۹ شهریور ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، “نیت” عبارت است از قصد و اراده ای که انسان را به کاری تحریک کند. از محقق طوسی نقل شده که نیت قصد انجام دادن فعل است و آن، واسطه بین علم و عمل است، زیرا تا چیزی دانسته نشود، ممکن نیست قصد شود و تا قصد نشود، اجرا نگردد و چون هدف انسان رسیدن به مقصد معین، یعنی خداوند تعالی است، بنابراین باید هدف او، شامل قصد نزدیک شدن به خدا باشد.


به هر حال بهتر است به آیات و روایات توجه داشته باشیم؛ خداوند متعال می فرماید؛ بگو هر کس،طبق روش و خلق و خوی خود عمل می کند. شاکله، طبیعت و سرشت است. در بعضی از روایات،این کلمه، تفسیر به نیت شده است شاید به این جهت که نیت از آن سرچشمه می گیرد. بنابر این معنا آیه چنین خواهد بود؛ مبنای عمل هر کسی نیت اوست که از طبیعتش سرچشمه می گیرد. پس، نیت پایه و ملاک کارها است و دخالت کامل در زشتی و زیبایی و خوبی و بدی آنها دارد. این همان چیزی است که روایات این باب درصدد بیانش می باشند.


هیچ قول و عملی نیست مگر با نیت و هیچ نیتی نیست مگر با اصابت سنت، یعنی فقط قول و فعلی صحیح است و به آن پاداش داده می شود،که به خاطر خدا و امید او و خشنودیش، یا طلب پاداش و یا خلاصی از مجازات انجام داده شود. معنا اصابت سنت همین است.


نیت مومن بهتر از عمل او و نیت کافر بدتر از عمل او است.برای این روایت سه معنا گفته شده است؛


الف- نیت در این جا به معنا اعتقاد و ایمان است و ایمان بهتر از عمل خارجی است، چنانچه کفر قلبی نیز بدتر از فسق عملی است.


ب-نیت خیر، از مومنی که قدرت به انجام عمل ندارد، بهتر از عمل با قدرت است، چرا که نیت، فقط برای خداست در حالی که عمل، چه بسا ریا و مانند آن باشد. کافر نیز قصد انجام گناهانی بیش از آنچه که موفق به انجامش می شود دارد.


ج-چون نیت یک امر قلبی است و اغراض نفسی و دنیوی فراوانی در آن دخالت می کنند و خالص کردن،تصفیه و پاک سازی آن،به طوری که چیزی غیر از رضای خدا در آن دخالت نکند،بسیار مشکل است و فقط افراد خاصی به آن دست می یابند که آنان نیز مراتب زیادی دارند؛لذا با نظر به این که حسن عمل و کمال آن،از حسن و کمال نیت سرچشمه می گیرد معلوم می شود که طبیعت جوهر نیت با طبیعت عمل،متفاوت است و نیت خیر،اصالتا نیکوست و عمل خیر به تبع آن. از این بیان زشتی نیت کافر نسبت به عمل او نیز دانسته می شود.معانی دیگری نیز در این مورد گفته شده است.


مردم در روز قیامت،طبق نیتشان بر انگیخته می شوند.به این معنا که نوع برانگیخته شدن، بستگی به اصول عقاید دارد. عده ای مومن، عده ای کافر و عده ای منافق، آنچنان که نیتشان می باشد با این که مردم بر انگیخته می شوند و جزای اعمالشان را طبق نیتشان در آن اعمال می بینند.


عبادت خدا به خاطر پاداش، عبادت تاجران و طمع کاران است،که اگر طمع داشته باشند عمل می کنند و الا عمل نمی کنند. عبادت به خاطر ترس و خوف از جهنم، عبادت بردگان است که اگر نترسند، عمل نمی کنند .عبادت خدا به خاطر این که او لایق پرستش است و به جهت سپاسگزاری در مقابل نعمت هایی که به بندگان ارزانی داشته، عبادت آزادگان است.


ممکن است از عبارت عبادت تاجران گمان شود که اگر عبادت،به خاطر بهشت و یا نجات از جهنم انجام شود،باطل است.اما چنین نیست، چرا که بسیاری از مردم نمی توانند خدا را به خاطر رسیدن به او و این که او لایق پرستش است بپرستند زیرا آنها خدا را فقط به عنوان صاحب بهشت،صاحب جهنم و صفاتی از این قبیل می شناسند.بهشت را به خاطر می آورند و برای رسیدن به آن عبادت می کنند جهنم را به یاد می آورند و برای فرار از آن،عبادت می کنند.


آنان معتقد نیستند که طبیعت اعمال،بدون ارتباط به خدای تعالی،در برآوردن خواسته هایشان تاثیر دارد.بلکه بر این باورند که اختیار کامل در دادن پاداش و دفع مجازات در دست اوست.همین مقدار،در صحت عمل و اثر بخش بودن آن،کافی است چه آنکه خداوند متعال می فرماید؛ خدا را با بیم و امید بخوانید و همچنین؛آنها پیامبران در حال بیم و امید ما را می خواندند و این امر و ترغیب به عبادت با بیم و ترس و با طمع و امید است.حضرت علی(ع) پس از بازگشت از جنگ صفین در مورد اموالش پس از خود نوشت؛این چیزی است که بنده ای خدا، وصیت و حکم می کند به خاطر خشنودی خدا، تا او را وارد بهشت کند و از جهنم نجات دهد. اگر این کار درست نبود، آن حضرت انجامش نمی داد و به دیگران تلقینش نمی کرد.


کسی که کار خیر صرفا به قصد رسیدن به نتیجه دنیایی انجام دهد خداوند،آن نتیجه را درد نیا به او می دهد، اما در آخرت دچار آتش می گردد، زیرا خداوند فرموده؛ کسانی که زندگی دنیا و زینت آن را بخواهند نتیجه اعمالشان را در همین دنیا به طورکامل،به آنها می دهیم.


در نتیجه می توان گفت نصیب هرکس همان است که نیت کرده است. کسی که به نیت خدا و رسول او هجرت کرده، هجرت او، به سوی خدا و رسول است و کسی که به قصد دنیا هجرت کرده، هجرت او به سوی همان خواهد بود.

مطالب مرتبط :
  1. خدایا بچشان شیرینى یادت را/ همراهی با امام علی(ع) در قیامت؛ ثواب نماز امشب
  2. مسلمان باید در روز عید فطر خود را مورد محاسبه قرار دهد/ عید فطر قیامت کوچک است
  3. جستاری درباره علم دینی و دینی کردن علوم
  4. انسانها در حال از بین بردن یکدیگر هستند
  5. شرایط، مبطلات و مکروهات روزه/ فوائد و آثار روزه از منظر قرآن

پارک علم و فناوری قم

zohur