۱۱ خرداد ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


در هر یک از ادیان الهی و خدامحور، انسانهایی را می یابیم که ظرفیت وجودی بالا و خاصی دارند و رابطه آنها با خداوند متفاوت با دیگران است. در واقع این افراد، برگزیدگان خداوند به شمار می آیند. در ادیان توحیدی پیامبران از این مقام برخوردارند و واسطه میان خداوند و سایر انسانها به شمار می روند. در حقیقت، پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) و اولیای الهی بهترین الگوهایی هستند که انسان ها می توانند از وجود آنان در مسیر رشد و تکامل خود بهره ببرند. این ارتباط با زیارت تحقق می یابد. زیارت قبور اولیای الهی ما را به شناخت بیشتر آن بزرگواران و الگوبرداری از رفتار، منش و خلق و خوی آنان رهنمون می سازد و روح و جان آدمی را صیقل و صفا داده، از کدورتها و ناپاکی ها رهایی دهد.


بیان مسأله


باورهای شیعی آموزه های ناب اسلام محمدی است که توسط ائمه معصومین(ع) تبیین شده است. «زیارت» یکی از مفاهیم اساسی در باورهای شیعه است و ظرفیتی بالقوه و غنی را در ابعاد مختلف ایجاد نموده است. شناسایی این ابعاد و ظرفیت، بالقوه و ضروری است و بالفعل کردن بخشی از آن تأثیر بسزایی را در پی دارد.


یکی از هدفهای طرح توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع) نیز بالفعل نمون بخشی از این ظرفیت عظیم است. شناخت ابعاد و وضعیت موجود، از ضروری ترین کارهایی است که باید انجام گیرد. در این راستا، گردآوری، مطالعه و تحلیل مستندات مفهوم زیارت، امری لازم و اجتناب ناپذیر است و کمکی بزرگ به پژوهشگران و نخبگان این حوزه خواهد کرد. از این رو، پژوهش حاضر بر آن است که به گردآوری، مطالعه و تحلیل مستندات مفهوم زیارت بپردازد.


این مقاله گزارشی است از طرح پژوهشی با عنوان گردآوری و مستندسازی اسناد و منابع علمی، پژوهشی در مباحث نظری محتوایی زائر و زیارت(با تأکید بر زیارت امام رضا(ع) که پس از گردآوری مستندات و منابع علمی و پژوهشی، مورد مطالعه قرار گرفته و تحلیل آن ارائه خواهد شد.



روش پژوهش


پس از شناسایی مراجع معتبر از قبیل مراکز علمی، پایگاه های اطلاعاتی و کتابخانه ها، جستجوی منابع در قالبهای مختلف و در پایگاه های مربوط آغاز و اطلاعات منابع مربوط استخراج شد.


به منظور تحلیل اطلاعات گردآوری شده، از روش تحلیل مضمون استفاده شده است و با توجه به اینکه پژوهش در راستای اهداف طرح توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع) انجام شده است، از واحدهای مضمونی طرح جهت تحلیل منابع استفاده گردید.


تدوین اصطلاح نامه


از هدفهای بارز طرح انجام گرفته، بازیابی اطلاعات مرتبط با موضوع زیارت بوده است. بازیابی اطلاعات عبارت است از اعمال، شیوه ها و رویه هایی برای بازیابی اطلاعات ذخیره شده در جهت تهیه اطلاعات حول موضوعی معین. برای رسیدن به این مهم و با توجه به اهمیت جامعیت و مانعیت مطلوب بازیابی اطلاعات نیاز است تا ذخیره اطلاعات براساس مبنا و اصولی انجام گیرد.


یکی از زیرساختهای مهم ذخیره اصولی و علمی اطلاعات، وجود اصطلاح نامه برای نمایه سازی مدارک است. اصطلاح نامه در واقع وسیله ای برای مهار کردن واژه هاست و در برگرداندن زبان طبیعی مدارک است.


هر چند در این طرح کوشیده شده تا واژگان یکسانی استفاده گردد، با این حال استانداردی برای انتخاب کلید واژه ها و همچنین نمایه سازی وجود نداشت. مشکلی که در این طرح درباره نبود اصطلاح نامه و انتخاب واژگان طبیعی برای کلیدواژه ها و نمایه در مورد طرحهای دیگر نیز صدق می کند، بازیابی اطلاعات را دچار مشکل می کند و برای پژوهشگران این حوزه مشکلات و سردرگمی فراوانی را به وجود می آورد، لذا پیشنهاد می گردد اصطلاح نامه ای تخصصی در حوزه زیارت تدوین شود، تا مشکلات فوق مرتفع و به اثربخشی بیشتر طرح زیارت منجر گردد.*


* مقاله تحلیل اسناد و منابع علمی، پژوهشی در مباحث نظری محتوایی زائر و زیارت تألیف رمضانعلی ایزانلو و سید جمال حقیر سادات منتشر شده در کتاب مجموعه مقالات نقش زیارت در توسعه گردشگری دینی.

مطالب مرتبط :
  1. معاون علمی و پژوهشی معاونت علمی ریاست جمهوری: تجاری سازی علوم از وظایف علوم انسانی است
  2. بررسی سوغات فرهنگی زائر رضوی؛ راهبردها و راهکارها
  3. بهره گیری از مهندسی فرهنگ دینی در توسعه کمی و کیفی زیارت
  4. غفلت از برنامه و تحلیل در جامعه تسخیری
  5. مدیرموسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران:ظرفیت های نخبگان باید به ایده و محصول شاخص تبدیل شود

پارک علم و فناوری قم

zohur