۱۵ دی ۱۳۹۲ موضوع: اخبار حوزه دین و اندیشه


به گزارش پارک علم و فناوری قم به نقل از مهر، مطالب کتاب محدود به دوره زمانی خاصی نیست و دوران کلاسیک تا معاصر اسلامی را دربر می گیرد. نویسندگان مقالات هریک به نوبه خود در مقالاتشان به بررسی وجوهی چند از ارتباط میان حقوق عمومی و اسلام پرداخته ند. در این میان ویراستار کتاب ،چیبلی ملت، در مقاله ای با عنوان «اسلام و دموکراسی» به واکاوی ارتباط میان اسلام و مردم سالاری در دوران کلاسیک و جهان معاصر همت گمارده است.


چیبلی مباحث خود را که در مقدمه کتاب گنجانده است وی چنین ارتباطی را با بررسی معنای مردم و حق مشارکت در امور عمومی تشریح نموده است. به باور وی حقوق اسلامی در دوران گذشته شرایطی ویژه برای اعطای حق مشارکت به شهروندان خود تجویز می نموده است که چنین نگرشی را می توان امروزه نیز در برخی از دیدگاه های فقهی و حقوقی در جهان اسلام مشاهده نمود نویسنده اذعان دارد که بروز و ظهور نقطه نظر هایی از این دست در قوانین اساسی کشورهای اسلامی انگشت شمار است.


«مشورت و روند سیاسی در خاورمیانه اسلامی» عنوان فصل نخست کتاب است. نویسنده در این فصل به بررسی نقش مشورت در مناسبات سیاسی جوامع اسلامی خاورمیانه در قرنهای نهم، دهم و یازدهم پرداخته است.


سومین فصل کتاب عبارت است از: «ادبیات حقوقی و مشکل تغییر». نویسنده این مقاله با نگاهی آسیب شناسانه به مطالعه سختی قواعد حقوقی در برابر تغییر و تشریح پیامدهای آن در جوامع اسلامی همت گمارده است. مطابق دیدگاه وی عدم توسل به تفسیر و عدم اتخاذ رویکردهای جامعه شناختی و تاریخی از سوی علمای دانش حقوق و فقهای جوامع اسلامی موجب عدم سازش میان برخی قواعد حقوقی و نیاز های جدید آن جوامع گردیده است.


محمد هاشم کمالی در مقاله خود که فصل چهارم کتاب را تشکیل داده است به بحث پیرامون «بررسی استیناف و استقلال قضایی در حقوق اسلامی» دست یازیده است. وی بر این باور پای می فشرد که استقلای قوده قضاییه از سایر قوای حکومتی از ملزومات مناسبات سیاسی جهان معاصر است و مطابق چنین باوری وی به مطالعه چگونگی تحقق آن، مطابق با آموزه های حقوق اسلامی، در مناسبات قدرت کشور های اسلامی پرداخته است.


مطالعه «اسپانیای قرون وسطی و شمال آفریقا» در بخش پنجم کتاب مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده این مقاله با توجه به جاری بودن قواعد حقوق اسلامی در منطقه جغرافیایی شمال آفریقا و اسپانیا به مطالعه تاریخی آن اقدام ورزیده است. «ظهور قوه قضاییه مدرن در خاورمیانه» عنوان فصل ششم است. رابینسون ضمن مطالعه تاریخ سیاسی کشورهای خاورمیانه پس از جنگ دوم جهانی سیستم قضایی مدرن را در آن کشورها پیامد حضور قدرت های غربی و حضور مدرنیسم در آن جوامع دانسته است.


بررسی منابع حقوق اسلامی و توجه به عرف به مثابه منبعی متغیر در فصل هفتم در مقاله ای با عنوان «نقش عرف در شکل گیری سنت حقوقی اسلامی» مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفته است.


«حقوق اسلامی، دولت و قانون در هند» عنوان فصل هشتم کتاب است. طاهر محمود در مقاله خود کوشیده است مناسبات موجود میان قوانین رسمی هند و قواعد حقوق اسلامی را مورد بررسی قرار دهد و در عین حال به تشریح وضعیت حقوقی مسلمانان در آن کشور بپردازد.


مطالعه «اسلام و حقوق عمومی در مالزی» تلاشی است به قلم اندرو هاردینگ که در فصل نهم گنجانده شده است. انید هیل در مقاله خود به موضوع «مجلس الدوله : دادگاه اداری مصر و حقوق اداری» پرداخته است. نویسنده در این مقاله که فصل دهم کتاب را از آن خود نموده است به مطالعه ساختار سیاسی کشور مصر و جایگاه مجلس الدوله در آن پرداخته است. «دادگاه عالی قانون اساسی مصر و حمایت از حقوق بشر و حقوق سیاسی» و «بازخوانی حقوق اسلامی: مورد مصر» عناوین فصل های یازدهم و دوازدهم کتاب هستند.


در پایان می توان گفت مقاله های گنجانیده شده در کتاب «اسلام و حقوق عمومی: مطالعات کلاسیک و معاصر» گستره تاریخی و جغرافیایی بزرگی، اعم از نخستین آموزه های برآمده از متون کلاسیک اسلامی تا قوانین اساسی کنونی کشورهای اسلامی، را پوشش می دهند. مطرح نمودن اهمیت حقوق عمومی در جهان معاصر، در چهار چوب حقوق و فرهنگ اسلامی، به منزله تلاشی جمعی در این کتاب خود نمایی می کند؛ تلاشی که می توان تبلور آن را در بازخوانی و تفسیر مفاهیمی همچون شورا، بیعت، نقش سیاسی-قضایی مفتی و مشارکت در فصل های کتاب بازجست.

مطالب مرتبط :
  1. «مطالعاتی در فقه و حقوق اسلامی مدرن» منتشر شد
  2. حقوق و آموزش در اسلام کلاسیک بررسی شد/نزاع میان متألهان عقل باور با غیرعقل باور
  3. امکانیت در حقوق مقدس؛ قواعد حقوقی و اخلاقی در فقه اسلامی» منتشر شد/نسبت فقه با الهیات مدرن
  4. ویژگی «جنایت و مجازات در حقوق اسلامی» منتشر شد
  5. امکان یا امتناع کارآمدی حقوق مبتنی بر مذهب در جهان معاصر بررسی شد/چند گونه سنت حقوقی در جهان وجود دارد؟

پارک علم و فناوری قم

zohur