آملی در دیدار با رئیس سازمان تبلیغات اسلامی که گفتند حوزه و دانشگاه باید به تعلیم و تعلیل بپردازند و مسئول این دو موضوع هستند به خبرنگار مهر گفت: فرمایش آیت الله جوادی آملی احتیاج به تفسیر بیشتری دارد. تعلیم به معنای آموزش دادن است. ما در دانشگاه و حوزه بیشتر تعلیم داشته ایم و نه تعلیل. یعنی همان بحث فلسفه ورزی و فلسفه خوانی است. یعنی علمی را اساتید از گذشتگان آموخته اند و به دانشجویان منتقل می کنند ولی تعلیلی یعنی علت یابی و سبب یابی و به یک معنا همان فلسفه چیزی را دانستن نداریم.


وی تصریح کرد: واژه فلسفه وقتی به یک علم یا یک کار اضافه می شود به معنای علت یابی است مثلاً از کسی می پرسیم که فلسفه این کار تو چیست یعنی علت و ریشه و منشأ و انگیزه کارت چه بوده است. منظور حضرت جوادی آملی هم همین است که حوزه و دانشگاه به ظواهر اکتفا نکنند. برای مثال در بحث های علّی چه در علوم تجربی مثل فیزیک و شیمی و گیاه شناسی و زیست شناسی چه در علوم دینی مثل فلسفه و کلام و الهیات و چه در علوم اجتماعی مثل جامعه شناسی و روان شناسی که باشد باید اساتید حوزه و دانشگاه به علت ها برسند. 


این محقق و پژوهشگر مسائل فلسفی تصریح کرد: یک قاعده کلی در فلسفه و منطق داریم عبارت عربی شیخ الرئیس این است «ذوات الاسباب لاتُعرف اِلّا باسبابها» یعنی چیزهایی که دارای سبب و اسباب هستند شناخته نمی شوند مگر اینکه علت آنها شناخته شود. منظور حضرت آیت الله جوادی آملی اشاره به همین قاعده است. یعنی می خواهند بفرمایند در حوزه و دانشگاه باید به سبب پدیده ها پرداخت و علت آنها را شناسایی کرد. ایشان حتی در بحث جهان شناسی و بومی کردن علم و اسلامی کردن علوم معتقدند انسان قبل از اینکه علم به پدیده های عالم داشته باشد علم به علت آنها دارد. یعنی علم به خداوند دارد، علم به خداوند، یعنی علم علت العلل، فطری است. اگر ما چه در علوم تجربی چه علوم انسانی اگر به علت ها بپردازیم در حقیقت به خداشناسی هم می رسیم.


عضو هیئت علمی جامعة المصطفی(ص) العالمیه عنوان کرد: حوزه و دانشگاه در این جهت کم کاری کرده اند و اگر ما درحوزه و دانشگاه ها به فرض یک عالم، طبیب، جانور شناس یا گیاه شناس که پدیده های زیستی را مطالعه می کند تعلیل هم بکند و به علت دست پیدا کند در حقیقت به خدا می رسد و دست پروردگار در همه پدیده های عالم را مشاهده خواهد کرد.


غرویان در مورد اینکه آیت الله آملی فرمودند در جامعه ما تکرار جای تعلیم و تبلیغ جای تعلیل نشسته است هم یادآورشد: تکرار جای تعلیم نشسته یعنی اینکه کسی مطلب جدیدی ندارد. حرفهای گذشتگان مرتب توسط اساتید تکرار می شود. اتفاقاً این مسئله یک درد بزرگی است که حرف نویی زائیده نمی شود. الان در ابعاد مختلف علمی چه در حوزه و چه در دانشگاه بعد از انقلاب یک نظریه و تئوری تازه ای نداشته ایم. فیلسوفان همه نظریات ملاصدرا را تکرار می کنند و کتاب اسفار را حاشیه می زنند و شرح می دهند در علوم تجربی هم همینطور هستیم. حضرت جوادی آملی فرموده اند که هر ۵۰ سال یکبار باید نظریه جدیدی مطرح شود ولی پس از ۵۰ سال که علامه طباطبایی بدایه الحکمه و نهایه الحکمه در فلسفه را نوشته اند حرف نویی و مقایسه ای که باید داشته باشیم نداشته ایم. دانشجویان و طلبه ها باید با آخرین نظریات روز آشنایی داشته باشند ولی تکرار جای تعلیم نشسته یعنی علم جدید تولید نمی شود.


 این نویسنده و محقق در مورد اینکه تبلیغ جای تعلیل نشسته است هم گفت: یعنی بیشتر حرفها خطابه ای شده است. تحلیل به معنای تفسیر و موشکافی و تعلیل به معنای علت یابی در حرفها نیست. همه می خواهند تبلیغ کنند و مطلب را به مخاطب برسانند. این بحث ها می شود بحث های کتابی و منبری که در آن هیچ چیزی تولید نمی شود.


وی در مورد اینکه آیت الله جوادی آملی عدم عقلانیت در جامعه را باعث این وضعیت دانسته ، وجود عقلانیت برای جامعه تا چه اندازه مهم است یادآورشد: عقلانیت همان منبع تولید فکر و اندیشه است عقلانیت مبدأ و منشأ فلسفه ورزی است. عقل مثل چشمه ای می ماند که همیشه می جوشد و آب از آن فوران می کند عقل انسان هم هیچ وقت راکد نیست همیشه مطلبی نو و حرف تازه دارد. باید از این چشمه استفاده کنیم. منظور ایشان همین است که تعقل و فلسفه ورزی بین اهل تعقل باید به شکل جریان مستمری همیشه وجود داشته باشد.


غرویان  تصریح کرد: زمینه های عقلانیت را باید در جامعه فراهم کنیم باید فضاهایی فراهم کرد که مناظرات علمی و آکادمیک بصورت خیلی منطقی در دانشگاه ها و شهرهای ما جاری و ساری شود.این یکی از وظایف سازمان تبلیغات اسلامی است که از صاحبان فکر و اندیشه چه در حوزه و چه در دانشگاه استفاده کند تا با هم بنشینند و هر صاحب اندیشه ای نظریات خود را ارائه دهد . دنیای امروز دنیای تبادل اندیشه است و دولت جدید هم فضا و شعار عقلانیت سرداده است. سازمان هایی مثل سازمان تبلیغات و وزارت ارشاد و وزارت علوم باید کمک کنند این عقلانیت که مد نظر حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی است بسترهایش در جامعه فراهم بشود. نه اینکه فضای امنیتی و فضای خوف و بایکوت در جامعه ایجاد کنیم که هرکسی جرأت نکند حتی در حوزه و دانشگاه که محل زدن حرف نو و نظریات جدید است حرف تازه ای بزند. البته کسانی هم باید باشند که حرفهای تازه را نقد کنند و منتقد حرفها باشند.

مطالب مرتبط :
  1. وحدت حوزه و دانشگاه با تعلیم همراه تزکیه حاصل می شود/ جدایی حوزه و دانشگاه خواست استعمار
  2. عقلانیت حاکمان جامعه را به سوی عقلانیت پیش می برد/ سه راهکار بالابردن عقلانیت در جامعه
  3. زمینه های خرافات دینی در جامعه/ ذهنیت سازی نسبت به مسائل دینی وظیفه اندیشمندان است
  4. "داوری" زمینه تفکیک تکلم از وراجی را برای ما فراهم ساخت
  5. نبویان: وحدت حوزه و دانشگاه یعنی اسلامی شدن دانشگاه ها/حبیبی: اسلامی کردن دانشگاه اخراج استاد و دانشجو نیست

پارک علم و فناوری قم

zohur