۷ تیر ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، علم سه پله و سه مرحله دارد. انسان همین که به مرحله اول آن می رسد مغرور می شود و تکبر می کند، معلوماتش در نظرش جلوه می کند، خود را از همه چیز و همه کس برتر و بالاتر می بیند. این مرحله مرحله علم بینی و خود بینی است تا به مرحله دوم می رسد. در این مرحله بر معلوماتش افزوده می شود. عظمت خلقت و آفرینش در برابرش نمودار می شود، خود را در برابردستگاه عظیم آفرینش کوچک می بیند و حالت تواضع در او پیدا می شود. در این مرحله مرحله واقع بینی و جهان بینی  است، از علم بینی به جهان بینی می رسد، به جای آنکه به معلومات خود نظر افکند به جهان نظر می کند و با آن معلومات جهان را اندازه می گیرد. تا آنکه قدم به مرحله سوم می گذارد.در این مرحله می فهمد که هیچ چیز نمی داند.


مرحله سوم، این مرحله مرحله بهت و حیرت است. در این مرحله همین قدر می فهمد که مقیاسهای فکری و شاقولهای فکری که او در کیسه فکر خود تهیه کرده کوچکتر و نارساتر از این است که بتواند جهان عظیم را با آنها متر کند و اندازه بگیرد. می داند و می فهمد که مقیاسهای علم و فکر او برای یک محیط محدود زندگی خودش فقط صحیح است به کار برده شود نه بیشتر.


غرور علم ناقص


همان طوری که انسان گاهی به مال خود مغرور می شود و جنون ثروت او را می گیرد، خیال می کند مال و ثروت که به چنگ آورده او را از همه چیز بی نیاز می کند و می تواند او را در دنیا مخلد سازد؛ یحسب ان ماله اخلده، می پندارد که ثروت موجب عمر جاوید اوست. یا گاهی به جاه و مقام خود مغرور می شود، جنون جاه و مقام بر مغزش مستولی می گردد، به طغیان و فساد در روی زمین می پردازد. همین طور هم گاهی غرور علم بر انسان مسلط می شود و یک نوع جنون بر او مستولی می کند، با این فرق که جنون ثروت و قدرت از ثروت زیاد و قدرت زیاد پیدا می شود و جنون علم از علم کم و ادراک ضعیف می گویند هر چیزی وجود ناقصش بهتر است از عدم محض، مگر علم که هیچ نداشتنش از ناقص داشتنش بهتر است، زیرا علم ناقص جنون آور و سکر آور و مست کننده است. البته مال و جاه هم جنون و سکرآورند، اما جنون اینها از زیادی پیدا می شود بر خلاف سکر علم و جنون علم که از کمی و نقص آن بر می خیزد نه از زیادی، و همین سکر و مستی منشا تکذیبهایی به حقایق می شود.


حدشناسی


هر کسی همان طوری که از لحاظ سم و اندام حدی و اندازه ای دارد، از لحاظ روح و عقل و علم هم حدی و اندازه ای و ظرفیتی دارد، بی حد نیست. انسان باید حد خود را بشناسد و از آن حد تجاوز نکند. “العالم من عرف قدره”؛ دانا کسی است که حد و اندازه خود را بشناسد. یعنی ممکن است یک نفر بسیاری از چیزها را در دنیا بداند، به بسیاری از مسائل ریاضی و طبیعی و اجتماعی احاطه داشته باشد،از همه جای دنیا با خبر باشد، از تاریخ با خبر باشد، از گذشته با خبر باشد، حد و اندازه بسیاری از اموررا بداند، ولی به یک مسئله جاهل باشد و آن مسئله حد و اندازه خودش است، روح خود و فکر خود را متر نکرده و اندازه نگرفته است. همه آن مسائلی که می داند در برابر این یکی که نمی داند هیچ است. این یک را ندانستن منشا هزار ندانستن دیگر می شود، منشا تکذیبها به حقایق مسلم آفرینش می شود،منشا غرورها می گردد.


دستگاه گیرنده فکری ما طوری ساخته شده که هر حقیقتی ولو در منتهای ظهور باشد، اگر نقطه مقابل و نقطه مخالفی نداشته باشد که آن دو را با هم مقایسه کند نمی تواند آن را بگیرد. همین یک جهت کافی است که سکر و غرور را از کله آدمی بیرون کند، ندانسته حقایقی را تکذیب نکند.خداوند متعال بشر را تنبیه می فرماید که همان طوری که در نظام جزیی زندگی زمین شما مردن و زنده شدن هست، هر تخمی و بذری که در یک فصل سال در زمین افشانده شود در فصل دیگری همان بذر رشد و نمو می نماید، در یک فصل به مناسبت آن فصل آن تخم جامد و افسرده و بی جان است، در فصل دیگر همان تخم به صورت زنده جاندار ظهور می کند، همین طور است در یک نظام کلی تر و یک تبدیل نشئه کلی تر و یک رستاخیز بزرگتری.


بر انسان لازم است قبل از هر چیزی حد فکری خود را از جنبه نوعی، یعنی از این جنبه که حد فکر بشر چقدر است،و همچنین از جنبه شخصی، یعنی میزان معلومات و اطلاعات شخصی خودش، به دست آورد و حدود توانایی خود را بیازماید و در همان حدود نفی و اثبات و تصدیق و انکار کند،آن وقت است که از خطا و لغزش مصون می ماند. 

مطالب مرتبط :
  1. اهمیت ارتباط درون خانوادگی/ دستورهای عالی اسلام درباره ارتباط انسان ها
  2. معاون علمی و پژوهشی معاونت علمی ریاست جمهوری: تجاری سازی علوم از وظایف علوم انسانی است
  3. بیستمین شماره مجله علمی پژوهشی جاویدان خرد منتشر شد
  4. نقش اعتماد در زندگی زناشویی/ بدگمانی انسان را تباره می کند
  5. رابطه اخلاق با عبادت/ چگونه تمام زندگی انسان خدایی می شود

پارک علم و فناوری قم

zohur